Categorie: Brugge

Vlaamse munt te Brugge

Vlaanderen was een graafschap in de zuidelijke Nederlanden, ontstaan uit de Karolingische pagus Flandrensis, het gebied rondom het huidige Brugge. De grondslag voor het grafelijk gezag werd gelegd door Boudewijn met de ijzeren arm († 879), die als beloning voor zijn succesvolle strijd tegen de Noormannen Kroon-Vlaanderen (ten westen van de Schelde) van de Franse koning in leen kreeg. In 1065 werd hier Rijks-Vlaanderen (ten oosten en noorden van de Schelde) als leen van de Duitse keizer aan toegevoegd. De stad Brugge (in het Frans Bruges) is thans hoofdstad van de Belgische provincie West-Vlaanderen. Brugge is ontstaan rond de door Boudewijn met de ijzeren arm (9e eeuw) gestichte burcht. De stad groeide in de 13e en 14e eeuw uit tot een belangrijk handelscentrum (lakennijverheid). In de 14e/15e eeuw ontstond achteruitgang door verzanding van het Zwin en de opkomst van andere havensteden die voor grotere schepen toegankelijke havens hadden. Brugge verloor hierdoor haar marktpositie voor de lakenindustrie en veel buitenlandse handelshuizen vertrokken naar elders. In de 17e eeuw werd Vlaanderen een onderdeel van de Spaanse Nederlanden, in 1713 van de Oostenrijkse Nederlanden. Tijdens de Franse bezetting werd het opgedeeld in verschillende departementen. Vervolgens werd Vlaanderen in 1814 deel van het verenigd koninkrijk der Nederlanden en in 1830 van de onafhankelijke staat België.

Voor het graafschap Vlaanderen was Brugge één van de belangrijkste muntplaatsen. In de Karolingische tijd werden er voor het eerst munten geslagen op naam van de Karolingische vorsten. In de middeleeuwen werden er tot in de dertiende eeuw munten geslagen door de Vlaamse graven. In de 14e en 15e eeuw was het munthuis echter eertijds gevestigd te Gent maar vanaf 1467 werd het weer verplaatst naar Brugge waar het tot de sluiting in 1754 bleef.

Muntteken

Op de munten uit Brugge komt sinds 1434 een lelie voor als muntteken. Alleen onder Maria Theresia (1740-1780) is er een leeuwtje gebruikt in plaats van een lelie.

Bron: duiten.nl

Brugge: dubbel oord 1751

Gevonden door Fred Eric

Materiaal: koper

Diameter: 27 mm

Gewicht: 6,43 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts met halssnoer om en oorbel in. Tekst:  M. T. D.G. R. JMP. G. H. B. REG. A. A. D. BURG. (of variant). Voluit: Maria Theresia Dei gratia  Romanorum Imperatrix, Germania, Hungaria, Bohemia Regina, Archidux Austria, Dux Burgundie wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie Rooms keizerin, koningin van Duitsland, Hongarije en Bohemen, Aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië.

Keerzijde: Binnen een takkenversiering: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / 1751. / . Wat betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden.

Muntmeester: ?

Muntteken: 

Slagplaats: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Oplagen niet bekend.

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.24

Lit: Vanhoudt I J 22

Gedetermineerd door Fred Eric

Brugge: oord 1700

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: koper

Diameter: 25,15 mm

Gewicht: 4,1 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant.Tekst: CAROL. II. D.G. HISP. ET. INDIARVM. REX (of variant). Dit is voluit: Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroond wapenschild met meerdere kwartieren, aan weerszijden van de kroon het jaartal. Tekst: ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAN. (of variant). Dit is voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

Karel II gebruikte dezelfde wapenschilden als zijn voorganger op de koperen munten van Vlaanderen.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Jean François de la Derrière 1686 – 1700

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Op 11 september 1689 kreeg muntmeester de la Derrière een paspoort om 12.000 mark koperen plaatjes via de Nederlanden naar Brugge te transporteren om daar oorden van te slaan. Op 11 juni 1693 werd hem wederom een paspoort verleend voor de hoeveelheid van 20.000 mark koperen plaatjes. Deze hoeveelheden plaatjes waren goed voor ca. 2.048.000 stuks oorden. Op 15 april 1693 is ook een paspoort verleend voor 60.000 stuks koperen plaatjes voor de muntmeesters van Brabant en Vlaanderen. Hoeveel er hier van naar ieder munthuis zijn gegaan is mij niet bekend.

Geslagen aantallen:
Periode 4 januari 1690 tot 14 april 1693 ca. 3.817.952 stuks.
Periode 2 augustus 1693 tot 15 januari 1696 ca. 5.271.160 stuks.
Periode 16 januari 1696 tot 3 juli 1700 ca. 9.223.440 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Karel II van Spanje

Referentie

VLA.20

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: statenoord, emissie van de opstandelingen 1577 – 1580

Gevonden door Robbe De Bruyn

Materiaal: koper

Diameter: 25 mm

Gewicht: 6,81 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Philips II zonder kroon, naar links. Tekst: .PHS:D:G.HISPzREX:COM.FLA. (of variant). Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex comes Flandrie, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en graaf van Vlaanderen.

Keerzijde: Gekroond wapenschild van Oostenrijk-Bourgondië. Omgeven met de keten van de Orde van het Gulden Vlies. Tekst: .PACE. ET – IVSTITIA. (of variant), wat betekent: vrede en gerechtigheid.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Datum: z.j. 1577 – 1580

Muntmeester: Johan Bitters van Raesfeld ( 1579 – 1581 )

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Uit een opgave vermeld bij Chalon en de Coster (RBN 1878) blijkt dat onder muntmeester Cornelis van Hooghendorp 1998 mark koper vermunt is tot deze liards of twaalfaerts. Uit een mark koper moesten 34 stuks worden geslagen wat een gewicht opleverde van ca. 7,24 gram per stuk. Oplage ca. 67932 stuks. De totale oplage is volgens XX ca. 433.955 stuks.

Filips II van Spanje

Referentie

VLA.7

Lit: Vanhoudt new 381 BG

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: oord 1745

Gevonden door Roel Jacobs

Materiaal: koper

Diameter: 21,2 mm

Gewicht: 2,6 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts, onder de hals de letter H van de graveur Harrewyn. Tekst: MAR. TH. D:G. HUNG. BOH. – R. AR. AUS. D. BURG.  ( of variant ) , voluit:  Maria Theresia Dei gratia Hungaria Bohemia regina, archidux Austria, dux Burgundie, wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie koningin van Hongarije en Bohemen, aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië.

Keerzijde: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / 1745. /  Dit betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden.

Graveur: Harrewyn

Muntmeester: Joseph François Gordon  1744 – 1745

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Slagaantal: 1744 + 1745 = 1.664.683

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Van de jaren 1744 en 1745 is de gezamenlijke oplage ca. 1.664.683 stuks.

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.22

Gedetermineerd door Roel Jacobs

Brugge: dubbel oord 1750

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: koper

Diameter: 27,4 mm

Gewicht: 7,64 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts met halssnoer om en oorbel in. Tekst: M. T. D.G. R. JMP. G. H. B. REG. A. A. D. BURG. (of variant). Voluit: Maria Theresia Dei gratia  Romanorum Imperatrix, Germania, Hungaria, Bohemia Regina, Archidux Austria, Dux Burgundie wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie Rooms keizerin, koningin van Duitsland, Hongarije en Bohemen, Aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië.

Keerzijde: Binnen een takkenversiering: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / 1750. / . Wat betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden.

Muntmeester: ?

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Oplagen niet bekend.

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.24

Lit: Vanhoudt I J 22

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: gigot ( duit ) 1700

Gevonden door K de Baere

Materiaal: koper

Diameter: 16 mm

Gewicht: 0,8 gr

Voorzijde: Schuin geplaatst stokkenkruis welke door een gekroond vuurijzer is heen gestoken. Aan het vuurijzer hangt de keten van de orde van het gulden vlies. Tekst: CAR – OL. II. D.G – HISP. ET – INDIARVM – REX (of variant). Voluit: Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond wapenschild met twee kwartieren en een hartschild, jaartal naast de kroon. Tekst: ARCHID. AVST. DVX. BVRG. CO. FLAN. . (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
3 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).

Muntteken:

Muntmeester: Willem Galle ( 1700 – 1702 )

Slagplaats: Brugge

Voorschrift 128 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 1,92 gram per stuk. Geen informatie over slagaantallen.

Karel II van Spanje

Referentie

VLA.18

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: dubbele denier 1616

Gevonden door Joeri Wauters

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gekroonde letters Æ van Albertus & Elisabeth. Tekst: ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G (of variant). Voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia, wat betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond wapenschild met twee kwartieren, het wapenschild is gelegen op een schuingeplaatst stokkenkruis met aan beide zijden het gesplitst jaartal 16 / 16. Tekst: .ARCH. AVST. DVC. BVRG Z COM. FLA (of variant). Voluit: archiduces Austria duces Burgundie et comes Flandrie, wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en graven van Vlaanderen.

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).

Muntmeester:  Jan van Liebeke 1606 – 1619

Muntmeesterteken:

Slagplaats: Brugge

Geslagen aantallen:
15 december 1606 tot 9 december 1609 ca. 1.495.941 stuks.
10 december 1609 tot 15 maart 1612 ca. 397.590 stuks.
1 september 1613 tot 31 augustus 1615 ca. 239.800 stuks.
1 september 1615 tot 30 september 1618 ca. 2.951.001 stuks.

Een dubbele denier was een muntje met een waarde van twee derde oord. Het voorschrift was 96 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ongeveer 2,56 gram per stuk.

Albrecht en Isabella

Referentie

VLA.15

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: oord 1692

Gevonden door Luc Van der Linden

Materiaal: koper

Diameter:

Gewicht:

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: CAROL. II. D.G. HISP. ET. INDIARVM. REX (of variant). Dit is voluit: Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant 

Keerzijde: Gekroond wapenschild met meerdere kwartieren, aan weerszijden van de kroon het jaartal. Tekst: ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAN. (of variant). Dit is voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

Karel II gebruikte dezelfde wapenschilden als zijn voorganger op de koperen munten van Vlaanderen.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Jean François de la Derrière 1686 – 1700

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Op 11 september 1689 kreeg muntmeester de la Derrière een paspoort om 12.000 mark koperen plaatjes via de Nederlanden naar Brugge te transporteren om daar oorden van te slaan. Op 11 juni 1693 werd hem wederom een paspoort verleend voor de hoeveelheid van 20.000 mark koperen plaatjes. Deze hoeveelheden plaatjes waren goed voor ca. 2.048.000 stuks oorden. Op 15 april 1693 is ook een paspoort verleend voor 60.000 stuks koperen plaatjes voor de muntmeesters van Brabant en Vlaanderen. Hoeveel er hier van naar ieder munthuis zijn gegaan is mij niet bekend.

Geslagen aantallen:
Periode 4 januari 1690 tot 14 april 1693 ca. 3.817.952 stuks.
Periode 2 augustus 1693 tot 15 januari 1696 ca. 5.271.160 stuks.
Periode 16 januari 1696 tot 3 juli 1700 ca. 9.223.440 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Karel II van Spanje

Referentie

VLA.20

Gedetermineerd door Eric Aerts