Dag: 20 december 2016

Kleef: duit 1696

Gevonden door Eric Aerts

Materiaal: koper

Diameter: 17 mm

Gewicht: 2 gram

Voorzijde: DVC CLIVIÆ ( jaartal 1696 ) in drie regels omgeven door versieringen.

Keerzijde: Gekroond wapen van Kleef, vastgehouden door 2 leeuwen. Onder het wapen is een versiering aangebracht.

Wapen van Kleef

Muntmeester: ?

Slagplaats: Kleef

Munt geslagen onder Friedrich II von Brandenburg, hertog van Kleef 1688 – 1701.

Op 5 juli 1695 verscheen een plakkaat van de Staten-Generaal waarin de Kleefse duiten met name werden genoemd als verboden payement. De stad Haarlem vaardigde op 9 oktober 1697 ook een verbod uit tegen Kleefse duiten. Het jaartal 1698 is ooit gemeld bij het KPK maar staat voorlopig nog met een X (niet aangetroffen) totdat ik een overtuigend exemplaar heb gezien. Mogelijk kunnen ook de jaren 1693 en 1694 bestaan maar deze heb ik tot nog toe nergens aangetroffen. In de vondst “Brabant 1701”  zaten 172 Kleefse duiten waarvan 163 van dit type. Dit grote aantal geeft aan dat deze duiten in grote hoeveelheden de Nederlanden binnendrongen en voor overlast zorgden. Opvallend is dat tussen de exemplaren in deze vondst het jaartal 1698 niet aanwezig was, alleen de jaren 1692, 1695, 1696 en 1697 en ook de jaartalwijzigingen 1696/95 en 1697/96. Van 1696 bestaat een stempel waarbij de L in CLIVIAE in het midden een extra horizontaal stukje heeft, zie HIER een afbeelding.

NB: In de vondst “Brabant 1701” zaten een vijftal valse Kleefse duiten met afwijkende tekening van de leeuwen en het wapen en met afwijkend lettertype. Ook waren 3 exemplaren aanwezig met op de voorzijde de tekst DVC CLIVIAE in afwijkend lettertype en op de keerzijde het wapen van Utrecht (1x) en een gekroond wapen met een leeuw naar links (2x). Een andere aardige vervalsing is een type met de foute tekst CILVIAE en het wapen van Utrecht op de keerzijde. Een mogelijke herkomst van deze duiten kan Gronsveld zijn omdat de wapens op de keerzijde gelijkenis vertonen met die op de Gronsveldse duiten van Jan Frans van Bronckhorst (type GRONS.16).

Voorschrift: geslagen volgens bepalingen geldend in het Duitse rijk.

Referentie

KLE.8  

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: oord 1614

Gevonden door Eric Aerts

Materiaal: koper

Diameter: 25mm

Gewicht: 2 gram

Voorzijde: Gekroond Spaans wapenschild ( 2 ) tussen twee sterren. Tekst:  ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G. (of variant), voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia en betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

1 = Hongarije (3 dwarsbalken).
2 = Bohemen (Leeuw).
3 = Castilië (Kasteel).
4 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
5 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
6 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
7 = Oostenrijk (Zilveren faas).
8 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
9 = Valois (3 Lelies).
10 = Brabant (Gouden leeuw).
11 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
12 = Tirol (Rode adelaar).

 

Keerzijde: Wapen van Maastricht (ster) gelegen op een gekroond en scheef geplaatst stokkenkruis. Onder aan het schildje hangt het teken van de orde van het gulden vlies en aan weerszijden staat het jaartal. Tekst: ★ ARCHIDVCES. AVST. DVCES. BVRG. ET. B (of variant), voluit: Archiduces Austria duces Burgundie et Brabant, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en Brabant.

Wapen van Maastricht

Muntmeester: Adam Dries alias Driesch (7 januari 1611 aangesteld ) 1611 – 1616

Muntteken: Vijfpuntige ster ★ 

Slagplaats: Maastricht 

                                                                                                                       
 

Geslagen tot 1606 op de oude voet: 51 stuks per mark, gewicht ca. 4,82 gram. Na 1606: 64 stuks per mark, gewicht ca. 3,84 gram.

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes oorden zijn geslagen:

Periode 16 september 1601 t/m 26 september 1604 (Thielman Coomans) ca. 214.047 stuks.
Periode 23 november 1604 t/m 1606 (Thielman Coomans) ca. 29.771 stuks op de voet van 51 stuks uit een mark.
Periode 1606 t/m 15 september 1607 (Thielman Coomans) ca. 201.556 stuks op de voet van 64 stuks uit een mark.
Periode 23 september 1607 t/m 15 september 1610 (Thielman Coomans) ca. 803.088 stuks.
Periode 7 januari 1611 t/m 21 juni 1614 (Adam Dries) ca. 6.421.312 stuks.
Periode 21 juni 1614 t/m 13 april 1616 (Adam Dries) ca. 4.513.536 stuks.

Normaal is de ster van Maastricht zo geplaatst dat 1 punt omhoog wijst en de ster als het ware staat op 2 punten. Op exemplaren van 1608 komt de ster in het wapen gedraaid voor. Hij staat op 1 punt en 2 punten wijzen omhoog, zie dit exemplaar.

Referentie

MAA.17

Gedetermineerd door Eric Aerts