Categorie: Doornik

Doornik (in het Frans Tournai) is ontstaan in de 1e eeuw na Christus als Romeinse vesting en was in de 5e eeuw onder de Merovingische koning Childerik de hoofdstad van het Merovingische rijk. Zijn zoon Clovis I verplaatste de hoofdstad naar Parijs waarna Doornik de zetel werd van een bisschop. Op de Merovingische munten komt de plaatsnaam van Doornik voor als TURNACO. Nadat Doornik in 1187 in handen kwam van Frankrijk zijn er van de 13e eeuw tot aan 1507 munten geslagen in een koninklijke Franse munt die te Doornik was opgericht. Van 1513-1518 heeft de Engelse koning Hendrik VIII te Doornik munten geslagen naar Engels model. Hierna is Doornik weer korte tijd Frans geweest tot dat Karel V de stad in 1521 innam en deze het munthuis liet sluiten. Tijdens de belegering van de stad door Karel V zijn er nog wel noodmunten geslagen van 6 groten.

In 1578 werd de munt weer heropend door de Staten van Doornik, er werden toen Statenmunten geslagen op naam van Philips II maar met het devies PACE ET IVSTITIA. De stad werd in 1581 belegerd en ingenomen door Parma waarna het munthuis weer een koninklijke munt werd. Tijdens de belegering zijn er koperen noodmunten geslagen van 40, 20 en 10 stuivers. Het koninklijke munthuis bleef in werking totdat de Fransen de stad innamen in 1667. Tijdens de Spaanse successieoorlog werd Doornik in 1709 door de geallieerde troepen belegerd. Tijdens dit beleg zijn er ook koperen noodmunten geslagen van 8 en 2 sols. Uiteindelijk werd Doornik in 1713 weer bij de zuidelijke Nederlanden gevoegd maar het munthuis is niet meer geopend.

Muntteken

Doornik was in de Merovingische tijd te herkennen aan de naam TURNACO. Toen er te Doornik door de Franse koningen gemunt werd heeft men vanaf 1389 als herkenningsteken voor Doornik een punt geplaatst onder de 16e letter van het omschrift.

Na de opening van een munthuis door de Staten van Doornik in 1578 is er een toren gebruikt als herkenningsteken voor Doornik. De Staten van Zeeland gebruikten ook een toren (burcht) op o.a. de Zeeuwse Statenoorden. Dit was het muntteken van de stad Middelburg. Omdat Doornik echter ook een toren gebruikte hadden de Staten van Zeeland de burcht enigszins aangepast. Op sommige Statenmunten lijkt deze zelfs op het handje van Antwerpen.

Bron: duiten.nl

Doornik: maille z.j. ca. 1591-1598

Gevonden door Martine Delplace ( ID-194791 )

Materiaal: koper

Diameter: 20 mm

Gewicht: 1,6 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Philips II met kroon naar links. Tekst: PHS • D:G • HISP • Z • REX • D • TOR • (of variant), onder het borstbeeld het muntteken. Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum rex Dominus Tornesis, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en heer van Doornik.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild (1) gelegen op een kruis. Tekst:  • DOMINVS • MIHI • ADIVTOR • (of variant). Dit betekent: de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Datum: z.j. ca. 1591-1598

Muntmeester: Jacques de Surhon 1582 – 1609

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

De maille (een derde oord) werd geslagen met een gewicht van ca. 1,81 gram (135 uit een mark).

Filips II van Spanje

Referentie

DOO.4

Lit: Nieuwe Vanhoudt 332-Tounai

Gedetermineerd door Jelle Venema

Doornik: oord 1655

Gevonden door Amine Beldjoudi

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 2,12 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: ·PHIL·IIII·D·G·HISP·ET· INDIAR·REX· (of variant). Dit is voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroonde wapenschild  met meerdere kwartieren tussen het gesplitst jaartal 16 / 55. Tekst: ARCHID·AVS·DVX·BVRG·TOR·Zc· (of variant). Dit is voluit: archidux Austria dux Burgundie Dominus Tornesis, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en heer van Doornik.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Antoine de la Derièrre ( 1643 – 1666 )

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Geslagen aantallen:
Periode 7 september 1637 tot 23 april 1643 ca. 307.608 stuks (samen met het borstbeeld type).
Periode 23 april 1643 tot 29 augustus 1645 ca. 1.133.568 stuks.
Periode 13 augustus 1645 tot 4 februari 1647 ca. 360.944 stuks.
Periode 5 februari 1647 tot 7 juli 1650 ca. 350.980 stuks.
Periode 2 juli 1650 tot ca. 26 augustus 1652 ca. 66.752 stuks.
Periode 27 augustus 1652 tot 23 mei 1654 ca. 93.200 stuks.
Periode 24 mei 1654 tot 21 augustus 1655 ca. 352.104 stuks.
Periode 10 september 1655 tot 12 juli 1657 ca.510.592 stuks.
Periode 26 juli 1657 tot 11 oktober 1658 ca. 509.688 stuks.
Periode 24 oktober 1658 tot 5 september 1663 ca. 272.352 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

DOO.12

Gedetermineerd door Amine Beldjoudi

Doornik: oord 1656

Gevonden door Amine Beldjoudi

Materiaal: koper

Diameter: 27 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: ·PHIL·IIII·D·G·HISP·ET· INDIAR·REX· (of variant). Dit is voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroonde wapenschild  met meerdere kwartieren tussen het gesplitst jaartal 16 / 56. Tekst: ARCHID·AVS·DVX·BVRG·TOR·Zc· (of variant). Dit is voluit: archidux Austria dux Burgundie Dominus Tornesis, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en heer van Doornik.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Antoine de la Derièrre ( 1643 – 1666 )

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Geslagen aantallen:
Periode 7 september 1637 tot 23 april 1643 ca. 307.608 stuks (samen met het borstbeeld type).
Periode 23 april 1643 tot 29 augustus 1645 ca. 1.133.568 stuks.
Periode 13 augustus 1645 tot 4 februari 1647 ca. 360.944 stuks.
Periode 5 februari 1647 tot 7 juli 1650 ca. 350.980 stuks.
Periode 2 juli 1650 tot ca. 26 augustus 1652 ca. 66.752 stuks.
Periode 27 augustus 1652 tot 23 mei 1654 ca. 93.200 stuks.
Periode 24 mei 1654 tot 21 augustus 1655 ca. 352.104 stuks.
Periode 10 september 1655 tot 12 juli 1657 ca.510.592 stuks.
Periode 26 juli 1657 tot 11 oktober 1658 ca. 509.688 stuks.
Periode 24 oktober 1658 tot 5 september 1663 ca. 272.352 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

DOO.12

Gedetermineerd door Amine Beldjoudi

Brugge, Doornik: Dubbele penning 1615

Gevonden door Mathieu Vens

mathieu1.1 mathieu1

Muntheren:  Albrecht & Isabella, landsheren van de Spaanse Nederlanden, 1599-1621.

Materiaal: koper

Diameter: 21,2 mm

Gewicht: 0,95 gr; uitgifte: 2,55 gr

Voorzijde: Gekroond monogram van de landsheren. Tekst: (lelie/toren)] ALBERTVS ET [ ELISABET.D.G.

Keerzijde: Gekroond wapenschild van Oostenrijk-Bourgondië gelegen op een Bourgondisch takkenkruis en ter weerszijden het gesplitste jaartal (16) – 15 Tekst: (lelie/toren)ARC]H AVST DV[C BVRG Z COM FLA of DVCES BVR DOM TOR Z of variant.

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).

Datum: 1615

Slagplaats: Brugge / Doornik

mathieu1.2

Albrecht en Isabella

Lit: Vanhoudt atlas I 398; van Gelder Hoc 299-x; Van Keymeulen 25; Vanhoudt new 599.x

Gedetermineerd door Mathieu Vens en rimidi

Doornik: dubbele denier 1616

Gevonden door Tom Devos

Materiaal: koper

Diameter: 20 mm

Gewicht: 1,4 gr

Voorzijde: Gekroonde letters Æ van Albertus & Elisabeth. Tekst: ALBERTVS. ET. ELISABET. D:G (of variant). Voluit: Albertus et Elisabeth Dei gratia wat betekent: Albertus en Elisabeth, bij Gods gratie (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond wapenschild (1) met meerdere kwartieren, het wapenschild is gelegen op een schuin geplaatst stokkenkruis. Tekst: ARC. AVS. DVCES. BVR. DOM. TOR (of variant). Voluit: archiduces Austria duces Burgundie et Brabant wat betekent: aartshertogen van Oostenrijk, hertogen van Bourgondië en heren van Doornik.

    1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).

Muntmeester: Hughes du Fay 1609 – 1621

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Een dubbele denier was een muntje met een waarde van twee derde oord. Het voorschrift was 96 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ongeveer 2,56 gram per stuk.

Geslagen aantallen:

Periode 5 augustus 1606 tot 13 mei 1608 ca. 681.348 stuks.
Periode 13 mei 1608 tot 28 september 1609 ca. 672.864 stuks.
Periode 7 september 1614 tot 15 oktober 1615 ca. 19.056 stuks.
Periode 16 oktober 1615 tot 22 augustus 1618 ca. 976.392 stuks.

Het jaartal 1609 was voor zover ik weet nog niet bekend. Het stuk kan bijna geen enkele denier zijn omdat het gewicht van dit exemplaar 2,28 gram bedraagt en het jaartal aan weerszijden van het wapenschild heeft i.p.v. aan weerszijden van het monogram AE.

Albrecht en Isabella

Referentie

DOO.9

Gedetermineerd door Eric Aerts

Doornik: oord 1653

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: koper

Diameter: 26,15 mm

Gewicht: 3,5 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: ·PHIL·IIII·D·G·HISP·ET· INDIAR·REX· (of variant). Dit is voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroonde wapenschild  met meerdere kwartieren tussen het gesplitst jaartal 16 / 53. Tekst: ARCHID·AVS·DVX·BVRG·TOR·Zc· (of variant). Dit is voluit: archidux Austria dux Burgundie Dominus Tornesis, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en heer van Doornik.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Antoine de la Derièrre  1643 – 1666 

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Geslagen aantallen:
Periode 7 september 1637 tot 23 april 1643 ca. 307.608 stuks (samen met het borstbeeld type).
Periode 23 april 1643 tot 29 augustus 1645 ca. 1.133.568 stuks.
Periode 13 augustus 1645 tot 4 februari 1647 ca. 360.944 stuks.
Periode 5 februari 1647 tot 7 juli 1650 ca. 350.980 stuks.
Periode 2 juli 1650 tot ca. 26 augustus 1652 ca. 66.752 stuks.
Periode 27 augustus 1652 tot 23 mei 1654 ca. 93.200 stuks.
Periode 24 mei 1654 tot 21 augustus 1655 ca. 352.104 stuks.
Periode 10 september 1655 tot 12 juli 1657 ca.510.592 stuks.
Periode 26 juli 1657 tot 11 oktober 1658 ca. 509.688 stuks.
Periode 24 oktober 1658 tot 5 september 1663 ca. 272.352 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

DOO.12

Gedetermineerd door Mark Boeckhout

Doornik: oord 1645

Gevonden door Filip Behiels

Materiaal: koper

Diameter: 25,8 mm

Gewicht: 3,22 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: ·PHIL·IIII·D·G·HISP·ET· INDIAR·REX· (of variant). Dit is voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroonde wapenschild  met meerdere kwartieren tussen het gesplitst jaartal 16 / 45. Tekst: ARCHID·AVS·DVX·BVRG·TOR·Zc· (of variant). Dit is voluit: archidux Austria dux Burgundie Dominus Tornesis, en betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en heer van Doornik.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Antoine de la Derièrre  1643 – 1666 

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Geslagen aantallen:
Periode 7 september 1637 tot 23 april 1643 ca. 307.608 stuks (samen met het borstbeeld type).
Periode 23 april 1643 tot 29 augustus 1645 ca. 1.133.568 stuks.
Periode 13 augustus 1645 tot 4 februari 1647 ca. 360.944 stuks.
Periode 5 februari 1647 tot 7 juli 1650 ca. 350.980 stuks.
Periode 2 juli 1650 tot ca. 26 augustus 1652 ca. 66.752 stuks.
Periode 27 augustus 1652 tot 23 mei 1654 ca. 93.200 stuks.
Periode 24 mei 1654 tot 21 augustus 1655 ca. 352.104 stuks.
Periode 10 september 1655 tot 12 juli 1657 ca.510.592 stuks.
Periode 26 juli 1657 tot 11 oktober 1658 ca. 509.688 stuks.
Periode 24 oktober 1658 tot 5 september 1663 ca. 272.352 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

DOO.12

Gedetermineerd door Eric Aerts

Doornik: hertogelijk oord ( vermoedelijk ) 1591

Gevonden door Filip Behiels

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 4,93 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Philips II naar links. Tekst: PHS · D:G · HIS · Z · REX · D · TORN · (of variant). Onder het borstbeeld staat het jaartal welke gesplitst is door een toren. Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex Dominus Tornesis, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en heer van Doornik.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild  met meerdere kwartieren. Tekst:  DOMINVS · MIHI · ADIVTOR · (of variant). Wat betekent: de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Muntmeester: Jacques de Surhon 1582 – 1609

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Deze oorden werden geslagen met een gewicht van ca. 5,44 gram (45 uit een mark).

Filips II van Spanje

Referentie

DOO.6

Gedetermineerd door Eric Aerts en rimidi voor de slagplaats

Doornik: oord 1639

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Borstbeeld van Philips IV zonder kroon naar rechts. Tekst: PHIL. IIII. D.G. HISP. ET. INDIAR. REX. (of variant). Voluit: Philippus IIII Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, wat betekent: Philips IIII, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroonde Spaans wapenschild met een weerszijden het jaartal 16 / 39. Tekst: ARCHID. AVS. DVX. BVRG. D. TOR. Zc. (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie Dominus Tornesis, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en heer van Doornik.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Jean Craveau  1623 – 1643 

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Geslagen aantallen:
Periode 7 september 1637 tot 23 april 1643 ca. 307.608 stuks (samen met het wapentjes type).

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Filips IV van Spanje

Referentie

DOO.13

Gedetermineerd door Brynckminator Brynckminator

Doornik: hertogelijk oord 1589

Gevonden door Dirk Desmet

dirk2

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 4,3 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Philips II naar links. Tekst: PHS · D:G. HIS · Z · REX · D · TORN · (of variant). Onder het borstbeeld staat het jaartal welke gesplitst is door een toren. Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex Dominus Tornesis, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en heer van Doornik.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild  met meerdere kwartieren. Tekst: DOMINVS · MIHI · ADIVTOR · (of variant). Wat betekent: de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (Gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (Zwarte leeuw).

Muntmeester: Jacques de Surhon 1582 – 1609

Muntteken: ♜

Slagplaats: Doornik

Filips II van Spanje

Referentie

DOO.6

Gedetermineerd op facebook

Deze oorden werden geslagen met een gewicht van ca. 5,44 gram (45 uit een mark).