Tag: 2e eeuw

Sestertius: Hadrianus 122 n.Chr.

Gevonden door René Hoenselaer

Materiaal: brons

Diameter: 33 mm

Gewicht: 22,3 gr

Voorzijde: Gelauwerde, gedrapeerde en geharnaste buste naar rechts. Tekst:  IMP CAESAR TRAIAN HADRIANVS AVG

Keerzijde: Virtus staan de naar links met speer in de linkerhand en parazonium in de rechterhand. Tekst: P M TR P COS III, in het veld VIRT / AVG en hieronder S / C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 614

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Hadrianus ( Publius Aelius Hadrianus ) werd op 24 januari 76 geboren te Italica in Zuid-Italië. Hij was Romeins keizer van 117 – 138. Hadrianus was een neef van keizer Trajanus. Vlak voor diens dood wees hij Hadrianus aan als zijn opvolger. Hij was humanist en had een liefde voor de Griekse cultuur. Hij bouwde onder andere de muur van Hadrianus in Britannia en versterkte de positie van het Romeinse Rijk en trok zich zelf terug uit enkele gebieden (Armenia, Mesopotamië) om de verdediging makkelijker te maken. Hij was openlijk homoseksueel en liet zelfs munten van zijn geliefde Antinous slaan, die hij na diens dood vergoddelijkte. Zijn opvolger Aelius stierf te snel, waarna hij Antoninus Pius adopteerde. Kort daarna overleed hij op 10 juli 138 te Baiae op 62-jarige leeftijd.

Denarius: Antoninus Pius 148 n.Chr.

Gevonden door Koen Meulewaeter

Materiaal: zilver

Diameter: 17 mm

Gewicht: 2,06 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: ANTONINVS AVG PIVS PP TR P XI

Keerzijde: Salus staande naar links met in de linkerhand een roer op een globe. In de rechterhand een patera, zij voedert een slang die omhoog kronkeld vanuit een altaartje. Tekst: COS IIII

Slagplaats: Rome

Lit: RIC II 167; BMCRE 622; RSC 280

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Antoninus Pius, geboren in Lanuvium op 19 september 86 in het huidige Nîmes (Nemausus), is misschien wel de meest succesvolle keizer. Hij was Romeins keizer van 138 tot 161. In zijn 22 jaar lange regeerperiode kende het Romeinse Rijk vrede en voorspoed. Hij was barmhartig en progressief. Het gaf hem zelfs de naam Pius de Vrome. Hij werd op 51-jarige leeftijd geadopteerd door Hadrianus. Dat was in die tijd gebruikelijk als er geen goede alternatieven waren uit de eigen bloedlijn. Zelf adopteerde hij Marcus Aurelius, die bovendien met zijn dochter Faustina trouwde, en Lucius Verus.  Antoninus stierf op 7 maart 161 te Lorium op 74-jarige leeftijd een natuurlijke dood.

Denarius: Antoninus Pius 140 – 143 n.Chr.

Gevonden door Axel Vroling

Materiaal: zilver

Diameter: 16 mm

Gewicht: 2,65 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: ANTONINVS AVG PIVS PP TR P COS III

Keerzijde: Apollo staande naar links, in de linkerhand een patera en in de rechterhand een lier. Tekst: APOLLINI AVGVSTO

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 63B; RSC 60

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Antoninus Pius, geboren in Lanuvium op 19 september 86 in het huidige Nîmes (Nemausus), is misschien wel de meest succesvolle keizer. Hij was Romeins keizer van 138 tot 161. In zijn 22 jaar lange regeerperiode kende het Romeinse Rijk vrede en voorspoed. Hij was barmhartig en progressief. Het gaf hem zelfs de naam Pius de Vrome. Hij werd op 51-jarige leeftijd geadopteerd door Hadrianus. Dat was in die tijd gebruikelijk als er geen goede alternatieven waren uit de eigen bloedlijn. Zelf adopteerde hij Marcus Aurelius, die bovendien met zijn dochter Faustina trouwde, en Lucius Verus.  Antoninus stierf op 7 maart 161 te Lorium op 74-jarige leeftijd een natuurlijke dood.

Sestertius: Antoninus Pius 158 – 159 n.Chr.

Gevonden door Axel Vroling

Materiaal: brons

Diameter: 31 mm

Gewicht: 29,40 gr 

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts: Tekst: ANTONINVS AVG PIVS PP

Keerzijde: Keizer staande naar links,  patera offerend boven altaar. In het veld S / C. Tekst: VOTA SVSCEPTA DEC III en in de afsnede COS IIII

Slagplaats: Rome

Lit: RIC III 794 ( S ), Cohen 1020

Gedetermineerd door Arjan Wagemakers

Antoninus Pius, geboren in Lanuvium op 19 september 86 in het huidige Nîmes (Nemausus), is misschien wel de meest succesvolle keizer. Hij was Romeins keizer van 138 tot 161. In zijn 22 jaar lange regeerperiode kende het Romeinse Rijk vrede en voorspoed. Hij was barmhartig en progressief. Het gaf hem zelfs de naam Pius de Vrome. Hij werd op 51-jarige leeftijd geadopteerd door Hadrianus. Dat was in die tijd gebruikelijk als er geen goede alternatieven waren uit de eigen bloedlijn. Zelf adopteerde hij Marcus Aurelius, die bovendien met zijn dochter Faustina trouwde, en Lucius Verus. Antoninus stierf op 7 maart 161 te Lorium op 74-jarige leeftijd een natuurlijke dood.

Danarius: Trajanus 112 – 117 n.Chr.

Gevonden door David Vandenbussche

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Gelauwerde, gedrapeerde en geharnaste buste naar rechts. Tekst: IMP TRAIANO AVG GER DAC PM TRP COS VI P P

Keerzijde: Mars lopend naar recht met speer en trofee. Tekst: SPQR OPTIMO PRINCIPI

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 270

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Trajanus werd op 18 september 53 in Italica (Hispania) geboren als zoon van Marcus Ulpius Traianus en de Spaanse Marcia. Hij was Romeins keizer van 28 januari 98 tot 9 augustus 117. Na onder zijn vader in Syria gediend te hebben werd in 78 quaestor en ca. 84 praetor, waarna hij als commandant naar Spanje ging. Daar kreeg hij de opdracht de opstand van Saturninus in Germania Superior te dempen (88). Na zijn consulaat in 91 keerde hij als stadhouder naar Opper-Germanië terug, waar hij door de aanleg van wegen en castella en de stichting van kolonies de Rijn- en Donaugrens versterkte. Met zijn naam zijn de steden Nijmegen (Noviomagus) en Xanten (colonia Traiana) verbonden (Hiernaast een bronzen portretkop van Trajanus, gevonden in de Waal bij Xanten (?)). In 97 werd hij door Nerva geadopteerd en, voorzien van speciale bevoegdheden, tot mederegent onder titel Caesar verheven. Het jaar daarop volgde hij Nerva in Keulen op. Zijn eerste daad was de bestraffing van opstandige praetorianen, die hij naar Germania ontbood, waar hij voorlopig bleef en de titel Germanicus verwierf. In Rome, waar hij in 99 aankwam, werd hij algemeen verwelkomd. Het gebruikelijke donativum werd door hem gehalveerd, geschenken bij zijn troonsbestijging wees hij van de hand. Voor alles bereidde hij zich voor op de oorlog tegen de Dacische Decebalus, met het doel de Donaugrens te beveiligen. Ook lokt het Dacische goud. In 101 rukte Trajanus uit en overwinterde na een onbesliste slag bij Tapae aan de overzijde van de Donau. Toen hij het volgend jaar de hoofdstad Sarmizegetusa bedreigde, gaf Decebalus zich over, waarna de keizer de titel Dacicus aannam en te Rome een triomf vierde. In 105 roerde Decebalus zich opnieuw. Weer rukt Trojanus uit over de door Apollodorus bij Dobretae gebouwde Donaubrug en veroverde de Dacische hoofdstad, waarop Decebalus zich het leven benam. Zijn land werd de provincie Dacia, zijn hoofdstad een Romeinse kolonie. De zuil van Trajanus te Rome en het Tropaeum Traiani te Adamklissi (Roemenië) zijn een blijvende herinnering aan deze veldtochten. De Donaulinie kon nu worden versterkt en het spoedig tot rust gekomen gebied werd beveiligd en weldra geheel geromaniseerd (Roemeens!). Intussen werd ook in het Oosten de rijksgrens afgerond doordat Aulus Cornelius Arabia Nabataea als provincie inlijfde (105). In Numidië versterkten de Romeinen in alle stilte hun greep op het land door de stichting van Thamugadi en Lambaesis. Om de Parthische dreiging het hoofd te bieden verklaarde Trajanus in 113 de Parthen de oorlog. Zijn legers bezetten Armenië en een deel van Mesopotamië, waarna Armenië, Cappadocië en Klein-Armenië aan het rijk werden toegevoegd. In 115 keerde de keizer zich tegenkoning Osroës zelf en trok, na in Antochië overwinterd te hebben in 116 de Tigris over, waarna hij de hoofdstad Ctesiphon bezette en de Perzische golf bereikte. Assyrië en Mesopotamië werden Romeinse provincies en aan ’s keizers eerder verworven titels werd die van Parthicus toegevoed. Het veroverde gebied met zijn belangrijke verbindingsroutes naar het Oosten bleef echter onrustig. Weliswaar werden revoltes onderdrukt, sloeg Lusius Quietus aanvallen in het noorden af en werd in Ctesiphon een vazalkoning aan de macht gebracht, maar de situatie bleek moeilijk in de hand te houden. Ook in Cyrene, Cyprus, Egypte en de Levant, waar Joden rebelleerden, deden zich problemen voor. Zo besloot Trajanus van een voorgenomen tocht naar Indië af te zien en terug te keren. Ernstig ziek bereikte hij Antiochië. Hij stierf, op doorreis naar Rome, op 9 augustus 117 in het Cilicische Selinus. Zijn opvolger was de door hem geadopteerde Hadrianus. Trajanus werd 63 jaar.

Denarius: Septimius Severus 196 – 197 n.Chr.

Gevonden door David Vandenbussche

Materiaal: zilver

Diameter: 15 mm

Gewicht: 1,7 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: L SEPT SEV PERT AVG IMP VIII

Keerzijde: Hercules staande naar rechts met leeuwenhuid over de linkerarm, rustend met de rechterarm op een knots en in de linkerhand een boog. Tekst: HERCVLI DEFENS

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 79; RSC 210

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Lucius Septimius Severus, geboren op 11 april 145 in Leptis Magna uit een riddergeslacht. Hij was keizer van Rome van 9 april 193 tot 4 februari 211. Zijn studies in de Griekse en Latijnse literatuur zette hij in Rome en Athene voort. Intussen klom hij onder Marcus Aurelius, die hem in de senaat benoemde, snel op. Na zijn praetuur (178) ging hij als legioenscommandant naar Syrië, waar hij te Emesa relaties aanknoopte met de priesters van Baal. In 185 huwde hij de syrische Iulia Domna. Van 186 tot 189 vertoefde hij in Gallia Lugdunensis, in 189-190 op Sicilië, om na zijn consulaat (190) als stadhouder naar Pannonia Superior te gaan. Daar werd hij op 13 april 193 te Carnuntum tot keizer uitgeroepen. Te Rome, waar hij na de strubbelingen die volgden op Commodus’ dood, door de senaat erkend werd en op 9 juni aankwam, hervormde hij de praetoriaanse garde, die de spoedig vermoorde Didius Iulianus tot keizer had uitgeroepen; voortaan zou de garde voor alle oudgediende legioensoldaten open staan. De senaat trachtte hij te winnen door de belofte geen senator te zullen terechtstellen, het volk door de toekenning van een gratificatie. Zijn voorganger Pertinax werd onder de divi opgenomen, zijn gevaarlijke mededinger Decimus Clodius Albinus neutraliseerde hij voorlopig door hem tot Caesar te benoemen en het consulaat voor 194 met hem te delen. Septimius Severus kon nu afrekenen met de in het Oosten tot keizer uitgeroepen Pescennius Niger, die hij na overwinningen bij Parinthus en Cyzicus, die leidden tot de val van Buzantium, en na een zege bij Nicaea de genadeslag toebracht bij Issus (194). De bij Antiochië achterhaalde Niger werd onthoofd, strafexpedities tegen de door deze ingestelde vazalstaten besloten de onderneming, die de keizer de titels Adiabenicus, Arabicus en Parthicus verschafte. De provincie Syria werd in twee delen, Coele en Phoenice, verdeeld, tegen de christenen werden maatregelen getroffen. Alvorens naar het Westen terug te keren, waar Clodius Albinus in een verraderlijke briefwisseling met de senaat stond, verhief Septimius Severus zijn zoon Caracalla tot Caesar, adopteerde zichzelf in de familie van de Antonini en diviniseerde alsnog Commodus. Te Rome liet hij Albinus tot staatsvijand uitroepen, waarna hij naar Gallië trok en hem bij Lyon versloeg (197). Op de aanhangers van Niger en Albinus werd bloedig wraak genomen. Te Rome nam de keizer maatregelen tegen de senaat, die met Albinus gesympathiseerd had. Gedekt in de rug kon hij nu uitrukken tegen de Parthen, die Nisibis hadden aangevallen. Na de val van Ctesiphon (198) verhief hij Caracalla tot Augustus en diens broer Geta tot Caesar. Het jaar daarop kon hij Mesopotamia als provincie herinlijven. Tot 202 vertoefden de vorsten in het Oosten, in welk jaar Septimius Severus en Caracalla in Antiochië gezamenlijk het consulaat aanvaardden, om vervolgens naar Rome terug te keren. Hier verbleef Septimius Severus het grootste deel van de volgende zes jaar. In 208 begaf de keizer zich met zijn familie naar Britannia. In de strijd tegen de Caledoniërs vielen de Romeinen Schotland binnen, waar zij echter zulke zware verliezen leden dat zij in 210 een tijdelijke vrede sloten en zich terugtrokken achter de wal van Hadrianus, die hersteld werd. Geestelijk en lichamelijk gebroken, vooral ook door Caracalla’s gedrag, stierf Septimius Seveus het jaar daarop te Eburacum (York) op 4 februari 211, waar Iulia Domna en de tot Augustus verheven Geta waren achtergebleven.