Categorie: Namen

In de Romeinse tijd was de omgeving van Namen het woongebied van de Aduatici. Later werd de stad Namen centrum van de Merovingische/Karolingische “pagus Lommensis” of “pagus Namucensis”, de Lomme- of Namengouw. In de Merovingische en Karolingische tijd is er al op kleine schaal gemunt, en ook in de verdere middeleeuwen zijn er af en toe op kleine schaal munten geslagen. Namen (in het Frans Namur) werd in 1184 een markgraafschap en in 1264 verkocht aan Gwijde van Dampierre, graaf van Vlaanderen. Na jarenlang in bezit te zijn geweest van diverse Namense graven moest de laatste Dampierre (Jan III van Namen), in 1421 het graafschap wegens geldgebrek verkopen aan Philips de Goede. Hierdoor werd Namen een onderdeel van het Bourgondische rijk. Evenals de andere Bourgondische bezittingen kwam het graafschap achtereenvolgens onder verschillende buitenlandse vorsten. Het maakte deel uit van de Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden en werd in de Franse tijd ingelijfd bij Frankrijk als het departement Sambre-Meuse. Namen werd in 1815 onderdeel van het verenigd koninkrijk der Nederlanden en in 1830 van de nieuwe Belgische staat.

Namen lag ingesloten tussen twee machtige vorstendommen namelijk Luik en Brabant. Omdat het kleine graafschap nogal eens door deze twee buren werd belaagd zijn er diverse burchten gebouwd op strategische plaatsen, de bekendste is de citadel van Namen. Tijdens de Spaanse successie oorlog (1700 tot 1713) was Namen (en Luxemburg) nog het enige gebied in de zuidelijke Nederlanden dat in handen was van de Spaanse koning Philips V. Hij stond dit resterende gebied in 1711 af aan zijn beschermer en landvoogd van de zuidelijke Nederlanden, Maximiliaan Emanuel van Beieren die er een munthuis opende en er o.a. koperen oorden heeft geslagen.

In 1713 werd in Utrecht de vrede getekend tussen de Spaanse koning Philips V en de Oostenrijkse troonpretendent Karel III (inmiddels Karel VI van Duitsland). De zuidelijke Nederlanden werden hierin aan Oostenrijk afgestaan waardoor Maximiliaan Emanuel ook Namen (en Luxemburg) af moest staan aan de Oostenrijkers.

Muntmeester Gillis De La Chambre is met hoge waarschijnlijkheid Gillis (Egidius) van Craywinckel, zoon van muntmeesteresse Barbara De La Chambre en Lievin van Craywinkel (goud en zilversmid te Antwerpen, mogelijk verbonden aan de munt). Barbara had bij het overlijden van haar man in of voor november 1638 de munt verder gevoerd in Luxemburg (1638-1644) samen met haar zoon Gillis. Het is niet duidelijk waarom Gilles zijn moedersnaam voerde te Namen. Gillis van Craywinckel was van 1647-1657 als assistent van zijn oom Gilles van Halbeecke raad en generaal van de munt (in België) die ontslagen werd en Gillis werd per 2 maart 1552 zelf Generaal van de Munt (België). Zijn vader, Lievin van Craywinckel, was muntmeester 1631-1638 te Luxemburg, maar reeds eerder muntmeester te Dole (Frankrijk) 1616-1623, en tijdelijk ook in Den Bosch 1619-1624 i.p.v. Cornelis van Leemputte. Een duidelijk verband met de wat eerdere Jacob Aerts Craywinckel, muntgezel onder muntmeester Hendrik Joosten van Dompselaar (1570-80) te Utrecht kan nog niet gelegd worden, evenmin als met Wernaert Craywinckel die te Culemborg en Gorinchem genoemd wordt rond 1580 zonder beroepsaanduiding.

Een Henri van Soest wordt genoemd in relatie tot de Namense munt (1709-1714?). In een artikel van H. Dewit in de muntklapper (van het Europees genootschap) van april 1994 was deze particulier meester.
De munt te namen werd in 1714 gesloten.

Wapen

Het wapen van Namen is een klauwende zwarte leeuw naar links op een gouden veld, gebroken door een rode schuinbalk. Dit wapen is ingevoerd onder de Vlaamse graaf Gwijde van Dampierre (1278-1305) en is afgeleid van het Vlaamse wapen. Jan I, de zoon van Gwijde van Dampierre, voegde hier later nog een rode kroon op het hoofd van de leeuw aan toe. De leeuw welke is gebruikt op de koperen munten is de Vlaamse leeuw, dit klauwende leeuwtje komt tevens voor als muntteken op enkele munten van Namen. Ook komt een lelie voor als muntteken.

Bron: duiten.nl

Namen: dubbel oord 1709

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Philips V(van Anjou), 1700-1712 

Materiaal: koper

Diameter: 28 mm

Gewicht: 7,1 gr; uitgifte: 7,65 gr

Voorzijde: Buste van Philips V naar rechts, de buste onderbreekt het omschrift enkel onderaan. Tekst vanaf 7 uur: klimmend leeuwtje naar links(Namen) PHIL.V.D.G.HISPANIAR.ET.INDIA.REX. 

Keerzijde: Gekroond wapenschild van Philips V, de kroon onderbreekt het omschrift, ter weerszijde de waardeaanduiding 2 – L (2 liard/ 2 oorden). Tekst: DUX.BURGUND.BRABAN.Z. 17 – 09 

Wapen Filips V van Spanje

Datum: 1709

Slagplaats: Namen

Filips V van Spanje

Voorschrift 32 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 7,69 gram per stuk. Geen oplage cijfers bekend.

Referentie

NAM.8

Lit: Vanhoudt atlas I 517; Van Keymeulen 136var; Vanhoudt new 745 

Gedetermineerd door rimidi

Namen: dubbel oord 1709

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Philips V(van Anjou), 1700-1712

Materiaal: koper

Diameter: 28 mm

Gewicht: 7,6 gr; uitgifte: 7,65 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer met drie wapenschildjes in kruisvorm geplaatst. Tekst: klimmend leeuwtje naar links(Namen) PHIL.V.D.G.HISPANIAR.ET.INDIAR.REX.

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroond wapenschild van Philips V, de kroon onderbreekt het omschrift, ter weerszijde de waardeaanduiding 2 – L (2 liard/ 2 oorden). Tekst: DUX.BURGUND.BRABAN.Z. 17 – 09

Wapen Filips V van Spanje

Datum: 1709

Slagplaats: Namen

Filips V van Spanje

Voorschrift 32 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 7,69 gram per stuk. Geen oplage cijfers bekend.

Recent is een overslag aangemeld waarbij het lijkt of de onderliggende munt een dubbele liard is geweest van het voorgaande type (NAM.8).

Referentie

NAM.9

Lit: Vanhoudt atlas I 519; Van Keymeulen 138; Vanhoudt new 747

Gedetermineerd door rimidi

Namen: Dubbele penning, dubbele denier 1579

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Philips II als graaf van Namen, 1555 – 1598 

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 4,8 gr; uitgifte: 5,44 gr

Voorzijde: Een vuurijzer waar een stokkenkruis doorheen gestoken is, ter weerszijde twee ringen. Tekst: herkruist kruis PHS•D•G•HISP•REX•CO•NAMVR  

Keerzijde: Het gekroonde wapenschild van Namen. Tekst: DOMINVS•MIHI•ADIVTOR•1579 

Opmerking: omschriftvarianten en interpunctievarianten bestaan. 

Datum: 1579 

Slagplaats: Namen

Filips II van Spanje

Deze dubbele deniers (dubbele penningen Artesisch) werden geslagen met een gewicht van ca. 5,44 gram (45 uit een mark).

Referentie 

NAM.3

Lit: Vanhoudt atlas I 357var; Vanhoudt new 335.NAMUR var a”; Decroly 7.2.8 XIII/V; van Gelder Hoc 266.13b 

Gedetermineerd door rimidi

Namen: oord 1713

Gevonden door Ronny Servaes

Muntheer: Maximiliaan Emanuel van Beieren, 1712-1714

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Buste naar links in de busteafsnede een klimmend leeuwtje. Tekst: MAX.EMAN. D.G. / U.B.S.P.B.L.L.&.G.D. of variant

Keerzijde: Gekroond monogram, de kroon splitst het jaartal. Tekst: COM.P.R.S.R.I.ARC.&.ELE.L.L.COM.F.H.&.N.&.Ac. 17-13 of variant

Jaartal: 1713

Muntmeester: François Blommaerts 1711 – 1714

Muntteken: 

Slagplaats: Namen

Maximiliaan II Emanuel van Beieren

Lit: Vanhoudt new 791; Vanhoudt atlas I 553; Vankeymeulen 181

Gedetermineerd door rimidi

Namen: oord 1712

Gevonden door Stef Andries

Muntheer: Maximiliaan Emanuel van Beieren, landvoogd van Namen en Luxemburg, 1711-1714

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: ?; uitgifte: 3,82 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer met links, rechts en onderaan drie wapenschildjes met klimmend leeuwtje. Tekst: klimmend leeuwtje MAX. EMANUEL D. G. S. R. I. ARC(H). EL. ET VIC.; Maximiliaan Emanuel Dei gratia sacri Romani imperii Archidapifer electus et vicarius; Maximiliaan Emanuel, grootmeester aan het hof van het heilige Roomse rijk, zowel electus als vicarius.

Keerzijde: Gekroond wapenschild van de landsheer met meerdere kwartieren met ter weerszijde het gesplitste jaartal 17 – 12. Keerzijde tekst, vervolg van de voorzijde: U. B. B. L. L. ET G. DVX. CO(M). P. R. F. H. N. &.; Utriusque Bavariae, Brabantiae, Limburgi, Luxemburgi, et Gelriae dux, Comes Palatinatus Rheni, Flandriae, Hanoniae et Namurei; hertog van Beieren,  Brabant, Limburg, Luxemburg en Gelderland, Graaf van Rijn Palts, Vlaanderen, Henegouwen en Namen.

Datum: 1712 

Muntmeester: François Blommaerts 1711 – 1714

Muntteken:

Slagplaats: Namen

Maximiliaan II Emanuel van Beieren

Lit: Vanhoudt atlas I 548; Vankeymeulen 179; Vanhoudt new 787.Namur; De Mey Nam 361

Gedetermineerd door rimidi

Namen: dubbele denier 1578

Gevonden door Bart Aerts

Materiaal: koper

Diameter: 25 mm

Gewicht: 2,34 gr

Voorzijde: Een stokkenkruis welke door een vuurijzer is heen gestoken, in elk vlak van het kruis is een ring geplaatst. Tekst: (Herkruist kruis) PHS. D. G. REX. CO. NAMVR. ( of variant ) Voluit: Philippus Dei gratia rex Hispaniarum comes Namurum, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en graaf van Namen.

Keerzijde: Gekroond wapenschildje met een klauwende leeuw naar links. Tekst: DOMINVS. MIHI. ADIVTOR. en jaartal (of variant). Wat betekent: de Heer is mijn helper.

Jaarta: 1578

Muntmeester: Pierre Dolet 1578 – 1579

Slagplaats: Namen

Filips II van Spanje

Deze dubbele deniers (dubbele penningen Artesisch) werden geslagen met een gewicht van ca. 5,44 gram (45 uit een mark).

Referentie

NAM.3

Lit: GH 266.13; Vanhoudt 335

Gedetermineerd door Marco Sanders

Namen: dubbele denier, dubbele penning 1579

Gevonden door Smeets Nick

Muntheer: Philips II als graaf van Namen, 1555 – 1598

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 4,70 gr

Voorzijde: Een stokkenkruis welke door een vuurijzer is heen gestoken, Links en rechts hiervan twee ringen. Tekst: PHILIP · D · G · REX · HIS . HISP · CO · NAM (of variant). Voluit: Philippus Dei gratia rex Hispaniarum comes Namurum, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en graaf van Namen.

Keerzijde: Gekroond wapenschildje met een klauwende leeuw naar links. Tekst: DOMINVS + MIHI + ADIVTOR + 1579 (of variant). Wat betekent: de Heer is mijn helper.

Opmerking: omschriftvarianten en interpunctievarianten bestaan. 

Datum: 1579

Muntmeester: Pierre Dolet 1578 – 1579

Filips II van Spanje

Referentie

NAM.3

Lit: GH.266.13: Vanhoudt I 357; Vanhoudt new: 335-NAMUR

Gedetermineerd door Smeets Nick

Deze dubbele deniers (dubbele penningen Artesisch) werden geslagen met een gewicht van ca. 5,44 gram (45 uit een mark).

Namen: oord 1712 – 1713

Gevonden door Jean – pierre Schoutens

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Borstbeeld van Maximiliaan Emanuel naar links met krulpruik, onder het borstbeeld het muntteken leeuwtje. Tekst: MAX. EMA. D. G. – S. ROM. IMP. ELE (of variant). Voluit: Maximiliaan Emanuel Dei gratia sacra Romanorum imperi electus, wat betekent: Maximiliaan Emanuel, bij Gods gratie verkozen in het heilige Roomse rijk (de tekst gaat op de keerzijde verder )

Keerzijde: Gekroond monogram van de ineengestrengelde letters M en E, aan weerszijden van de kroon de cijfers van het jaartal. Tekst: DVX. BAVARI. BRABANT C. FLAND. c. (of variant). Voluit: dux Bavaria et Brabant et comes Flandrie, wat betekent: hertog van Beieren en Brabant en graaf van Vlaanderen.

Datum: 1712 of 1713

Muntmeester: François Blommaerts 1711 – 1714

Muntteken:

Slagplaats: Namen

Maximiliaan II Emanuel van Beieren

Referentie

Lit: AvK.181

Gedetermineerd door Eric Aerts

Namen: oord 1712

Gevonden door Nancy Van Orle

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maximiliaan Emanuel naar links met krulpruik, onder het borstbeeld het muntteken leeuwtje. Tekst: MAX. EMA. D. G. – S. ROM. IMP. ELE (of variant). Voluit: Maximiliaan Emanuel Dei gratia sacra Romanorum imperi electus, wat betekent: Maximiliaan Emanuel, bij Gods gratie verkozen in het heilige Roomse rijk (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond monogram van de ineengestrengelde letters M en E, aan weerszijden van de kroon de cijfers van het jaartal 17 / 12. Tekst:  DVX. BAVARI. BRABANT C. FLAND. c. (of variant). Dit is voluit: dux Bavaria et Brabant et comes Flandrie, en betekent: hertog van Beieren en Brabant en graaf van Vlaanderen.

Datum: 1712 of 1713

Muntmeester: François Blommaerts 1711 – 1714

Muntteken:

Slagplaats: Namen

Maximiliaan II Emanuel van Beieren

Referentie

Lit: AvK.181; Vanhoudt I 552

Gedetermineerd door Nancy Van Orle

Namen: oord 1709, 1710 of 1711

Gevonden door Pieter Nevens

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door drie wapenschildjes met hierin de wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant. Tekst: PHIL. V. D.G. HISPAN. ET. INDIARVM. REX (of variant). Dit is voluit: Philippus V Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën.

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroond Spaans wapenschild met meerdere kwartieren, aan beide zijden van de kroon het jaartal 17 / ??. Tekst: DVX. BVRGVN. ET. BRABANT. (of variant). Dit is voluit: dux Burgundie et Brabant, en betekent: hertog van Bourgondië en Brabant.

Wapen Filips V van Spanje

Muntmeester: Gerard Raymond 1709 – 1711

Muntteken:

Slagplaats: Namen

Filips V van Spanje

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Geen oplage cijfers bekend.
De tekstvarianten F en e hebben de cijfers A zonder de horizontale dwarsbalk.

Referentie

Referentie

NAM.5

Lit: GH.372.3a – AvK.140

Gedetermineerd op facebook