Categorie: Brugge

Vlaamse munt te Brugge

Vlaanderen was een graafschap in de zuidelijke Nederlanden, ontstaan uit de Karolingische pagus Flandrensis, het gebied rondom het huidige Brugge. De grondslag voor het grafelijk gezag werd gelegd door Boudewijn met de ijzeren arm († 879), die als beloning voor zijn succesvolle strijd tegen de Noormannen Kroon-Vlaanderen (ten westen van de Schelde) van de Franse koning in leen kreeg. In 1065 werd hier Rijks-Vlaanderen (ten oosten en noorden van de Schelde) als leen van de Duitse keizer aan toegevoegd. De stad Brugge (in het Frans Bruges) is thans hoofdstad van de Belgische provincie West-Vlaanderen. Brugge is ontstaan rond de door Boudewijn met de ijzeren arm (9e eeuw) gestichte burcht. De stad groeide in de 13e en 14e eeuw uit tot een belangrijk handelscentrum (lakennijverheid). In de 14e/15e eeuw ontstond achteruitgang door verzanding van het Zwin en de opkomst van andere havensteden die voor grotere schepen toegankelijke havens hadden. Brugge verloor hierdoor haar marktpositie voor de lakenindustrie en veel buitenlandse handelshuizen vertrokken naar elders. In de 17e eeuw werd Vlaanderen een onderdeel van de Spaanse Nederlanden, in 1713 van de Oostenrijkse Nederlanden. Tijdens de Franse bezetting werd het opgedeeld in verschillende departementen. Vervolgens werd Vlaanderen in 1814 deel van het verenigd koninkrijk der Nederlanden en in 1830 van de onafhankelijke staat België.

Voor het graafschap Vlaanderen was Brugge één van de belangrijkste muntplaatsen. In de Karolingische tijd werden er voor het eerst munten geslagen op naam van de Karolingische vorsten. In de middeleeuwen werden er tot in de dertiende eeuw munten geslagen door de Vlaamse graven. In de 14e en 15e eeuw was het munthuis echter eertijds gevestigd te Gent maar vanaf 1467 werd het weer verplaatst naar Brugge waar het tot de sluiting in 1754 bleef.

Muntteken

Op de munten uit Brugge komt sinds 1434 een lelie voor als muntteken. Alleen onder Maria Theresia (1740-1780) is er een leeuwtje gebruikt in plaats van een lelie.

Bron: duiten.nl

Brugge: dubbele denier ca. 1616

Gevonden door Peter Mommerency ( ID-192086 )

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 1,7 gr

Voorzijde: Gekroonde letters Æ van Albertus & Elisabeth. Tekst:  ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G (of variant). Voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia, wat betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond wapenschild met twee kwartieren, het wapenschild is gelegen op een schuingeplaatst stokkenkruis met aan beide zijden het gesplitst jaartal 16 / 16. Tekst: .ARCH. AVST. DVC. BVRG Z COM. FLA (of variant). Voluit: archiduces Austria duces Burgundie et comes Flandrie, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en graven van Vlaanderen.

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).

Muntmeester: Jan van Liebeke 1606 – 1619

Muntmeesterteken: 

Slagplaats: Brugge

Geslagen aantallen:
15 december 1606 tot 9 december 1609 ca. 1.495.941 stuks.
10 december 1609 tot 15 maart 1612 ca. 397.590 stuks.
1 september 1613 tot 31 augustus 1615 ca. 239.800 stuks.
1 september 1615 tot 30 september 1618 ca. 2.951.001 stuks.

Een dubbele denier was een muntje met een waarde van twee derde oord. Het voorschrift was 96 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ongeveer 2,56 gram per stuk.

Albrecht en Isabella

Referentie

VLA.15

Gedetermineerd door Peter Mommerency 

Brugge: oord 1695-1699

Gevonden door Mark Boeckhout

Muntheer: Karel II, koning van Spanje en de Zuidelijke Nederlanden, 1665 – 1700 

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3,4 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: ( voor Brugge ) CAROL·II·D·G·HISP·ET·INDIARUM·REX; Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex; Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën. 

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Vlaanderen

Keerzijde: Gekroond meervoudig wapenschild, aan weerszijden van de kroon het jaartal. Tekst: · ARCHID · AVST· DVX · BVRG · C · FLAN · Zc ·; Archidux Austrie Dux Burgundie, Brabant etc; aartshertog van Oostenrijk hertog van Bourgondië, Brabant enz. 

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Jean François de la Derrière 1686 – 1700

Muntteken: 

Slagplaats: Brugge

Op 11 september 1689 kreeg muntmeester de la Derrière een paspoort om 12.000 mark koperen plaatjes via de Nederlanden naar Brugge te transporteren om daar oorden van te slaan. Op 11 juni 1693 werd hem wederom een paspoort verleend voor de hoeveelheid van 20.000 mark koperen plaatjes. Deze hoeveelheden plaatjes waren goed voor ca. 2.048.000 stuks oorden. Op 15 april 1693 is ook een paspoort verleend voor 60.000 stuks koperen plaatjes voor de muntmeesters van Brabant en Vlaanderen. Hoeveel er hier van naar ieder munthuis zijn gegaan is mij niet bekend.

Geslagen aantallen:
Periode 4 januari 1690 tot 14 april 1693 ca. 3.817.952 stuks.
Periode 2 augustus 1693 tot 15 januari 1696 ca. 5.271.160 stuks.
Periode 16 januari 1696 tot 3 juli 1700 ca. 9.223.440 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Karel II van Spanje 

Referentie

VLA.20

Lit: Vanhoudt new 723.BG; Vanhoudt atlas I 503; Van Gelder Hoc 356-4b

Gedetermineerd door rimidi

Brugge: korte 1549

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: koper

Diameter: 19 mm

Gewicht: 1,7 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Karel V naar rechts. Tekst:  CA. D.G.V. IMP. HISP. REX. en jaar. Voluit: Carolus V Dei gratia imperi Hispaniarum rex, wat betekent: keizer Karel V, bij Gods gratie koning van het Spaanse rijk.

Keerzijde: Klauwende leeuw naar links binnen een cirkelvormige versiering.

Muntmeester: Jean Delijen 1545 – 1551

Muntmeesterteken:

Slagplaats: Brugge

De koperen korte was bij ordonnantie van 7 april 1543 ingevoerd. De exemplaren met het muntteken handje, ster en Gelders kruisje zijn geslagen te Antwerpen, Maastricht en Nijmegen. Op de Vlaamse exemplaren staat het muntteken lelie. Het herkennen van het juiste munthuis kan problemen geven bij gesleten exemplaren. Van deze muntjes gingen er 128 in een mark werks wat een gewicht van 1,92 gram moest opleveren.

Keizer Karel V

Referentie

VLA.1

Gedetermineerd door Mark Boeckhout

Brugge: oord 1685

Gevonden door Ronny Servaes

Materiaal: koper

Diameter: 26,5 mm

Gewicht: 2,6 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Vlaanderen. Tekst: .CAROL. II. D.G. HISP. ET. INDIAR. REX. (of variant). Voluit: Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, wat betekent: Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Vlaanderen

Keerzijde: Gekroond wapenschild met meerdere kwartieren, aan weerszijden van het wapen het jaartal. Tekst: ARCH. AVST. DVX. BVRG. CO. FLAN. C (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie Zc, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Antoine de la Derriere 1683 – 1685

Muntteken: 

Slagplaats: Brugge

Geslagen aantallen:
Periode 5 juni 1676 tot 15 maart 1683 ca. 31.360 stuks.
Periode 2 mei 1685 tot 8 april 1686 ca. 332.128 stuks.
Periode 2 mei 1686 tot 4 oktober 1689 ca. 518.202 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Karel II van Spanje

Referentie

VLA.19

Gedetermineerd door Ronny Servaes

Brugge: oord 1694

Gevonden door Ronny Servaes

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3,8 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst:  CAROL. II. D.G. HISP. ET. INDIARVM. REX (of variant). Voluit: Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroond Spaans wapenschild, aan weerszijden v/d kroon het jaartal 16 / 94. Tekst: ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAN. (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Jean François de la Derrière 1686 – 1700

Muntteken: 

Slagplaats: Brugge

Op 11 september 1689 kreeg muntmeester de la Derrière een paspoort om 12.000 mark koperen plaatjes via de Nederlanden naar Brugge te transporteren om daar oorden van te slaan. Op 11 juni 1693 werd hem wederom een paspoort verleend voor de hoeveelheid van 20.000 mark koperen plaatjes. Deze hoeveelheden plaatjes waren goed voor ca. 2.048.000 stuks oorden. Op 15 april 1693 is ook een paspoort verleend voor 60.000 stuks koperen plaatjes voor de muntmeesters van Brabant en Vlaanderen. Hoeveel er hier van naar ieder munthuis zijn gegaan is mij niet bekend.

Geslagen aantallen:
Periode 4 januari 1690 tot 14 april 1693 ca. 3.817.952 stuks.
Periode 2 augustus 1693 tot 15 januari 1696 ca. 5.271.160 stuks.
Periode 16 januari 1696 tot 3 juli 1700 ca. 9.223.440 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Karel II van Spanje

Referentie

VLA.20

Gedetermineerd door Ronny Servaes 

Brugge: dubbel oord 1749

Gevonden door Ronny Servaes

Materiaal: koper

Diameter: 27 mm

Gewicht: 6,7 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts met halssnoer om en oorbel in. Tekst:  M. T. D.G. R. JMP. G. H. B. REG. A. A. D. BURG. (of variant). Voluit: Maria Theresia Dei gratia  Romanorum Imperatrix, Germania, Hungaria, Bohemia Regina, Archidux Austria, Dux Burgundie wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie Rooms keizerin, koningin van Duitsland, Hongarije en Bohemen, Aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië.

Keerzijde: Binnen een takkenversiering: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / 1749. / . Wat betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden. 

Muntmeester: ?

Muntteken: 

Slagplaats: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Oplagen niet bekend.

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.24

Lit: Vanhoudt I J 22

Gedetermineerd door Ronny Servaes

Brugge: dubbele korte ca. 1575

Gevonden door Peter Mommerency

Materiaal: koper

Diameter: 24,4 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Philips II zonder kroon, naar rechts. Tekst: PHS. D:G HISP. Z. REX. COM. FLA. (of variant) en onder het borstbeeld.  Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum rex comes Flandrie, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en graaf van Vlaanderen.

Keerzijde: Gekroond Oostenrijks-Bourgondisch wapenschild gelegen op een kruis. Tekst: .DOMINVS. MIHI. ADIVTOR. (of variant). Wat betekent: de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (in rood een zilveren dwarsbalk).
2 = Wapen van nieuw Bourgondië (blauw bezaaid met gouden lelies).
3 = Wapen van oud Bourgondië (geschuinbalkt van goud en blauw, rood omzoomd).
4 = Wapen van Brabant (in zwart een gouden leeuw, rood getongd).
5 = Wapen van Vlaanderen (in goud een zwarte leeuw, rood getongd).

Datum: z.j. ca. 1575

Muntmeester: Cornelis van Hooghendorp 1568 – 1579

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Uit een opgave vermeld bij Chalon en de Coster (RBN 1878) blijkt dat onder muntmeester Cornelis van Hooghendorp 1798 mark en 2 ons koper vermunt is tot deze zwarte dubbele korten van 4 mijten. Uit een mark koper moesten 64 stuks worden geslagen wat een gewicht opleverde van ca. 3,84 gram per stuk. Oplage ca. 115.088 stuks. 
De totale oplage is volgens XX ca. 1.694.908 stuks.

Filips II van Spanje

Referentie

VLA.4

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: oord 1657

Gevonden door Gino Vermeulen

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Vlaanderen. Tekst: ·PHIL·IIII·D·G·HISP·ET· INDIAR·REX· (of variant). Dit is voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroonde wapenschild  met meerdere kwartieren tussen het gesplitst jaartal 16 / 57. Tekst: ARCH·AVS·DVX·BVRG·ET·CO·FL·Zc. Voluit: archidux Austria dux Burgundie et comes Flandrie Z c, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntteken: 

Muntmeester: Christoffel de Ceuninck 1648 – 1676

Slagplaats: Brugge

Geslagen aantallen:
Periode 12 september 1622 tot 9 augustus 1624 ca. 192.000 stuks.
Periode 13 augustus 1624 tot 14 september 1627 ca. 110.725 stuks.
Periode 10 juni 1643 tot 23 oktober 1645 ca. 1.101.032 stuks.
Periode 31 oktober 1645 tot 15 juli 1648 ca. 42.968 stuks.
Periode 19 september 1653 tot 4 december 1654 ca. 338.704 stuks.
Periode 5 december 1654 tot 17 november 1655 ca. 58.096 stuks.
Periode 23 november 1655 tot 3 juli 1658 ca. 768.376 stuks.
Periode 4 juli 1658 tot 3 december 1661 ca. 110.336 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

VLA.17

Lit: Vanhoudt 2: 653·BG

Gedetermineerd door Eric Aerts 

Brugge: oord 1624

Gevonden door Robin Coulier

Materiaal: koper

Diameter: ca. 25 mm – 28 mm

Gewicht: ca. 3,9 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Vlaanderen. Tekst: ·PHIL·IIII·D·G·HISP·ET· INDIAR·REX· (of variant). Dit is voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroonde wapenschild  met meerdere kwartieren tussen het gesplitst jaartal 16 / 24. Tekst: ARCH·AVS·DVX·BVRG·ET·CO·FL·Zc. Voluit: archidux Austria dux Burgundie et comes Flandrie Z c, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.
 

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntteken:

Muntmeester: Olivier van Steelant 1619 – 1630

Slagplaats: Brugge

Geslagen aantallen:
Periode 12 september 1622 tot 9 augustus 1624 ca. 192.000 stuks.
Periode 13 augustus 1624 tot 14 september 1627 ca. 110.725 stuks.
Periode 10 juni 1643 tot 23 oktober 1645 ca. 1.101.032 stuks.
Periode 31 oktober 1645 tot 15 juli 1648 ca. 42.968 stuks.
Periode 19 september 1653 tot 4 december 1654 ca. 338.704 stuks.
Periode 5 december 1654 tot 17 november 1655 ca. 58.096 stuks.
Periode 23 november 1655 tot 3 juli 1658 ca. 768.376 stuks.
Periode 4 juli 1658 tot 3 december 1661 ca. 110.336 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

VLA.17

Lit: Vanhoudt 2 – 653·BG

Gedetermineerd door Eric Aerts en rimidi voor de slagplaats

Brugge: dubbele denier ca. 1606 – 1616

Gevonden door Peter Mommerency

 

Materiaal: koper

Diameter: 21,8 mm

Gewicht: 1,7 gr

Voorzijde: Gekroonde letters Æ van Albertus & Elisabeth. Tekst:  ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G (of variant). Voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia, wat betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond wapenschild met twee kwartieren, het wapenschild is gelegen op een schuingeplaatst stokkenkruis met aan beide zijden het gesplitst jaartal 16 / 16. Tekst: .ARCH. AVST. DVC. BVRG Z COM. FLA (of variant). Voluit: archiduces Austria duces Burgundie et comes Flandrie, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en graven van Vlaanderen.

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).

Muntmeester: Jan van Liebeke 1606 – 1619

Muntmeesterteken: 

Slagplaats: Brugge

Geslagen aantallen:
15 december 1606 tot 9 december 1609 ca. 1.495.941 stuks.
10 december 1609 tot 15 maart 1612 ca. 397.590 stuks.
1 september 1613 tot 31 augustus 1615 ca. 239.800 stuks.
1 september 1615 tot 30 september 1618 ca. 2.951.001 stuks.

Een dubbele denier was een muntje met een waarde van twee derde oord. Het voorschrift was 96 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ongeveer 2,56 gram per stuk.

Albrecht en Isabella

Referentie

VLA.15

Gedetermineerd door Peter Mommerency