Gevonden door Axel Vroling ( ID-200186 )
Materiaal: brons
Diameter: 25 mm
Gewicht: 8,30 gr
1. Algemene Informatie
Objecttype: Sierbeslag / Hanger (onderdeel van het paardentuig).
Vormtype: Pelta-vormig (halfmaanvormig, afgeleid van het Griekse/Amazonen-schild).
Materiaal: Brons (koperlegering), vaak gegoten. In sommige gevallen vertind of verzilverd voor extra glans.
2. Typologie en Kenmerken
Het beslag kenmerkt zich door de karakteristieke pelta-vorm: een symmetrische, halvemaanvormige structuur met vaak naar binnen krullende uiteinden (voluten).
Decoratie: Vaak gecombineerd met andere symbolen zoals de lunula (maansikkel) of, zoals in jouw voorbeeld te zien is, fallische elementen.
Bevestiging: Aan de achterzijde bevinden zich vaak nokjes of oogjes waarmee het beslag op de leren riemen van het hoofdstel of de borstriem van het paard werd gemonteerd.
3. Functionele en Symbolische Context
Gebruik: Dit beslag maakte deel uit van het militaire harnachement. Het diende niet alleen om de status van de ruiter te tonen, maar had ook een apotropaïsche functie: het afweren van het onheil en het brengen van geluk (het “boze oog” weren).
Vindplaatsen: Veelvoorkomend langs de Limes (zoals in de Rijndelta). De vondst in Celles-lez-Waremme (België) uit afbeelding toont aan dat dit type beslag ook in rijke grafgiften (paardengraven) voorkwam, wat duidt op de hoge waarde die eraan werd gehecht.
4. Wetenschappelijke Referentie
Johan Nicolay (Armed Batavians, 2007) essentieel voor dit type materiaal. Nicolay beschrijft hoe dit soort “militaire” uitrustingsstukken door de lokale elite (zoals de Bataven) werden geadopteerd als statussymbool. Het peltamotief bleef gedurende de 2e en 3e eeuw een dominant decoratief element in de Romeinse militaire mode, waarbij de overgang van puur functioneel naar rijk versierd beslag duidelijk zichtbaar is.
Datering: 2e eeuw tot 3e eeuw n.Chr. (hoogtijdagen van dit specifieke militaire decoratietype).
Gedetermineerd door Wessel Spoelder
