Tag: 1ste eeuw

AR Denarius: Galba 68 – 69 n.Chr.

Gevonden door Ton Gr

Materiaal: zilver

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: SER GALBA CAESAR AVG

Keerzijde: Vrouwelijke figuur staande naar links met één voet op een globe, in de rechterhand een patera boven een altaar. In de linkerhand een verticaal roer. Tekst: SALVS GEN HVMANI

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 209; RSC 242

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Servius Sulpicius Galba, geboren op 24 december 3 v.Chr. in een villa nabij Terracina in Campania als zoon van Gaius Sulpicius Galba, consul in 22 n.Chr., en Mummia Achaica. Hij was Romeins keizer van 8 juni 68 tot 15 januari 69. Hij volgde een schitterende loopbaan als stadhouder van Aquitania (31-32), consul (33), legaat van Germania Superior (39-41) en proconsul van Africa (45). Vanaf 60 was hij gouverneur van Hispania Tarraconensis. Galba stond zeer in de gunst bij Augustus, Livia, Tiberius, Caligula, na wiens dood hij de troon weigerde, en Claudius, die hij naar Britannia vergezelde. In 68 raakte hij in contact met de opstandige Iulius Vindex en zijn troepen riepen hem in Carthago Nova (Spanje) uit tot tot legaat van de senaat en het Romeinse volk. Na Nero’s dood werd Galba onder druk van de praefectus praetorio Numphidius Sabinus door de senaat tot keizer uitgeroepen. Samen met Otho trok hij naar Rome, waar hij een opstand neersloeg. Ofschoon Galba een eerlijk man was, bemoeilijkten zijn achterdocht en gierigheid zijn regering. Het niet uitbetalen van het aan de soldaten beloofde donativum kostte hem veel sympathie. Begin 69 keerden de Rijnlegers zich tegen hem en riepen Vitellius tot keizer uit. De adoptie van Lucius Calpurnius Frugi Licianus, waarmee de periode van de adoptiefkeizers werd ingeluid, nam Otho tegen hem in. De door deze onder de praetorianen op touw gezette samenzwering kostte Galba het leven. Galba werd door muitende ruiters nabij de Lacus Curtius op het forum Romanum vermoord op 15 januari. Zijn lijk werd begraven in zijn tuinen aan de via Aurelia. Er werd een damnatio memoriae over hem uitgesproken, maar deze werd op 1 januari 70 onder Vespasianus door de senaat ongedaan gemaakt. Galba werd 70 jaar.

AR Denarius ‘ fourrée ‘: Nero 66 – 67 n.Chr.

Gevonden door Kevin Smolders

Materiaal: geplateerd

Diameter: 17 mm

Gewicht: 1,73 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP NERO CAESAR AVGVSTVS

Keerzijde: Salus zittend op een troon naar links, in de rechterhand een patera en de linkerelleboog rustend op de troon. Tekst in de afsnede: SALVS

Fourrée

Opmerking: Aangezien dit geen officiële munt is zal een exacte determinatie moeilijk zijn.
 

Lit: RIC 67; RSC 258

Gedetermineerd door Andre van Erkom en Balten De Temmerman

Nero, geboren in Antium op15 december 37 was de vijfde Romeinse keizer, van 13 oktober 54 tot 9 juni 68. Nero was de zoon van Gnaeus Domitius Ahenobarbus en Agrippina de jongere en via haar verwant aan Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus). Hij beriep zich erop een bet-achterkleinzoon van keizer Augustus te zijn. Zijn oorspronkelijke naam was Lucius Domitius Ahenobarbus. Bij zijn adoptie door keizer Claudius veranderde zijn naam in Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus. Toen hij keizer werd, werd zijn officiële naam Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus en vanaf 66 Imperator Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus. Het goede en milde beleid dat Nero gedurende de eerste vijf jaren mede onder invloed van zijn opvoeder Seneca en de praefectus praetorio Afranius Burrus in de trant van Augustus en met inachtneming van de rechten van de senaat voerde, deed reeds spreken van een gouden tijd. Met naar het schijnt oprechte overgave wijdde de keizer zich intussen aan de muziek, dicht-, schilder- en bouwkunst. Op aansporen van Otho trachtte Nero zich echter al spoedig aan de invloed van zijn heerszuchtige moeder te onttrekken. De mogelijke troonpredendent  Britannicus werd in 55, Agrippina zelf in 59 omgebracht. De dood van Burrus (62), het ontslag van Seneca en de scheiding van Octavia bevrijdden hem van andere knellende banden. Otho’s vroegere vrouw Poppaea Sabina nam weldra als nieuwe echtgenote de plaats van zijn geliefde Acte in. Intussen echter wonnen Burrus’opvolgers Ofonius Tigellinus en Faenius Rufus aan invloed. Het optreden van Nero als wagenmenner en citerzanger, eerst in besloten kring, waar hij door vleiers als Apollo werd bejubeld, daarna in het openbaar in Napels en Rome, kwetste in hoge mate de gevoelens van de Romeinen. Zijn buitensporige gedrag en ijdelheid vergrootten zijn impopulariteit. Hebzuchtige en brutale helpers van lage afkomst omgaven de keizer, wiens kostbare oorlogen in Britannië (61) en Armenië tot geldontwaarding en plundering van de welgestelden leidden, waartoe de opnieuw van kracht verklaarde lex maiestatis de mogelijkheid schiep (62). De stichting van de Iuvenalia-spelen (59), gevolgd door de Neronia (61), en de stichting van een gymnasium in Rome konden de ernst van de situatie niet verhelen. De catastrofale brand van Rome (juli 64), die leidde tot de eerste systematische christenvervolging en gevolgd werd door een wederopbouw en de aanleg van de kolossale Domus Aurea, deed nog verder afbreuk aan de naam van de keizer: de volksmond wees zijn persoon zelfs aan als brandstichter. Ieder haatte of vreesde de achterdochtig geworden vorst. De hieruit voortvloeiende samenzwering om Nero te vermoorden en Caius Calpurnius Piso tot keizer tot keizer uit te roepen (65) werd echter verraden. Tot de velen die de dood in werden gedreven, behoorden Seneca, Lucanus, Petronius en Thrasea Paetus. In het jaar 66, waarin Nero na Poppaea’s dood Statilia Messalina huwde, de Armeense kroon te Rome aan Tiridates schonk en Vespasianus naar het opstandige Judaea werd gestuurd, besloot de keizer een reis naar Griekenland te maken. Zijn toernee daar leverde hem 1808 zegekransen, veel jubel en kunstwerken op. De provincie Achaea werd beloond met belastingvrijdom en volledige vrijheid. Ook werd begonnen met het graven van het kanaal van Corinthe. Veel kwaad bloed zette intussen de gedwongen zelfmoord van generaal Corbulo en een van de beide Scribonii, stadhouders in Germania. Het door hongersnood nog aangewakkerde verzet noopte Nero tot terugkeer naar Rome, waar in januari 68 aankwam. Toen waas het echter al te laat. In Gallia stond de gouverneur Caius Iulius Vindex op, in Spanje Galba en in Africa Clodius Macer. Toen de praetorianen zich daarop aan de zijde van Galba schaarden en de senaat Nero to staatsvijand verklaarde, vluchtte deze naar een villa buiten de stad. Toen men hem kwam arresteren dreef hij na lang aarzelen een dolk in zijn keel, onder het spreken van de woorden Qualis artifex pereo (Welk een kunstenaar sterft er met mij…). Waarschijnlijk was de steek niet dodelijk en heeft Epaphroditus, een vrijgelatene van Nero en een van de weinigen die hem tot het einde toe trouw waren gebleven, hem uiteindelijk de fatale steek toegediend. Hij liet het Rijk bankroet en in totale chaos achter. De senaat vervloekte zijn nagedachtenis met de damnatio memoriae.

Æ as: Vespasianus 71 n.Chr.

Gevonden door Bram Cole

Materiaal: brons

Diameter: ca3 30 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts: Tekst: IMP CAES VESPASIAN AVG COS III

Keerzijde: Aequitas staande naar links links met in de rechterhand een balans en in de linkerhand een scepter. Tekst: AEQVITAS AVGVSTI en in het veld S / C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 287 ( RIC {1962} 482 ), COHEN 13, BMC 600

Gedetermineerd op facebook

Titus Flavius Vespasianus, bekend als Vespasianus werd geboren in Falacrinae, een dorpje ten noordoosten van Rome op  17 november 9 als zoon van Titus Flavius Sabinus (vader) en Vespasia Polla (moeder). Hij Romeins keizer van 1 juli 69 tot 23 juni 79. In het jaar 69 na Christus kwam er een ommekeer in het Romeinse Rijk. Na de dood van Nero, de laatste keizer van het Juliaans-Claudiaanse huis, streden in het vierkeizerjaar een aantal pretendenten om de troon. Vespasianus wist deze burgeroorlogen in zijn voordeel te beslissen en werd de eerste Romeinse keizer uit de Flavische dynastie. Als keizer droeg hij de naam Imperator Caesar Vespasianus Augustus. Tijdens zijn tienjarige heerschappij slaagde hij erin om het Rijk zowel politiek als financieel te stabiliseren. Hij stelde zijn heerschappij in de lijn van de Juliaans-Claudiaanse traditie. Hierbij knoopte hij met name aan bij Augustus en probeerde hij zo veel mogelijk afstand van Nero te nemen. Voor de pax Augusta kwam een pax Flavia in de plaats. Zijn fiscale beleid drong de tijdens het bewind van Nero opgebouwde staatsschuld sterk terug en stelde hem in staat een actief bouwprogramma uit te voeren; De budgettaire situatie verbeterde voornamelijk door invoering van nieuwe belastingen, herinvoering van eerder afgeschafte belastingen en belastingverhogingen. Vespasianus bevorderde kunst en literatuur en maakte zich sterk voor de integratie van de belangrijke Italiaanse families in de Senaat. Door zijn militaire ervaring en connecties, bekwame propaganda en grotendeels uitstekende relatie met de Senaat, was hij een populaire en succesvolle keizer. Toen Vespasianus aantrad, werd Rome op vele plekken ontsierd door brandschade en vervallen gebouwen. Hij gaf daarom toestemming aan wie dat maar wilde braakliggend terrein in bezit te nemen om er zelf iets te bouwen. Hij zorgde ervoor dat het Capitool herbouwd werd, waarbij hij zelf symbolisch de eerste stukken puin wegdroeg. Verder liet hij een tempel voor de vrede en een tempel voor de vergoddelijkte Claudius bouwen. Door alle willekeur van Caligula en Nero was het aanzien van de keizer niet geweldig. Om zijn positie onder het volk te versterken begon Vespasianus met de bouw van het Colosseum: een enorme schouwburg die vijfenzeventigduizend toeschouwers kon herbergen (50.000 zitplaatsen en 25.000 staanplaatsen). Aan de bouw hiervan zou verder gewerkt worden onder het bewind van Titus en Domitianus zou het Colosseum afmaken. De ruïnes ervan zijn nog steeds een trekpleister voor toeristen. Vespasianus was zich bewust van zijn nederige afkomst en gedroeg zich als keizer zo veel mogelijk als een gewoon burger. Ook had hij respect voor het volk. Zo trok hij, in tegenstelling tot zijn voorgangers, zelf zijn kleren aan, en werden mensen die zijn stamboom probeerden terug te voeren tot de stichters van Reate, door hem in hun gezicht uitgelachen. Vespasianus gedroeg zich lankmoedig tegenover anderen en nam geen wraak op personen die hem voor zijn keizerschap onheus bejegend hadden. Veel dingen deed hij met een grapje af. Zo had Mestrius Florus, een oud-consul, Vespasianus erop gewezen dat hij “plaustra” en niet ”plostra” moest zeggen. De volgende dag sprak Vespasianus hem aan met “Flaure” in plaats van zijn naam (bij aanspreking in de vocatief) Flore (‘Flaure’ verwijst wellicht naar Grieks φλαῦρος, dat zoiets als ‘sjofel’ betekent). Dat Vespasianus humor bezat bleek zelfs bij zijn overlijden. Naar verluidt zouden zijn laatste woorden zijn: “Ik geloof dat ik nu een god ga worden.” Ook tijdens de begrafenis werden er nog grappen gemaakt over de legendarische zuinigheid van Vespasianus. Het was gebruikelijk dat tijdens een begrafenis een acteur de overledene imiteerde. De acteur die een masker van Vespasianus droeg, vroeg hoeveel de begrafenis kostte. Toen er gezegd werd dat dit tien miljoen sestertiën was, riep de acteur dat ze hem honderdduizend sestertiën moesten geven, en zijn lijk maar in de Tiber moesten gooien. Vespasianus stierf op 23 juni 79 op 69-jarige leeftijd.

Koppelstuk van een paardentuig: 1ste eeuw – 1ste helft 3e eeuw

Gevonden door William Posthouwer

Materiaal: brons

Afmetingen: ?

Gewicht: ?

Romeins koppelstuk dat gebruikt werd om de leren riemen van het paardentuig aan elkaar vast te koppelen. De ene band werd bevestigd aan het oog van het koppelstuk waarvan de knop in een gat in de andere band werd gestoken. Ze dateren uit de eerste, tweede en eerste helft van de derde eeuw.

Referentie

Gedetermineerd door Mario Raeymaekers

Æ Dupondius met ‘ klop ‘: Antonia 41 – 42 n.Chr.

Gevonden door Patrick Buelens

Materiaal: brons

Diameter: 28 mm

Gewicht: 9 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: ANTONIA AVGVSTA

Rechterklop: IMP ( Imperator )

Linkerklop: PRO ( Bavit = Goedgekeurd )

Keerzijde: Claudius staande naar links, houdt een simpulum vast. Tekst: TI CLAVDIVS CAESAR AVG PM TR P IMP,  in het veld S / C

Slagplaats: Rome

Opmerking: Geslagen onder Claudius voor zijn moeder Antonia. Betekenis van de kloppen IMP, PRO: ‘ keizer keurt deze munt goed ‘

Referentie

Lit: RIC 92 { Claudius }, Cohen 6, BMC 166.

Gedetermineerd door Andre van Erkom 

Antonia, ook bekend als Antonia Minor of Antonia de Jongere werd geboren in Rome op 31 januari 36 v.Chr. Antonia zou nooit haar vader, Marcus Antonius, leren kennen, want deze scheidde van haar moeder in 32 v.Chr. en pleegde uiteindelijk zelfmoord in 30 v.Chr. Ze werd door haar moeder, haar oom en tante, Livia Drusilla, opgevoed. Als erfgename van haar vader Marcus Antonius was Antonia een schatrijke vrouw. Ze mocht na diens dood bij gratie van haar oom Augustus samen met haar zus Antonia Maior gebruikmaken van diens landgoed in Rome. Ze bezat daarnaast nog bezittingen in Italia, Griekenland en Egypte. Als rijke en invloedrijke vrouw ontving ze veel personen, die Rome bezochten. Onder haar vrienden bevonden zich Tiberius Drusus Alexander en Lucius Vitellus, consul en vader van de latere princeps Aulus Vitellius. Antonia stierf in Rome op 1 mei 37 n.Chr. Veel bronnen vermelden dat Gaius ( haar kleinzoon ) genoeg had van haar inmenging en haar vergiftigde, andere verhalen dan weer dat hij haar tot zelfmoord heeft gedreven. Ook wordt vermeld dat hij niet aanwezig was op haar begrafenis.

Æ As: Nerva 97 n.Chr.

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: brons

Diameter: 29,1 mm

Gewicht: 7,46 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP. NERVA CAES. AVG. PM TR.P II COS III PP

Keerzijde: Fortuna staande naar links met roer en Hoorn des Overvloeds. Tekst: FORTVUNA AVGVST, in het veld S / C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 98

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Nerva, geboren op 8 november 30 in Narni, was een Romeinse keizer van 18 september 96 tot 27 januari 98. Nerva werd keizer op een leeftijd van vijfenzestig jaar, na een levenslange keizerlijke dienst onder Nero en de keizers van de Flavische dynastie. Onder Nero was hij een lid van het keizerlijke gevolg en speelde een belangrijke rol in het blootleggen van de Pisonische samenzwering van 65. Later, als een loyalist aan de Flaviërs, verkreeg hij de functie van consul in 71 en 90 tijdens de heerschappijen van respectievelijk Vespasianus en Domitianus. Op 18 september 96 werd Domitianus vermoord in een samenzwering waarbij leden van de pretoriaanse garde en verschillende van zijn vrijgelatenen betrokken waren. Op dezelfde dag werd Nerva uitgeroepen tot keizer door de Romeinse Senaat. Dit was de eerste keer dat de Senaat een Romeinse keizer verkoos. Als de nieuwe heerser van het Romeinse Keizerrijk beloofde hij vrijheden te herstellen die ingeperkt waren tijdens de autocratische regering van Domitianus. Echter, Nerva’s korte heerschappij werd verstoord door financiële moeilijkheden en zijn onvermogen om zijn gezag te doen gelden over het Romeins leger. Een opstand van de pretoriaanse garde onder leiding van Casperius Aelianus in oktober 97 dwong hem in wezen een erfgenaam te adopteren. Na wat overleg adopteerde Nerva Trajanus, een jonge en populaire generaal, als zijn opvolger. Na nauwelijks vijftien maanden in functie, stierf Nerva een natuurlijke dood op 27 januari 98. Na zijn dood werd hij opgevolgd en vergoddelijkt door Trajanus.