Categorie: Knopgewicht

Knopgewichten zijn vaste balansgewichten met een cilindrische romp en een knopvormig handvat. Ze werden gebruikt op winkel- en handelsbalansen voor het afwegen van levensmiddelen en andere handelswaren. De knop maakte ook zwaardere exemplaren gemakkelijk hanteerbaar.

In de Nederlanden verschenen knopgewichten vooral tijdens de invoering van het metrieke stelsel in de vroege 19e eeuw. Oudere exemplaren kunnen nog waarden dragen als onces of Nederlandse loden; latere gewichten vermelden gram, decagram of hectogram. Na de Belgische onafhankelijkheid werden bestaande gewichten soms opnieuw gestempeld met Belgische waarden en ijkmerken.

De gewichten werden periodiek door een ijkmeester gecontroleerd. Iedere controle kon een jaarletter, kantoornummer of ander ijkmerk achterlaten. Om de juiste massa te herstellen bevond zich vaak een opening in de bodem, waarin lood werd toegevoegd of verwijderd. Hierdoor kunnen verschillende generaties ijkmerken op één gewicht voorkomen.

Belgisch knopgewicht: 19e eeuw

Gevonden door Christophe Derycker

christophe1-800 christophe1.3-800 christophe1.2-800

Materiaal: koperlegering

Hoogte: 22 mm

Diameter: 13 mm

Gewicht: 19 gr ?

De oudste ijkmerken beginnen met het eerste Belgische alfabet (vanaf 1831), gevolgd door de typische Griekse jaarletters in België gebruikelijk. Uiteindelijk werd het gewicht afgekeurd met een driehoekje waarbinnen de letter van het ijkkantoor is vermeld.

Gedetermineerd door Ritzo Holtman

Belgisch knopgewicht 100 gr: 20ste eeuw

Gevonden door Christophe Derycker

Christophe4.2-800 christophe4 christophe4.1

Materiaal: koperlegering

Hoogte: 36 mm

Diameter: 24 mm

Gewicht: 99 gr

Makersmerk VH = Verheyden.

Eerste ijk lijkt de delta van 1944-’45 te zijn, gevolgd door jaartallen onder een kroon (vanaf 1948).

De ronde opening in het grondvlak is de justeerholte: hierin werd lood aangedreven (en geborgd met een ijkmerk) indien het gewicht te licht was geworden.

Gedetermineerd door Ritzo Holtman

Belgisch knopgewicht 100 gr: 20ste eeuw

Gevonden door Stef Andries

stef1.2-800 stef1-800 stef1.1-800

Materiaal: koperlegering

Hoogte: 35 mm

Diameter: 29 mm

Gewicht: 97,74 gr

  • Op het grondvlak het kantoormerk
  • Op de romp 3 jaarletters: sigma van 1913; pi van 1911 en ksi van 1909.
  • De ronde opening in het grondvlak is de justeerholte: hierin werd lood aangedreven (en geborgd met een ijkmerk) indien het gewicht te licht was geworden.

Gedetermineerd door Ritzo Holtman