Categorie: Maastricht

Maastricht staat bekend als de oudste stad van Nederland. Uit archeologische vondsten blijkt dat de omgeving reeds in de late steentijd bewoond was (bandkeramikers). Het huidige Maastricht ontstond ca. 50 na Christus als Romeinse vesting waar net als in Nijmegen een Romeins garnizoen was gelegerd. Maastricht lag dan ook op de plaats waar de zeer belangrijke verbindingsroute van Keulen naar Boulogne de Maas overstak. In de 6e eeuw werd de bischopszetel van Tongeren verplaatst naar Maastricht. Dit geeft al aan dat Maastricht ook na het vertrek van de Romeinen uit onze streek altijd een belangrijke stad is gebleven. In de Romeinse tijd zijn er geen munten geslagen te Maastricht, daar werd in de 7e eeuw mee begonnen onder de Merovingische koningen. Vanaf deze tijd bleef Maastricht een belangrijke muntplaats voor de diverse Duitse koningen, Luikse bisschoppen en diverse hertogen van Brabant.

Maastricht heeft vroeger altijd te maken gehad met de vreemde situatie van een tweeherigheid. In de Karolingische periode was de bisschopszetel verplaatst naar Luik maar vanaf de 11e eeuw gaven de Duitse koningen omvangrijke Maastrichtse rechten aan de Luikse bisschoppen, o.a. het recht van de muntslag te Maastricht. In 1204 gaf de Duitse keizer zijn deel van de Maastrichtse rechten aan de hertogen van Brabant. Er werden toen in Maastricht munten geslagen door de Brabantse hertogen maar ook gelijktijdig door de Luikse bisschoppen. Na de verovering van Maastricht in 1632 door de stedendwinger Frederik Hendrik, vervielen de rechten van de Brabantse hertogen aan de Staten-Generaal. De tweeherigheid van Maastricht heeft nog tot de tijd van de Franse revolutie geduurd.

Het muntteken van Maastricht is een vijfpuntige ster. Deze is in de Bourgondische tijd ingevoerd onder Karel V nadat de muntplaats aanduiding “in de Vroenhof” in onbruik raakte (de Vroenhof is het Brabantse graafschap Vroenhoven waarin ook Maastricht lag).

Tijdens de 80-jarige oorlog heeft Maastricht een groot aantal koperen noodmunten geslagen. Na de verovering door de Spanjaarden is er te Maastricht een koninklijk munthuis geweest die gemunt heeft voor Brabant. De laatste munten in Maastricht zijn geslagen onder koning Philips IV van Spanje (1621-1665). Op 8 september 1632 moest Maastricht zich namelijk overgeven aan Frederik Hendrik waarna het munthuis werd gesloten. Toen de stad in 1794 door de Fransen werd belegerd zijn er nog wel zilveren noodmunten geslagen van 100 en van 50 stuivers.

Arthus Emonts was de laatste muntmeester van Maastricht, nog voor de capitulatie had hij op 21 augustus 1632 een partij munten afgeleverd. Het munthuis werd na de capitulatie gesloten. In 1645 trachtte ene Thielman Cannarts de munt heropend te krijgen maar dit is niet gelukt. Hij was van plan om te Maastricht oorden te slaan op de voet van Holland en Zeeland of anders op de voet van de prins-bisschop van Luik. De oorden zouden vooral nuttig zijn voor de bevolking en het garnizoen van Maastricht omdat dezen zich nu met Luikse oorden moesten behelpen. Hij wilde 12.000 gulden per jaar aan sleischat af dragen aan de Staten-Generaal en verzekerde dat de noordelijke provincies geen last van deze aanmunting zou hebben. Op 14 maart 1645 werd zijn verzoek echter definitief afgewezen.

Bron: duiten.nl

Maastricht: korte ca. 1571 – 1579

Gevonden door Peter Mommerency

Materiaal: koper

Diameter: 19 mm

Gewicht: 1,4 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Philips II naar rechts. Tekst: PHS. D:G. HISP.REX.D.BR. (of variant) en ster onder het borstbeeld. Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum rex dux Brabant, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en hertog van Brabant.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild. Tekst: DOMINVS. MIHI. ADIVTOR (of variant). Wat betekent: de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Muntmeesters: Emanuel Meynarts, Christophe Buedel en Gilles van Haelbeke

Muntteken: vijfpuntige ster ★

Slagplaats: Maastricht

Filips II van Spanje

De korte was een munt die een waarde had van 2 mijten. De mijt bestond er in twee soorten, de Vlaamse mijt van 1/48 stuiver en de Brabantse mijt van 1/72 stuiver. De eerste korten zijn geslagen in de 14e eeuw van biljoen (legering van zilver met veel koper). Net als Karel V heeft ook Philips II ze aangemunt van zuiver koper met een gewicht van 1,92 gram wat later bij de Staten korten is verlaagd naar 1,2 gram.

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes korten zijn geslagen:

Periode 10 juli 1571 t/m 9 juni 1572 (Emanuel Meynarts) ca. 296.320 stuks.
Periode 13 augustus 1572 t/m 18 augustus 1574 (Christophe Buedel) ca. 387.952 stuks.
Periode 2 september 1574 t/m 9 juni 1575 (Christophe Buedel) ca. 11.648 stuks.
Periode 17 september 1575 t/m 21 mei 1579 (Gilles van Haelbeke) ca. 285.104 stuks.

Referentie

MAA.3

Gedetermineerd door Peter Mommerency en Eric Aerts

Maastricht: brûlé 1541- 1542

Gevonden door Bart Bosmans

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 1 gr

Voorzijde: Wapenschild met het wapen van Berghes gelegen op een kruis welke de binnenrand doorbreekt. Tekst: CORNE / LIVS. DE / BERGIS. / EPS. LEO (of variant). Voluit: Cornelius de Berghes episcopus Leodiensis. Wat betekent: Cornelis van Berghes bisschop van Luik.

Wapen van Berghes

Keerzijde: Het perron van Luik met links een gedeeld wapenschild met links het wapen van Bouillon en rechts van Luik, boven het wapenschild een spijker/nagel. Rechts een wapenschild met het wapen van Loon met daarboven een sleutel. Tekst: (Kruis) DVX. BVLLONI. COMES. LOS. (jaar) (of variant). Voluit: dux bullonensis comes lossensis. Wit betekent: hertog van Bouillon, graaf van Loon.

Wapens van Bouillon, perron van Luik en Loon 

Datum: 1541 of 1542

Slagplaats: Maastricht

Cornelis van Bergen

Referentie

Referentie

LUI.18

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: oord 1607

Gevonden door Bart Bosmans

Materiaal: koper

Diameter: 25 mm

Gewicht: 1 gram

Voorzijde: Gekroond Spaans wapenschild ( 2 ) tussen twee sterren. Tekst:  ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G. (of variant), voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia en betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

1 = Hongarije (3 dwarsbalken).
2 = Bohemen (Leeuw).
3 = Castilië (Kasteel).
4 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
5 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
6 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
7 = Oostenrijk (Zilveren faas).
8 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
9 = Valois (3 Lelies).
10 = Brabant (Gouden leeuw).
11 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
12 = Tirol (Rode adelaar).

Keerzijde: Wapen van Maastricht (ster) gelegen op een gekroond en scheef geplaatst stokkenkruis. Onder aan het schildje hangt het teken van de orde van het gulden vlies en aan weerszijden staat het jaartal. Tekst: ★ ARCHIDVCES. AVST. DVCES. BVRG. ET. B (of variant), voluit: Archiduces Austria duces Burgundie et Brabant, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en Brabant.

Wapen van Maastricht

Muntmeester: Thielman Coomans alias Goemans 1601 – 1610 ( juni 1601 aangesteld )

Muntteken: Vijfpuntige ster ★ 

Slagplaats: Maastricht 

Albrecht en Isabella

Geslagen tot 1606 op de oude voet: 51 stuks per mark, gewicht ca. 4,82 gram. Na 1606: 64 stuks per mark, gewicht ca. 3,84 gram.

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes oorden zijn geslagen:

Periode 16 september 1601 t/m 26 september 1604 (Thielman Coomans) ca. 214.047 stuks.
Periode 23 november 1604 t/m 1606 (Thielman Coomans) ca. 29.771 stuks op de voet van 51 stuks uit een mark.
Periode 1606 t/m 15 september 1607 (Thielman Coomans) ca. 201.556 stuks op de voet van 64 stuks uit een mark.
Periode 23 september 1607 t/m 15 september 1610 (Thielman Coomans) ca. 803.088 stuks.
Periode 7 januari 1611 t/m 21 juni 1614 (Adam Dries) ca. 6.421.312 stuks.
Periode 21 juni 1614 t/m 13 april 1616 (Adam Dries) ca. 4.513.536 stuks.

Normaal is de ster van Maastricht zo geplaatst dat 1 punt omhoog wijst en de ster als het ware staat op 2 punten. Op exemplaren van 1608 komt de ster in het wapen gedraaid voor. Hij staat op 1 punt en 2 punten wijzen omhoog, zie dit exemplaar.

Referentie

MAA.17

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: hertogelijk oord 1580

Gevonden door Hans Menu

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Philips II naar links. Tekst: Onder het borstbeeld staat het jaartal welke gesplitst is door een ster 15★80 · PHS · D:G · HIS · Z · REX · DVX · B · (of variant), voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex dux Brabant, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en hertog van Brabant.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild. Tekst: DOMINVS · MIHI · ADIVTOR · (of variant): de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Muntmeester: Gilles van Haelbeke ( 4 augustus 1575 aangesteld ) 1575 – 1582

Muntteken: vijfpuntige ster ★

Slagplaats: Maastricht

Filips II van Spanje

De oorden werden geslagen met een gewicht van 5,44 gram (45 uit een mark).

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes oorden zijn geslagen:

Periode 1 januari 1580 t/m 31 december 1580 (Gilles van Haelbeke) ca. 173.582 stuks.
Periode 7 maart 1582 t/m 31 december 1585 (Meynaert Swole) ca. 514.670 stuks.
Periode 27 maart 1586 t/m 29 mei 1589 (Meynaert Swole) ca. 375.434 stuks.
Periode 30 mei 1589 t/m 5 augustus 1593 (Meynaert Swole) ca. 824.075 stuks.
Periode 5 augustus 1593 t/m 30 september 1595 (Meynaert Swole) ca. 79.430 stuks.

Er bestaat een oord van 1592 waarbij het muntteken ster over het muntteken boom (van den Bosch) is gesneden. Een verklaring hiervoor is moeilijk te geven. In 1592 hadden beide steden ieder een eigen stempelsnijder in dienst. Een fout van de stempelsnijder is hierdoor zo goed als uitgesloten. Als een stempelsnijder voor 2 verschillende steden de stempels moest snijden dan zou een fout als deze kunnen voorkomen. In dat geval is de fout niet echt een ramp omdat de stempels voor den Bosch en Maastricht nagenoeg identiek zijn, alleen het muntteken verschilt. Bij een “fout” kon de stempelsnijder hem aan de andere stad leveren. Een mogelijke verklaring is dat de Maastrichtse muntmeester een muntstempel uit den Bosch heeft laten ombouwen tot een stempel voor Maastricht. Waarom dit is gebeurd is dan weer een raadsel. Mogelijk kwam men stempels tekort door ziekte van de eigen stempelsnijder.

Referentie

MAA.14

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: oord 1605

Gevonden door Rudy Collaer

Materiaal: koper

Diameter: 25 mm

Gewicht: 2 gram

Voorzijde: Gekroond Spaans wapenschild tussen twee sterren. Tekst: ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G. (of variant), voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia en betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

1 = Hongarije (3 dwarsbalken).
2 = Bohemen (Leeuw).
3 = Castilië (Kasteel).
4 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
5 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
6 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
7 = Oostenrijk (Zilveren faas).
8 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
9 = Valois (3 Lelies).
10 = Brabant (Gouden leeuw).
11 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
12 = Tirol (Rode adelaar).

Keerzijde: Wapen van Maastricht (ster) gelegen op een gekroond en scheef geplaatst stokkenkruis. Onder aan het schildje hangt het teken van de orde van het gulden vlies en aan weerszijden staat het jaartal. Tekst: ★ ARCHIDVCES. AVST. DVCES. BVRG. ET. B (of variant), voluit: Archiduces Austria duces Burgundie et Brabant, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en Brabant.

Wapen van Maastricht

Muntmeester: Thielman Coomans alias Goemans (juni 1601 aangesteld ) 1601 – 1610

Muntteken: Vijfpuntige ster ★ 

Slagplaats: Maastricht

Albrecht en Isabella

Geslagen tot 1606 op de oude voet: 51 stuks per mark, gewicht ca. 4,82 gram. Na 1606: 64 stuks per mark, gewicht ca. 3,84 gram.

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes oorden zijn geslagen:

Periode 16 september 1601 t/m 26 september 1604 (Thielman Coomans) ca. 214.047 stuks.
Periode 23 november 1604 t/m 1606 (Thielman Coomans) ca. 29.771 stuks op de voet van 51 stuks uit een mark.
Periode 1606 t/m 15 september 1607 (Thielman Coomans) ca. 201.556 stuks op de voet van 64 stuks uit een mark.
Periode 23 september 1607 t/m 15 september 1610 (Thielman Coomans) ca. 803.088 stuks.
Periode 7 januari 1611 t/m 21 juni 1614 (Adam Dries) ca. 6.421.312 stuks.
Periode 21 juni 1614 t/m 13 april 1616 (Adam Dries) ca. 4.513.536 stuks.

Normaal is de ster van Maastricht zo geplaatst dat 1 punt omhoog wijst en de ster als het ware staat op 2 punten. Op exemplaren van 1608 komt de ster in het wapen gedraaid voor. Hij staat op 1 punt en 2 punten wijzen omhoog, zie dit exemplaar.

Referentie

MAA.17

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: oord z.j. ca. 1601 – 1616

Gevonden door Danny Demarre

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 2,06 gr

Voorzijde: Gekroond Spaans wapenschild (2) tussen twee sterren. Tekst: ★ ALBERTVS. ET. ELISABET. DG (of variant), de tekst is voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia (de tekst gaat op de keerzijde verder).

1 = Hongarije (3 dwarsbalken).
2 = Bohemen (Leeuw).
3 = Castilië (Kasteel).
4 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
5 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
6 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
7 = Oostenrijk (Zilveren faas).
8 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
9 = Valois (3 Lelies).
10 = Brabant (Gouden leeuw).
11 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
12 = Tirol (Rode adelaar).

Keerzijde: Wapen van Maastricht (ster) gelegen op een gekroond en scheef geplaatst stokkenkruis. Onder aan het schildje hangt het teken van de orde van het gulden vlies en aan weerszijden staat het jaartal. Tekst: ★ ARCHIDVCES. AVST. DV. BV. ET. B (of variant), dit is voluit: Archiduces Austria dux Burgundie et Brabant. Dit betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en Brabant.

Wapen van Maastricht

Muntmeester: Thielman Coomans alias Goemans ( juni 1601 aangesteld, 1601 – 1610 ) en Adam Dries alias Driesch ( 7 januari 1611 aangesteld,  1611 – 1616 )

Muntteken: Vijfpuntige ster ★

Slagplaats: Maastricht

Albrecht en Isabella

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes duiten zijn geslagen:

Periode 16 september 1601 t/m 26 september 1604 (Thielman Coomans) ca. 52.148 stuks.
Periode 23 november 1604 t/m 15 september 1607 (Thielman Coomans) ca. 41.820 stuks.
Periode 23 september 1607 t/m 15 september 1610 (Thielman Coomans) ca. 16.768 stuks.
Periode 7 januari 1611 t/m 21 juni 1614 (Adam Dries) ca. 101.968 stuks.
Periode 21 juni 1614 t/m 13 april 1616 (Adam Dries) ca. 3.840 stuks.

Dit moeten duiten geweest zijn van dit type zonder jaartal omdat andere duiten (MAA.18) pas vanaf 1616 voorkomen. De duiten zijn geslagen op naam en op de voet van de aartshertogen Albert & Elisabeth. De duiten zijn tot 1606 geslagen op de oude voet van 102 stuks uit een mark. Dit geeft een gewicht van ca. 2,41 gram. De exemplaren van na 1606 zijn geslagen volgens de nieuwe voet van 128 stuks uit een mark. Dit geeft een gewicht van ca. 1,92 gram per stuk. Op 30 juni 1607 verscheen een plakkaat waarin de duiten en oorden van Maastricht, den Bosch en Roermond alleen gangbaar werden verklaard in de stad van uitgifte en hun directe omgeving. Op 29 oktober 1609 en op 30 september 1610 verscheen wederom een plakkaat dat de omloop van het kleingeld van Roermond, den Bosch en Maastricht regelde.

Referentie

MAA.16

Gedeterlineerd door Eric Aerts

Maastricht: hertogelijk oord 1580

Gevonden door Tommy De Pelecyn

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 5,2 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Philips II naar links. Tekst: Onder het borstbeeld staat het jaartal welke gesplitst is door een ster 15★80 · PHS · D:G · HIS · Z · REX · DVX · BRA · (of variant), voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex dux Brabant, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en hertog van Brabant.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild. Tekst: DOMINVS · MIHI · ADIVTOR · (of variant): de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Muntmeester: Gilles van Haelbeke ( 4 augustus 1575 aangesteld ) 1575 – 1582

Muntteken: Vijfpuntige ster ★

Slagplaats: Maastricht

Filips II van Spanje

De oorden werden geslagen met een gewicht van 5,44 gram (45 uit een mark).

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes oorden zijn geslagen:

Periode 1 januari 1580 t/m 31 december 1580 (Gilles van Haelbeke) ca. 173.582 stuks.
Periode 7 maart 1582 t/m 31 december 1585 (Meynaert Swole) ca. 514.670 stuks.
Periode 27 maart 1586 t/m 29 mei 1589 (Meynaert Swole) ca. 375.434 stuks.
Periode 30 mei 1589 t/m 5 augustus 1593 (Meynaert Swole) ca. 824.075 stuks.
Periode 5 augustus 1593 t/m 30 september 1595 (Meynaert Swole) ca. 79.430 stuks.

Er bestaat een oord van 1592 waarbij het muntteken ster over het muntteken boom (van den Bosch) is gesneden. Een verklaring hiervoor is moeilijk te geven. In 1592 hadden beide steden ieder een eigen stempelsnijder in dienst. Een fout van de stempelsnijder is hierdoor zo goed als uitgesloten. Als een stempelsnijder voor 2 verschillende steden de stempels moest snijden dan zou een fout als deze kunnen voorkomen. In dat geval is de fout niet echt een ramp omdat de stempels voor den Bosch en Maastricht nagenoeg identiek zijn, alleen het muntteken verschilt. Bij een “fout” kon de stempelsnijder hem aan de andere stad leveren. Een mogelijke verklaring is dat de Maastrichtse muntmeester een muntstempel uit den Bosch heeft laten ombouwen tot een stempel voor Maastricht. Waarom dit is gebeurd is dan weer een raadsel. Mogelijk kwam men stempels tekort door ziekte van de eigen stempelsnijder.

Referentie

MAA.14

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: oord 1612

Gevonden door Peter Mommerency

Materiaal: koper

Diameter: 2,52 mm

Gewicht: 2,5 gram

Voorzijde: Gekroond Spaans wapenschild ( 2 ) tussen twee sterren. Tekst:  ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G. (of variant), voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia en betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

1 = Hongarije (3 dwarsbalken).
2 = Bohemen (Leeuw).
3 = Castilië (Kasteel).
4 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
5 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
6 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
7 = Oostenrijk (Zilveren faas).
8 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
9 = Valois (3 Lelies).
10 = Brabant (Gouden leeuw).
11 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
12 = Tirol (Rode adelaar).

Keerzijde: Wapen van Maastricht (ster) gelegen op een gekroond en scheef geplaatst stokkenkruis. Onder aan het schildje hangt het teken van de orde van het gulden vlies en aan weerszijden staat het jaartal. Tekst: ★ ARCHIDVCES. AVST. DVCES. BVRG. ET. B (of variant), voluit: Archiduces Austria duces Burgundie et Brabant, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en Brabant.

Wapen van Maastricht

Muntmeester: Adam Dries alias Driesch ( 7 januari 1611 aangesteld ) 1611 – 1616

Muntteken: Vijfpuntige ster ★ 

Slagplaats: Maastricht

Albrecht en Isabella

Geslagen tot 1606 op de oude voet: 51 stuks per mark, gewicht ca. 4,82 gram. Na 1606: 64 stuks per mark, gewicht ca. 3,84 gram.

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes oorden zijn geslagen:

Periode 16 september 1601 t/m 26 september 1604 (Thielman Coomans) ca. 214.047 stuks.
Periode 23 november 1604 t/m 1606 (Thielman Coomans) ca. 29.771 stuks op de voet van 51 stuks uit een mark.
Periode 1606 t/m 15 september 1607 (Thielman Coomans) ca. 201.556 stuks op de voet van 64 stuks uit een mark.
Periode 23 september 1607 t/m 15 september 1610 (Thielman Coomans) ca. 803.088 stuks.
Periode 7 januari 1611 t/m 21 juni 1614 (Adam Dries) ca. 6.421.312 stuks.
Periode 21 juni 1614 t/m 13 april 1616 (Adam Dries) ca. 4.513.536 stuks.

Normaal is de ster van Maastricht zo geplaatst dat 1 punt omhoog wijst en de ster als het ware staat op 2 punten. Op exemplaren van 1608 komt de ster in het wapen gedraaid voor. Hij staat op 1 punt en 2 punten wijzen omhoog, zie dit exemplaar.

Referentie

MAA.17

Gedetermineerd door Eric Aerts

Maastricht: hertogelijke duit ca. 1580 – 1596

Gevonden door Marco Evers

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 2,6 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Philips II naar rechts of links zonder kroon. Tekst: PHS. D:G. HIS. Z. REX. DVX. B. (of variant). Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex dux Brabant, dit betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en hertog van Brabant. Onder het borstbeeld staat het tot twee cijfers afgekorte jaartal

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild. Tekst: DOMINVS. MIHI. ADIVTOR. (of variant): de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Muntmeester: Meynaert Swole (5 februari 1582 aangesteld ) 1582 – 1598

Muntteken: Vijfpuntige ster ★ 

Slagplaats: Maastricht

Opmerking: Vermoedelijk staat er geen X, enkel DV. B. Dan zou die van 1583 matchen.

Filips II van Spanje

De duiten (negenmannekens) werden geslagen met een gewicht van 2,72 gram (90 uit een mark).

Uit de rekeningen blijkt dat er in de volgende periodes duiten zijn geslagen:

Periode 1 januari 1580 t/m 31 december 1580 (Gilles van Haelbeke) ca. 74.868 stuks.
Periode 7 maart 1582 t/m 31 december 1585 (Meynaert Swole) ca. 270.200 stuks.
Periode 27 maart 1586 t/m 29 mei 1589 (Meynaert Swole) ca. 235.350 stuks.
Periode 30 mei 1589 t/m 5 augustus 1593 (Meynaert Swole) ca. 133.920 stuks.
Periode 5 augustus 1593 t/m 30 september 1595 (Meynaert Swole) ca. 75.890 stuks.
Periode 22 november 1595 t/m 31 maart 1598 (Meynaert Swole) ca. 1.370.100 stuks (inclusief de duiten van het type MAA.15).

Er bestaat een duit van 1588 met de bovenste 2 kwartieren in het wapen verwisseld. Interessant is ook een duit met de verkeerde tekst HSIP ipv HISP (tekstvariant E). Jaartal is moeilijk leesbaar maar mogelijk 1588. De drie ringen in het veld bij het borstbeeld van Philips II betekenen dat de munten een waarde hadden van drie korten ter waarde van twee Vlaamse mijten (totaal zes Vlaamse mijten = negen Brabantse mijten).

Referentie

MAA.13

Gedetermineerd door Arjan Wagemakers en rimidi

Maastricht: duit 1619

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: 1,9 gr

Voorzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild met meerdere kwartieren. Tekst: ALBERTVS · ET · ELISABET · D · G. ★ (of variant). Voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia wat betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
3 = Leeuw van Brabant.

Keerzijde: Schuin geplaatst stokkenkruis welke door een vuurijzer is heen gestoken. Aan het vuurijzer hangt de keten van de orde van het gulden vlies en aan weerszijden staat het jaartal. Tekst: ★ ARCHID · AVST · DVCES · BVRG · BRA(B) · (of variant). Voluit: Archiduces Austria Burgundie Brabant wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en Brabant.

Muntmeester: Ghysbert van Caubergh (5 augustus 1616 aangesteld ) 1616 – 1621

Muntteken: Vijfpuntige ster ★

Slagplaats: Maastricht

Albrecht en Isabella

Geslagen op naam en op de voet van de aartshertogen Albert & Elisabeth. Deze exemplaren zijn geslagen volgens de nieuwe muntvoet die sinds 1606 gold. Voorschrift 128 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 1,92 gram per stuk.

Volgens de rekening van muntmeester Ghysbert van Caubergh heeft hij over de periode van 5 augustus 1616 t/m 4 september 1620 ca. 3.352.176 stuks duiten of negenmannekens geslagen.

Referentie

MAA.18

Gedetermineerd door Peter Peeters