Tag: 1ste eeuw

Denarius: Vespasianus 75 n.Chr.

Gevonden door Jimmy Deschrijvere

Materiaal: zilver

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2,81 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAESAR VESPASIANVS AVG

Keerzijde: Pax zittend naar links met een takje in de rechterhand, linkerelleboog rusten op een stoel. Tekst:  PON MAX TR P COS VI

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 772, ( RIC {1962} 90, RSC 366, BMC 161

Gedermineerd op facebook

Titus Flavius Vespasianus, bekend als Vespasianus werd geboren in Falacrinae, een dorpje ten noordoosten van Rome op  17 november 9 als zoon van Titus Flavius Sabinus (vader) en Vespasia Polla (moeder). Hij Romeins keizer van 1 juli 69 tot 23 juni 79. In het jaar 69 na Christus kwam er een ommekeer in het Romeinse Rijk. Na de dood van Nero, de laatste keizer van het Juliaans-Claudiaanse huis, streden in het vierkeizerjaar een aantal pretendenten om de troon. Vespasianus wist deze burgeroorlogen in zijn voordeel te beslissen en werd de eerste Romeinse keizer uit de Flavische dynastie. Als keizer droeg hij de naam Imperator Caesar Vespasianus Augustus. Tijdens zijn tienjarige heerschappij slaagde hij erin om het Rijk zowel politiek als financieel te stabiliseren. Hij stelde zijn heerschappij in de lijn van de Juliaans-Claudiaanse traditie. Hierbij knoopte hij met name aan bij Augustus en probeerde hij zo veel mogelijk afstand van Nero te nemen. Voor de pax Augusta kwam een pax Flavia in de plaats. Zijn fiscale beleid drong de tijdens het bewind van Nero opgebouwde staatsschuld sterk terug en stelde hem in staat een actief bouwprogramma uit te voeren; De budgettaire situatie verbeterde voornamelijk door invoering van nieuwe belastingen, herinvoering van eerder afgeschafte belastingen en belastingverhogingen. Vespasianus bevorderde kunst en literatuur en maakte zich sterk voor de integratie van de belangrijke Italiaanse families in de Senaat. Door zijn militaire ervaring en connecties, bekwame propaganda en grotendeels uitstekende relatie met de Senaat, was hij een populaire en succesvolle keizer. Toen Vespasianus aantrad, werd Rome op vele plekken ontsierd door brandschade en vervallen gebouwen. Hij gaf daarom toestemming aan wie dat maar wilde braakliggend terrein in bezit te nemen om er zelf iets te bouwen. Hij zorgde ervoor dat het Capitool herbouwd werd, waarbij hij zelf symbolisch de eerste stukken puin wegdroeg. Verder liet hij een tempel voor de vrede en een tempel voor de vergoddelijkte Claudius bouwen. Door alle willekeur van Caligula en Nero was het aanzien van de keizer niet geweldig. Om zijn positie onder het volk te versterken begon Vespasianus met de bouw van het Colosseum: een enorme schouwburg die vijfenzeventigduizend toeschouwers kon herbergen (50.000 zitplaatsen en 25.000 staanplaatsen). Aan de bouw hiervan zou verder gewerkt worden onder het bewind van Titus en Domitianus zou het Colosseum afmaken. De ruïnes ervan zijn nog steeds een trekpleister voor toeristen. Vespasianus was zich bewust van zijn nederige afkomst en gedroeg zich als keizer zo veel mogelijk als een gewoon burger. Ook had hij respect voor het volk. Zo trok hij, in tegenstelling tot zijn voorgangers, zelf zijn kleren aan, en werden mensen die zijn stamboom probeerden terug te voeren tot de stichters van Reate, door hem in hun gezicht uitgelachen. Vespasianus gedroeg zich lankmoedig tegenover anderen en nam geen wraak op personen die hem voor zijn keizerschap onheus bejegend hadden. Veel dingen deed hij met een grapje af. Zo had Mestrius Florus, een oud-consul, Vespasianus erop gewezen dat hij “plaustra” en niet ”plostra” moest zeggen. De volgende dag sprak Vespasianus hem aan met “Flaure” in plaats van zijn naam (bij aanspreking in de vocatief) Flore (‘Flaure’ verwijst wellicht naar Grieks φλαῦρος, dat zoiets als ‘sjofel’ betekent). Dat Vespasianus humor bezat bleek zelfs bij zijn overlijden. Naar verluidt zouden zijn laatste woorden zijn: “Ik geloof dat ik nu een god ga worden.” Ook tijdens de begrafenis werden er nog grappen gemaakt over de legendarische zuinigheid van Vespasianus. Het was gebruikelijk dat tijdens een begrafenis een acteur de overledene imiteerde. De acteur die een masker van Vespasianus droeg, vroeg hoeveel de begrafenis kostte. Toen er gezegd werd dat dit tien miljoen sestertiën was, riep de acteur dat ze hem honderdduizend sestertiën moesten geven, en zijn lijk maar in de Tiber moesten gooien. Vespasianus stierf op 23 juni 79 op 69-jarige leeftijd.

Denarius: Domitianus 92 – 93 n.Chr.

Gevonden door Lieven Verstraeten

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 3,20 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES DOMIT AVG GERM P M TR P XII

Keerzijde: Minerva staande naar links, in de rechterhand een speer, linkerhand rustend in de heup. Tekst: IMP XXII COS XVI CENS P P P

Lit: RIC II, part 1 ( second edition ) Domitian 742

Gedetermineerd door Eric Aerts

Titus Flavius Domitianus of Domitianus werd geboren in Rome op 24 oktober 51 en was de zoon van Vespasianus en de broer van Titus. Hij was van 14 september 81 tot 18 september 96 keizer van het Romeinse Rijk. Hij zou vijftien jaar aan de macht blijven, waarin hij grote culturele, economische en politieke veranderingen doorvoerde. Hij was de eerste die zich als keizer en god liet aanspreken. Door zijn tirannieke manier van regeren, werd hij gehaat door de Senaat. Aan Domitianus’ regering kwam op 18 september 96 een einde toen hij door medewerkers van het keizerlijk hof werd vermoord in Rome op 44-jarige leeftijd. Nog dezelfde dag werd hij door zijn adviseur Nerva opgevolgd. Na zijn dood werd Domitianus’ gedachtenis veroordeeld. De Romeinse senaat sprak een damnatio memoriae uit.

Denarius: Vespasianus 76 n.Chr.

Gevonden door Lieven Verstraeten

Materiaal: zilver

Diameter: 18,5 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: T CAESAR IMP VESPASIANVS AVC

Keerzijde: Jupiter staande naar voor, patera boven laag versierd altaar, scepter in de andere hand. Tekst: IOVIS CVSTOS

Slagplaats: Rome

Lit: RIC II, Part 1 ( second edition ) Vespasian 849

Gedetermineerd op facebook

Titus Flavius Vespasianus, bekend als Vespasianus werd geboren in Falacrinae, een dorpje ten noordoosten van Rome op  17 november 9 als zoon van Titus Flavius Sabinus (vader) en Vespasia Polla (moeder). Hij Romeins keizer van 1 juli 69 tot 23 juni 79. In het jaar 69 na Christus kwam er een ommekeer in het Romeinse Rijk. Na de dood van Nero, de laatste keizer van het Juliaans-Claudiaanse huis, streden in het vierkeizerjaar een aantal pretendenten om de troon. Vespasianus wist deze burgeroorlogen in zijn voordeel te beslissen en werd de eerste Romeinse keizer uit de Flavische dynastie. Als keizer droeg hij de naam Imperator Caesar Vespasianus Augustus. Tijdens zijn tienjarige heerschappij slaagde hij erin om het Rijk zowel politiek als financieel te stabiliseren. Hij stelde zijn heerschappij in de lijn van de Juliaans-Claudiaanse traditie. Hierbij knoopte hij met name aan bij Augustus en probeerde hij zo veel mogelijk afstand van Nero te nemen. Voor de pax Augusta kwam een pax Flavia in de plaats. Zijn fiscale beleid drong de tijdens het bewind van Nero opgebouwde staatsschuld sterk terug en stelde hem in staat een actief bouwprogramma uit te voeren; De budgettaire situatie verbeterde voornamelijk door invoering van nieuwe belastingen, herinvoering van eerder afgeschafte belastingen en belastingverhogingen. Vespasianus bevorderde kunst en literatuur en maakte zich sterk voor de integratie van de belangrijke Italiaanse families in de Senaat. Door zijn militaire ervaring en connecties, bekwame propaganda en grotendeels uitstekende relatie met de Senaat, was hij een populaire en succesvolle keizer. Toen Vespasianus aantrad, werd Rome op vele plekken ontsierd door brandschade en vervallen gebouwen. Hij gaf daarom toestemming aan wie dat maar wilde braakliggend terrein in bezit te nemen om er zelf iets te bouwen. Hij zorgde ervoor dat het Capitool herbouwd werd, waarbij hij zelf symbolisch de eerste stukken puin wegdroeg. Verder liet hij een tempel voor de vrede en een tempel voor de vergoddelijkte Claudius bouwen. Door alle willekeur van Caligula en Nero was het aanzien van de keizer niet geweldig. Om zijn positie onder het volk te versterken begon Vespasianus met de bouw van het Colosseum: een enorme schouwburg die vijfenzeventigduizend toeschouwers kon herbergen (50.000 zitplaatsen en 25.000 staanplaatsen). Aan de bouw hiervan zou verder gewerkt worden onder het bewind van Titus en Domitianus zou het Colosseum afmaken. De ruïnes ervan zijn nog steeds een trekpleister voor toeristen. Vespasianus was zich bewust van zijn nederige afkomst en gedroeg zich als keizer zo veel mogelijk als een gewoon burger. Ook had hij respect voor het volk. Zo trok hij, in tegenstelling tot zijn voorgangers, zelf zijn kleren aan, en werden mensen die zijn stamboom probeerden terug te voeren tot de stichters van Reate, door hem in hun gezicht uitgelachen. Vespasianus gedroeg zich lankmoedig tegenover anderen en nam geen wraak op personen die hem voor zijn keizerschap onheus bejegend hadden. Veel dingen deed hij met een grapje af. Zo had Mestrius Florus, een oud-consul, Vespasianus erop gewezen dat hij “plaustra” en niet ”plostra” moest zeggen. De volgende dag sprak Vespasianus hem aan met “Flaure” in plaats van zijn naam (bij aanspreking in de vocatief) Flore (‘Flaure’ verwijst wellicht naar Grieks φλαῦρος, dat zoiets als ‘sjofel’ betekent). Dat Vespasianus humor bezat bleek zelfs bij zijn overlijden. Naar verluidt zouden zijn laatste woorden zijn: “Ik geloof dat ik nu een god ga worden.” Ook tijdens de begrafenis werden er nog grappen gemaakt over de legendarische zuinigheid van Vespasianus. Het was gebruikelijk dat tijdens een begrafenis een acteur de overledene imiteerde. De acteur die een masker van Vespasianus droeg, vroeg hoeveel de begrafenis kostte. Toen er gezegd werd dat dit tien miljoen sestertiën was, riep de acteur dat ze hem honderdduizend sestertiën moesten geven, en zijn lijk maar in de Tiber moesten gooien. Vespasianus stierf op 23 juni 79 op 69-jarige leeftijd.

Denarius: Vitellius 69 n.Chr.

Gevonden door Jack Gielen

Materiaal: zilver

Diameter: 20 mm

Gewicht: 3,11 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: A VITELLIVS GERMANICVS IMP.

Keerzijde: Concordia zittend naar links, in de rechterhand een patera ( drinkbeker ) en in de linkerhand een cornucopiae ( Hoorn des overvloeds )

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 66, RSC 21, BMC 1

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Aulus Vitellius Germanicus of Vitellius, geboren op 24 september 15 in Nocera Superiore als zoon van Lucius Vitellius. Op zijn consulaat in 48 volgde een proconsulaat in Africa (60/61) en een commando in Germania Inferior, waar zijn troepen hem op 2 januari 69 tot keizer proclameerden. Hij vond onmiddellijk steun bij de legers van Germania Superior alsmede in Gallia, Hispania en Raetia. Op 15 januari echter werd in Rome door de praetorianen Otho op de troon geplaatst en door de senaat erkend. Nog voor de dood van Galba bekend was, hadden de troepen van Vitellius zich onder bevel zijn legaten naar Italië in beweging gezet, waar zij bij Cremona een beslissende zege bevochten en hun tegenstanders op Bedriacum terugwierpen. Op 16 april benam Otho zich het leven, waarop zijn troepen naar Vitellius overgingen, die op 19 april te Rome, waar hij als een overwinnaar binnenrukte, werd erkend. Zijn legers overstroomden Italië. Als overwinnaar betoonde de nieuwe keizer zich gematigd. Hij wees de Augustus-titel van de hand en noemde zich consul perpetuus. De praetoriaanse garde en de cohortes urbanae werden afgedankt en vervangen door een nieuwe en grotere garde van 16 cohorten, samengesteld uit zijn eigen legionairs. Vitellius verving vrijgelatenen in keizerlijke dienst doorequites en ruimde allerlei misstanden op, zodat hij in Rome niet impopulair was. Toch was hij niet opgewassen tegen zijn taak. Hij was berucht om zijn gulzigheid en machteloos tegen zijn teugelloze soldaten. Intussen werd in het Oosten Vespasianus tot keizer uitgeroepen, en vielen Pannonische troepen, die diens zijde gekozen hadden, onder Antonius Primus Noord-Italië binnen. Daar dolven de legers van Vitellius in oktober 69 bij Cremona, dat volledig verwoest werd, in een vernietigende slag het onderspit. Na de vloot in Ravenna liet ook die in Misenum hem in de steek. In Germanië greep Civilis naar de wapenen, verwachte steun uit Gallia bleef uit en in Rome zelf roerden Vespasianus’ aanhangers o.l.v. diens broer Flavius Sabinus. Zo was Vitellius bereid afstand te doen. Zijn troepen en het gepeupel dwongen hem echter vol te houden. Zij slaagden erin Flavius Sabinus en de zijnen op het Capitool in te sluiten en op 19 december tot overgave te dwingen. Daarbij brandde de tempel van Iupiter af en werd Flavius Sabinus gedood. Maar reeds de volgende dag verscheen Antonius Primus voor de stad, die hij na een bloedige strijd innam. Daarbij vond Vitellius zijn einde.

Æ As: Nero 65 n.Chr.

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: brons

Diameter: 29 mm 

Gewicht: 10,7 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: NERO CLAVD CAESAR AVG GER PM TR P IMP PP

Keerzijde: Altaar achter versierde dubbele deuren. Boven de deuren  een bovenstuk met beeldjes. Tekst: in het veld S C, in de afsnede: ARA PACIS

Slagplaats: Lyon

Lit: RIC 460; WCN 571

Gedetermineerd op facebook

Nero, geboren in Antium op15 december 37 was de vijfde Romeinse keizer, van 13 oktober 54 tot 9 juni 68. Nero was de zoon van Gnaeus Domitius Ahenobarbus en Agrippina de jongere en via haar verwant aan Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus). Hij beriep zich erop een bet-achterkleinzoon van keizer Augustus te zijn. Zijn oorspronkelijke naam was Lucius Domitius Ahenobarbus. Bij zijn adoptie door keizer Claudius veranderde zijn naam in Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus. Toen hij keizer werd, werd zijn officiële naam Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus en vanaf 66 Imperator Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus. Het goede en milde beleid dat Nero gedurende de eerste vijf jaren mede onder invloed van zijn opvoeder Seneca en de praefectus praetorio Afranius Burrus in de trant van Augustus en met inachtneming van de rechten van de senaat voerde, deed reeds spreken van een gouden tijd. Met naar het schijnt oprechte overgave wijdde de keizer zich intussen aan de muziek, dicht-, schilder- en bouwkunst. Op aansporen van Otho trachtte Nero zich echter al spoedig aan de invloed van zijn heerszuchtige moeder te onttrekken. De mogelijke troonpredendent  Britannicus werd in 55, Agrippina zelf in 59 omgebracht. De dood van Burrus (62), het ontslag van Seneca en de scheiding van Octavia bevrijdden hem van andere knellende banden. Otho’s vroegere vrouw Poppaea Sabina nam weldra als nieuwe echtgenote de plaats van zijn geliefde Acte in. Intussen echter wonnen Burrus’opvolgers Ofonius Tigellinus en Faenius Rufus aan invloed. Het optreden van Nero als wagenmenner en citerzanger, eerst in besloten kring, waar hij door vleiers als Apollo werd bejubeld, daarna in het openbaar in Napels en Rome, kwetste in hoge mate de gevoelens van de Romeinen. Zijn buitensporige gedrag en ijdelheid vergrootten zijn impopulariteit. Hebzuchtige en brutale helpers van lage afkomst omgaven de keizer, wiens kostbare oorlogen in Britannië (61) en Armenië tot geldontwaarding en plundering van de welgestelden leidden, waartoe de opnieuw van kracht verklaarde lex maiestatis de mogelijkheid schiep (62). De stichting van de Iuvenalia-spelen (59), gevolgd door de Neronia (61), en de stichting van een gymnasium in Rome konden de ernst van de situatie niet verhelen. De catastrofale brand van Rome (juli 64), die leidde tot de eerste systematische christenvervolging en gevolgd werd door een wederopbouw en de aanleg van de kolossale Domus Aurea, deed nog verder afbreuk aan de naam van de keizer: de volksmond wees zijn persoon zelfs aan als brandstichter. Ieder haatte of vreesde de achterdochtig geworden vorst. De hieruit voortvloeiende samenzwering om Nero te vermoorden en Caius Calpurnius Piso tot keizer tot keizer uit te roepen (65) werd echter verraden. Tot de velen die de dood in werden gedreven, behoorden Seneca, Lucanus, Petronius en Thrasea Paetus. In het jaar 66, waarin Nero na Poppaea’s dood Statilia Messalina huwde, de Armeense kroon te Rome aan Tiridates schonk en Vespasianus naar het opstandige Judaea werd gestuurd, besloot de keizer een reis naar Griekenland te maken. Zijn toernee daar leverde hem 1808 zegekransen, veel jubel en kunstwerken op. De provincie Achaea werd beloond met belastingvrijdom en volledige vrijheid. Ook werd begonnen met het graven van het kanaal van Corinthe. Veel kwaad bloed zette intussen de gedwongen zelfmoord van generaal Corbulo en een van de beide Scribonii, stadhouders in Germania. Het door hongersnood nog aangewakkerde verzet noopte Nero tot terugkeer naar Rome, waar in januari 68 aankwam. Toen waas het echter al te laat. In Gallia stond de gouverneur Caius Iulius Vindex op, in Spanje Galba en in Africa Clodius Macer. Toen de praetorianen zich daarop aan de zijde van Galba schaarden en de senaat Nero to staatsvijand verklaarde, vluchtte deze naar een villa buiten de stad. Toen men hem kwam arresteren dreef hij na lang aarzelen een dolk in zijn keel, onder het spreken van de woorden Qualis artifex pereo (Welk een kunstenaar sterft er met mij…). Waarschijnlijk was de steek niet dodelijk en heeft Epaphroditus, een vrijgelatene van Nero en een van de weinigen die hem tot het einde toe trouw waren gebleven, hem uiteindelijk de fatale steek toegediend. Hij liet het Rijk bankroet en in totale chaos achter. De senaat vervloekte zijn nagedachtenis met de damnatio memoriae.