Tombakknopen danken hun naam aan het materiaal waaruit ze zijn vervaardigd. Tombak is een koperlegering met een hoog kopergehalte en een relatief kleine hoeveelheid zink. Door de warme geel- tot roodgouden kleur kon het materiaal op goud lijken, terwijl het aanzienlijk goedkoper en eenvoudiger te verwerken was.

Platte tombakknopen waren vooral populair in de achttiende eeuw. Ze werden gedragen op jassen, vesten en andere kledingstukken en kwamen zowel onversierd als rijkelijk gedecoreerd voor. De voorzijde kon glad, gefacetteerd, gegraveerd of voorzien zijn van bloem-, ster- en geometrische motieven. Sommige exemplaren werden bovendien verzilverd of verguld.

De achterzijde is doorgaans vlak of licht hol en voorzien van een afzonderlijk aangebracht bevestigingsoog. Bij veel achttiende-eeuwse exemplaren ontbreekt een fabrieks- of makersopschrift. Vanaf het einde van de achttiende en vooral in de negentiende eeuw verschijnen op de achterzijde steeds vaker merknamen en andere opschriften.