Tag: 4e eeuw

1 ½ Scripulum ( Nine Siliquae ): ca. 310

Gevonden door Ralph Delil  ( ID-192076 )

Materiaal: goud 

Diameter: 15,1 mm 

Gewicht: 1,52 gr 

Voorzijde: Gelauwerde en gedrapeerde buste met kuras naar rechts. Tekst: CONSTANTINVS AVG

Keerzijde: Constantijn I, als Prins der Jeugd, staande naar voor in militair tenue, hoofd naar rechts, met een speer in zijn rechterhand en een wereldbol in zijn linkerhand. Tekst: PRNCIPII  VV ENTVTIS en in de afsnede POST

Slagplaats: Ostia

Uiterst zeldzame vondst, dit zou de tweede munt (of geen munt ?) zijn die bekend is !! Binnen- en buitenlandse experts verklaarden vrijwel onmiddellijk dat beide munten waarschijnlijk met dezelfde stempel zijn geslagen. Determinatie kan nog aangepast worden !

De precieze naam van het munttype ? is niet bekend, maar het is op basis van de massa een 1½ scripulum, wat overeenkomt met een waarde van 3/8 solidus (gouden munt) of 9 siliqua (zilveren munt). In de numismatiek wordt dit munttype daarom doorgaans aangeduid met 1½ scripulum of ‘nine siliquae’. De scripulum was 1/288 van een Romeins pond (gewichtsmaat) en omdat er 24 zilveren siliquae in een gouden solidus gaan, wordt de munt dus ook een 9 siliquae genoemd (3/8 x 24 = 9).

Wat betreft het doel van deze muntuitgifte en het gaatje: het kan erop wijzen dat de munt niet bestemd was voor het normale transactieverkeer, maar vanwege z’n hoge zeldzaamheid en onhandige massa – beschouwd als een ceremoniële uitgifte, bijvoorbeeld ter gelegenheid van een festiviteit, inwijding van een tempel, jubileum of een militaire overwinning. In geval van dit laatste kan het ook gaan om een zogeheten ‘donativum’, een soort bonusuitreiking aan de hoogste rangen van het leger. Ook deze munt zou dus perfect in die traditie passen. Veel van dit soort munten zullen na uitreiking op den duur zijn omgesmolten, wat de zeldzaamheid verklaart.

Gedetermineerd door Anton Cruysheer, ….

Flavius Valerius Constantinus of Constantijn I, Constantijn de Grote werd geboren op 27 februari 272 ? te Naissus in Moesia. Hij was Romeins keizer van 25 juli 306 tot 22 mei 337. Op 19 september 324 werd hij alleenheerser, na Licinius verslagen te hebben in diverse veldslagen. In 307 werd hij Augustus. Hij was de eerste keizer die zich tot het christendom bekeerde. Dat deed hij na de slag bij de Milvische brug waarin Maxentius werd verslagen. Hij liet in de slag het christenteken (labarum) op de schilden van zijn manschappen schilderen en droeg daarna de overwinning op aan de christelijke god. In de lente van 337 werd Constantijn te Nicomedia door een ernstige ziekte getroffen, waaraan hij op 22 mei bezweek, na tevoren door Eusebius, de Bisschop van Nicomedia, te zijn gedoopt. Zijn lichaam werd naar Constantinopel overgebracht en in de kerk van de ‘heilige apostelen’ bijgezet. Constantijn werd 65 jaar.

Æ2 Follis: Magnentius 352 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 19 mm

Gewicht: 3,8 gr

Voorzijde: Buste blootshoofds naar rechts, gedrapeerd en met kuras, A achter het hoofd. Tekst: D N MAGNEN / TIVS P F AVG

Keerzijde: Twee Victories houden een krans vast waarin VOT / V / MVLT / X, in de afsnede TRP.  Tekst: VICTORIAE DD NN AVG ET CAES 

Slagplaats: Trier

Lit: RIC VIII Trier 315

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Magnus Magnentius werd geboren in Samarobriva ( het huidige Amiens ) in ca. 303. Zijn vader was Brits en zijn moeder Frankisch. Hij was getrouwd met Justina, die na Magnentius’ dood zou hertrouwen met keizer Valentinianus I. Magnentius maakte carrière in het leger. Tijdens een banket op 18 januari 350 in Gallia werd hij door de aanwezigen tot keizer benoemd. Men koos die tijd omdat men had gehoord van militaire tegenslagen voor Constantius II in het oosten. Toen Constans hoorde van de opstand vluchtte hij naar de Pyreneeën, waar hij alsnog werd gedood in februari 350. Magnentius had al snel de controle over de meeste van Constans’ gebieden. Laat in de winter ontving Constantius II het bericht dat zijn broer was overleden. Hij was onzeker over wat hij moest doen, aangezien hij net doende was met een veldtocht tegen de Perzen. Constantius’ zuster Constantina haalde vervolgens Vetranio over zich tot keizer in de Balkan uit te roepen en te onderhandelen met Constantius. Constantius zag dit niet zitten, en Vetranio verbond zich met Magnentius, om zo te proberen Constantius te overtuigen hen te erkennen. Constantius trok echter ten strijde en dwong Vetranio al snel tot aftreden. In juni 350 was er nog de opstand van Nepotianus in Rome, die snel door Magnentius werd neergeslagen. De volgende winter benoemde Magnentius ene Magnus Decentius, mogelijk zijn broer, tot Caesar om de Rijn en Gallia te beschermen. Constantius benoemde zijn neef Flavius Claudius Constantius Gallus in het oosten tot Caesar, zodat hij zelf kon afrekenen met Magnentius. In september kwam het tot een grote slag bij Mursa, waarbij Magnentius veel soldaten verloor. Hij trok zich terug naar Noord-Italië en later naar Gallia. Tot 3 juli 353 bleef Constantius vervolgens in Milaan, om vervolgens ook naar Gallia te gaan. Magnentius’ troepen werden in de Franse Alpen verslagen bij Mons Seleuci. Magnentius vluchtte naar Lyon. Zijn troepen zagen geen heil meer in de strijd en wilden Magnentius overdragen aan Constantius. Op 10 augustus pleegde hij echter zelfmoord.

Centenionalis: Constans 348 – 350 n.Chr.

Gevonden door Martijn  Aarts ( ID-189515 )

Materiaal: brons

Diameter: 19 mm

Gewicht: 3,4 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met pareldiadeem naar links, globe vasthouden. Tekst: DN CONSTA-NS PF AVG

Keerzijde: Een achterom kijkend soldaat met speer met de punt naar beneden, die een barbaar leidt uit een hut onder een boom met vier takken en peulvormige bladeren. Tekst: FEL TEMP REPARATIO en in de afsnede het muntteken R ✸ T

Slagplaats: Rome

Lit: RIC-140

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Iulius Constans I, kortweg Constans, geboren in 322 of 323. Hij was Romeins keizer van 9 september 337 tot 18 januari 350. Keizer uit de Constantijnse dynastie. Constans was de jongste van Constantijns zonen. Na de dood van zijn vader erfde hij Italie en de Afrikaanse provincies. Hij kreeg het aan de stok met zijn broer Constantinus II over de exacte gebieden en laatstgenoemde stuurde zijn leger op hem af. Constantinus had het geluk niet aan zijn zijde en stierf in de veldslag. Nu was Constans de alleenheerser over het westelijke rijk. Corruptie vierde echter hoogtij en toen Magnentius, de kapitein van zijn lijfwacht, zichzelf tot keizer uitriep, moest hij voor zijn leven vluchten. Hij probeerde naar Italia of Hispania te ontkomen, maar Magnentius’ aanhangers dreven hem in het nauw in een fort in Vicus Helena (nu Elne) in de Pyreneeën, in het zuidwesten van Gallië. Daar werd hij door Magnentius’ moordenaars gedood in januari 350. Dezen trokken zich niets aan van het feit dat Constans asiel had gevraagd en gekregen in een plaatselijke tempel. Constans werd 27 jaar.

Æ follis: Constantijn I ( de Grote ) 327 – 328 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts ( ID-189390 )

Materiaal: brons

Diameter: 19 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: CONSTAN-TINVS AVG

Keerzijde: Kamppoort met 2 torentjes, 6 lagen, ster erboven, geen deuren. Tekst: PROVIDEN-TIAE AVGG en in de afsnede het muntteken PTRE

Slagplaats: Trier

Lit: RIC VII 504

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Valerius Constantinus of Constantijn I, Constantijn de Grote werd geboren op 27 februari 272 ? te Naissus in Moesia. Hij was Romeins keizer van 25 juli 306 tot 22 mei 337. Op 19 september 324 werd hij alleenheerser, na Licinius verslagen te hebben in diverse veldslagen. In 307 werd hij Augustus. Hij was de eerste keizer die zich tot het christendom bekeerde. Dat deed hij na de slag bij de Milvische brug waarin Maxentius werd verslagen. Hij liet in de slag het christenteken (labarum) op de schilden van zijn manschappen schilderen en droeg daarna de overwinning op aan de christelijke god. In de lente van 337 werd Constantijn te Nicomedia door een ernstige ziekte getroffen, waaraan hij op 22 mei bezweek, na tevoren door Eusebius, de Bisschop van Nicomedia, te zijn gedoopt. Zijn lichaam werd naar Constantinopel overgebracht en in de kerk van de ‘heilige apostelen’ bijgezet. Constantijn werd 65 jaar.

Æ3 Follis: Valentinianus I 367 – 375 n.Chr.

Gevonden door Herbert Vande Maele

Materiaal: brons

Diameter: 16 mm

Gewicht: 1,5 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met pareldiadeem naar rechts. Tekst: DN VALENTINI-ANVS PF AVG

Keerzijde: Victory gaande naar links, in de rechterhand een krans en in de linkerhand een palm. Tekst: SECVRITAS-REIPVBLICAE, in het linkerveld N en in de afsnede het muntteken SCON

Slagplaats: Arles

Lit: RIC IX Arles 17a, type xi(b)

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Valentinianus, geboren te Pannonië in 321, bekend als Valentinianus I, was van 26 februari 364 tot 17 november 375 keizer van het Romeinse Keizerrijk. Diende Flavius Valens in 357 in Gallia, was lid van de lijfwacht van Iulianus en werd na de dood van Iovianus, onder wie hij eveneens diende, op 26 januari 364 te Nicaea door de troepen tot keizer geproclameerd. Terstond benoemde hij zijn broer Valens tot medekeizer voor het Oosten, maar behield zelf als heerser over het middelste en westelijke rijksdeel de potior potestas. Zijn residentie was Milaan. Al spoedig moest hij Gallië tegen de binnenvallende Alamannen verdedigen, die hij met succes bestreed. Nadat Valentinianus in 368 en 371 de Rijn overgestoken was, kwam tenslotte in 374 een vrede tot stand. Door een grondige reorganisatie van de grensbescherming werd de grens beveiligd. Valentinianus resideerde sindsdien in Trier. In Britannia sloeg intussen zijn veldheer Theodosius de Picten, Scoten en Saksen terug (368-370). Ook in Afrika waren er moeilijkheden. Hier plunderden en verwoestten de Austurianen Tripolitanië en rebelleerde, ten gevolge van het wanbeleid van Romeinse dienst getreden Berbervorst Firmus, die zich tot Augustus liet uitroepen en vooral onder de religieuze secte van de Donatisten veel aanhang vond. Na langdurige strijd slaagde Theodosius erin Firmus te overwinnen, die zelfmoord pleegde. In 375 keerde Valentinianus zich tegen de Quaden en Sarmaten, die Pannonia en Moesia geteisterd hadden. Tijdens vredesonderhandelingen aan de Donau stierf de keizer echter aan een beroerte op 17 november 375 en werd opgevolgd door zijn reeds in 367 tot Augustus verheven zoon Gratianus. Valentinianus was een bekwaam soldaat en goed regent. Ondanks zijn strengheid had hij een hoge moraal en zorgde hij goed voor de provinciebewoners, waardoor hij weerstanden opriep bij de senaat. Hij was tolerant in godsdienstig opzicht, maar steunde wel paus Damasus. Zijn verstandig economisch beleid was verdienstelijk, maar werd verijdeld door de vele oorlogen en de hebzucht van zijn ambtenaren. Valentinianus werd 54 jaar.

Maiorina: Magnentius 350 – 353 n.Chr.

Gevonden door Marijn Aarts

Materiaal: biljoen

Diameter: 21 mm

Gewicht: 4,2 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste naar rechts. A achter de buste. Tekst: IM CAE MAGN-ENTIVS AVG

Keerzijde: Keizer staande naar links op een galei, met de Victory in de rechterhand en het labarum in de linkerhand. Victory zittend aan het roer. Een A in het linkerveld. Tekst: FEL TEMP-REPARATIO en in de afsnede TRS

Slagplaats: Trier

Lit: RIC VIII Trier 260; Bridgnorth Hoard 89.

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Magnus Magnentius werd geboren in Samarobriva ( het huidige Amiens ) in ca. 303. Zijn vader was Brits en zijn moeder Frankisch. Hij was getrouwd met Justina, die na Magnentius’ dood zou hertrouwen met keizer Valentinianus I. Magnentius maakte carrière in het leger. Tijdens een banket op 18 januari 350 in Gallia werd hij door de aanwezigen tot keizer benoemd. Men koos die tijd omdat men had gehoord van militaire tegenslagen voor Constantius II in het oosten. Toen Constans hoorde van de opstand vluchtte hij naar de Pyreneeën, waar hij alsnog werd gedood in februari 350. Magnentius had al snel de controle over de meeste van Constans’ gebieden. Laat in de winter ontving Constantius II het bericht dat zijn broer was overleden. Hij was onzeker over wat hij moest doen, aangezien hij net doende was met een veldtocht tegen de Perzen. Constantius’ zuster Constantina haalde vervolgens Vetranio over zich tot keizer in de Balkan uit te roepen en te onderhandelen met Constantius. Constantius zag dit niet zitten, en Vetranio verbond zich met Magnentius, om zo te proberen Constantius te overtuigen hen te erkennen. Constantius trok echter ten strijde en dwong Vetranio al snel tot aftreden. In juni 350 was er nog de opstand van Nepotianus in Rome, die snel door Magnentius werd neergeslagen. De volgende winter benoemde Magnentius ene Magnus Decentius, mogelijk zijn broer, tot Caesar om de Rijn en Gallia te beschermen. Constantius benoemde zijn neef Flavius Claudius Constantius Gallus in het oosten tot Caesar, zodat hij zelf kon afrekenen met Magnentius. In september kwam het tot een grote slag bij Mursa, waarbij Magnentius veel soldaten verloor. Hij trok zich terug naar Noord-Italië en later naar Gallia. Tot 3 juli 353 bleef Constantius vervolgens in Milaan, om vervolgens ook naar Gallia te gaan. Magnentius’ troepen werden in de Franse Alpen verslagen bij Mons Seleuci. Magnentius vluchtte naar Lyon. Zijn troepen zagen geen heil meer in de strijd en wilden Magnentius overdragen aan Constantius. Op 10 augustus pleegde hij echter zelfmoord.

Siliqua: Constans 342-343 n.Chr.

Gevonden door Harald Corbeek

Materiaal: zilver, verzilverd ?

Diameter: 20 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Gedrapeerde buste met diadeem en kuras naar rechts. Tekst: FL IVL CONSTANS P F AVG

Keerzijde: Twee Victories tegenover elkaar, met daartussen een schild met het opschrift VOT X MVLT XX en in de afsnede het muntteken T R

Slagplaats: Trier

Lit: RIC VIII 168 ( als het een siliqua is )

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Iulius Constans I, kortweg Constans, geboren in 322 of 323. Hij was Romeins keizer van 9 september 337 tot 18 januari 350. Keizer uit de Constantijnse dynastie. Constans was de jongste van Constantijns zonen. Na de dood van zijn vader erfde hij Italie en de Afrikaanse provincies. Hij kreeg het aan de stok met zijn broer Constantinus II over de exacte gebieden en laatstgenoemde stuurde zijn leger op hem af. Constantinus had het geluk niet aan zijn zijde en stierf in de veldslag. Nu was Constans de alleenheerser over het westelijke rijk. Corruptie vierde echter hoogtij en toen Magnentius, de kapitein van zijn lijfwacht, zichzelf tot keizer uitriep, moest hij voor zijn leven vluchten. Hij probeerde naar Italia of Hispania te ontkomen, maar Magnentius’ aanhangers dreven hem in het nauw in een fort in Vicus Helena (nu Elne) in de Pyreneeën, in het zuidwesten van Gallië. Daar werd hij door Magnentius’ moordenaars gedood in januari 350. Dezen trokken zich niets aan van het feit dat Constans asiel had gevraagd en gekregen in een plaatselijke tempel. Constans werd 27 jaar.

Æ3 Follis: Valentinianus I 364 – 367 n.Chr.

Gevonden door René Hoenselaar

Materiaal: brons

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met pareldiadeem naar rechts. Tekst: DN VALENTINI-ANVS PF AVG

Keerzijde: Victoria met krans en palmtak lopend naar links. Tekst: SECVRITAS-REIPVBLICAE en in de afsnede het muntteken CONSPA?

Slagplaats: Constantinopel

Lit: RIC 21a

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Valentinianus, geboren te Pannonië in 321, bekend als Valentinianus I, was van 26 februari 364 tot 17 november 375 keizer van het Romeinse Keizerrijk. Diende Flavius Valens in 357 in Gallia, was lid van de lijfwacht van Iulianus en werd na de dood van Iovianus, onder wie hij eveneens diende, op 26 januari 364 te Nicaea door de troepen tot keizer geproclameerd. Terstond benoemde hij zijn broer Valens tot medekeizer voor het Oosten, maar behield zelf als heerser over het middelste en westelijke rijksdeel de potior potestas. Zijn residentie was Milaan. Al spoedig moest hij Gallië tegen de binnenvallende Alamannen verdedigen, die hij met succes bestreed. Nadat Valentinianus in 368 en 371 de Rijn overgestoken was, kwam tenslotte in 374 een vrede tot stand. Door een grondige reorganisatie van de grensbescherming werd de grens beveiligd. Valentinianus resideerde sindsdien in Trier. In Britannia sloeg intussen zijn veldheer Theodosius de Picten, Scoten en Saksen terug (368-370). Ook in Afrika waren er moeilijkheden. Hier plunderden en verwoestten de Austurianen Tripolitanië en rebelleerde, ten gevolge van het wanbeleid van Romeinse dienst getreden Berbervorst Firmus, die zich tot Augustus liet uitroepen en vooral onder de religieuze secte van de Donatisten veel aanhang vond. Na langdurige strijd slaagde Theodosius erin Firmus te overwinnen, die zelfmoord pleegde. In 375 keerde Valentinianus zich tegen de Quaden en Sarmaten, die Pannonia en Moesia geteisterd hadden. Tijdens vredesonderhandelingen aan de Donau stierf de keizer echter aan een beroerte op 17 november 375 en werd opgevolgd door zijn reeds in 367 tot Augustus verheven zoon Gratianus. Valentinianus was een bekwaam soldaat en goed regent. Ondanks zijn strengheid had hij een hoge moraal en zorgde hij goed voor de provinciebewoners, waardoor hij weerstanden opriep bij de senaat. Hij was tolerant in godsdienstig opzicht, maar steunde wel paus Damasus. Zijn verstandig economisch beleid was verdienstelijk, maar werd verijdeld door de vele oorlogen en de hebzucht van zijn ambtenaren. Valentinianus werd 54 jaar.