Dag: 30 mei 2025

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: biljoen / koper

Diameter: 16 mm

Gewicht: 0,6 gr

Voorzijde: Gedeeltelijk binnen een parelcirkel een gevleugelde engel ten halve lijve met voor zich het wapenschild van de stad Utrecht. Tekst tussen twee parelcirkels: CIVITAS*TRAIECT 

Keerzijde: Gedeeltelijk binnen een parelcirkel de figuur van de heilige Sint Maarten op een paard naar links, hij snijd met zijn zwaard een stuk van zijn mantel af. Tekst tussen twee parelcirkels: An – Dn – I – (15)09 

Datum: 1509

Slagplaats: Utrecht

Duiten of “doytkens” geslagen met een zeer laag zilvergehalte. Het jaar 1517 is geslagen met de 7 in het middeleeuwse schrift. Deze muntjes staan o.a. beschreven in het boek van F. Pietersen waarin dit muntje voorkomt als nummer 18. Het jaartal 1517 komt hier echter niet in voor en wordt wel in de handel aangeboden als zijnde R3 (uiterst zeldzaam). Het jaartal 1518 is ook recent terug gevonden, zie hier en hier een afbeelding. Deze muntjes komen voor met een klop van de Duitse stad Werl waardoor zij aldaar waarschijnlijk voor 3/8 pfennig mochten blijven rouleren. Zie hier nog een exemplaar met een mooie duidelijke klop.

Op 3 februari 1523 werd in het buurspraakboek vermeld dat de koers van de duiten van vóór 1523 verlaagd werd naar braemschen (in waarde gehalveerd). Bij juli 1524 staat er in een verdere vermelding dat de gehalveerde duiten niet meer als betaling aangenomen behoefden te worden omdat er genoeg duiten waren aangemunt van een nieuw type. Hiermee is waarschijnlijk de duit met het jaar 1523 van het type UTR.5.1 bedoeld die echter maar over een periode van ca. een half jaar geslagen is. Of er in die korte periode werkelijk genoeg zijn geslagen om deze duitjes te vervangen lijkt onwaarschijnlijk.

De engel die het wapen vasthoud op de voorzijde van deze muntjes zal ongetwijfeld zijn afgeleid van de Duitse Schrikkelbergers (engelgroschen). Dit waren zilveren munten van hoog gehalte geslagen door Frederik III van Saksen (1487-1525) en zijn mederegenten.

Referentie

UTR.4

Lit: De Mey 389; Pietersen 18; van der Chijs 26.22 

Gedetermineerd door rimidi

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Stad Utrecht.

Materiaal: biljoen / koper

Diameter: 16 mm

Gewicht: 0,6 gr

Voorzijde: Gedeeltelijk binnen een parelcirkel een gevleugelde engel ten halve lijve met voor zich het wapenschild van de stad Utrecht. Tekst tussen twee parelcirkels: CIVITAS*TRAIECT 

Keerzijde: Gedeeltelijk binnen een parelcirkel de figuur van de heilige Sint Maarten op een paard naar links, hij snijd met zijn zwaard een stuk van zijn mantel af. Tekst tussen twee parelcirkels: An – Dn – I – (15)16 

Datum: 1516

Slagplaats: Utrecht

Duiten of “doytkens” geslagen met een zeer laag zilvergehalte. Het jaar 1517 is geslagen met de 7 in het middeleeuwse schrift. Deze muntjes staan o.a. beschreven in het boek van F. Pietersen waarin dit muntje voorkomt als nummer 18. Het jaartal 1517 komt hier echter niet in voor en wordt wel in de handel aangeboden als zijnde R3 (uiterst zeldzaam). Het jaartal 1518 is ook recent terug gevonden, zie hier en hier een afbeelding. Deze muntjes komen voor met een klop van de Duitse stad Werl waardoor zij aldaar waarschijnlijk voor 3/8 pfennig mochten blijven rouleren. Zie hier nog een exemplaar met een mooie duidelijke klop.

Op 3 februari 1523 werd in het buurspraakboek vermeld dat de koers van de duiten van vóór 1523 verlaagd werd naar braemschen (in waarde gehalveerd). Bij juli 1524 staat er in een verdere vermelding dat de gehalveerde duiten niet meer als betaling aangenomen behoefden te worden omdat er genoeg duiten waren aangemunt van een nieuw type. Hiermee is waarschijnlijk de duit met het jaar 1523 van het type UTR.5.1 bedoeld die echter maar over een periode van ca. een half jaar geslagen is. Of er in die korte periode werkelijk genoeg zijn geslagen om deze duitjes te vervangen lijkt onwaarschijnlijk.

De engel die het wapen vasthoud op de voorzijde van deze muntjes zal ongetwijfeld zijn afgeleid van de Duitse Schrikkelbergers (engelgroschen). Dit waren zilveren munten van hoog gehalte geslagen door Frederik III van Saksen (1487-1525) en zijn mederegenten.

Referentie

UTR.4

Lit: De Mey 389; Pietersen 18; van der Chijs 26.22 

Gedetermineerd door rimidi

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Stad Utrecht onder de Bourgondische vorsten. 

Materiaal: koper

Diameter: 18 mm

Gewicht: 1,04 gr

Voorzijde: Het wapenschild van de stad Utrecht (2). Tekst tussen twee parelcirkels: ✠ CIVITAS◦TRAIECTEN 

Schuin gedeeld wapenschild waarvan een deel voorzien is van een ruitversiering (2).

Keerzijde: Een lang gevoet en versierd kruis het omschrift en een vierpas onderbrekend. Het kruis is in het midden opengewerkt met een parel centraal en heeft in elk kwartier een klimmend leeuwtje. Tekst tussen twee parelcirkels: ANN – O◦DO – MIN – I◦1523 

Datum: 1523

Slagplaats: Utrecht

Wettelijk voorschrift: het besluit van de stad om de stempels te maken en daarmee als proef een half pond duitkens te munten dateerde van 13 februari 1523. De instructie om daadwerkelijk een muntslag te beginnen dateert van 23 februari 1523.

Muntmeesters waren de goudsmid Adriaen Pietersz. van Delft (die ook de stempels heeft gesneden) en Arent Wernersz. De muntperiode liep van 23 februari 1523 tot 13 augustus 1523 (ca. een half jaar). Op deze laatste datum werd de aanmaak verboden door de stadsraad en 14 dagen later werden de stempels ingeleverd.

Referentie

UTR.5

Lit: Purmer-van der Wiel 5101; De Mey 386; Pietersen 22; van der Chijs 26.24 

Gedetermineerd door rimidi