Tag: 2e eeuw

Denarius: Trajanus 108 n.Chr.

Gevonden door Gino Vermeulen

Materiaal: zilver

Diameter: 20 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gelauwerde hoofd naar rechts, lichte drapering over de schouder. Tekst: IMP TRAIANO AVG GER DAC PM TRP

Keerzijde: Spes lopend naar links, bloem vast en tilt de zoom van haar mantel op. Tekst: COS V PP SPQR OPTIMO PRINC

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 127, RSC 84

Gedetermineerd door Robin Lefèvre en Andre van Erkom 

Trajanus werd op 18 september 53 in Italica (Hispania) geboren als zoon van Marcus Ulpius Traianus en de Spaanse Marcia. Hij was Romeins keizer van 28 januari 98 tot 9 augustus 117. Na onder zijn vader in Syria gediend te hebben werd in 78 quaestor en ca. 84 praetor, waarna hij als commandant naar Spanje ging. Daar kreeg hij de opdracht de opstand van Saturninus in Germania Superior te dempen (88). Na zijn consulaat in 91 keerde hij als stadhouder naar Opper-Germanië terug, waar hij door de aanleg van wegen en castella en de stichting van kolonies de Rijn- en Donaugrens versterkte. Met zijn naam zijn de steden Nijmegen (Noviomagus) en Xanten (colonia Traiana) verbonden (Hiernaast een bronzen portretkop van Trajanus, gevonden in de Waal bij Xanten (?)). In 97 werd hij door Nerva geadopteerd en, voorzien van speciale bevoegdheden, tot mederegent onder titel Caesar verheven. Het jaar daarop volgde hij Nerva in Keulen op. Zijn eerste daad was de bestraffing van opstandige praetorianen, die hij naar Germania ontbood, waar hij voorlopig bleef en de titel Germanicus verwierf. In Rome, waar hij in 99 aankwam, werd hij algemeen verwelkomd. Het gebruikelijke donativum werd door hem gehalveerd, geschenken bij zijn troonsbestijging wees hij van de hand. Voor alles bereidde hij zich voor op de oorlog tegen de Dacische Decebalus, met het doel de Donaugrens te beveiligen. Ook lokt het Dacische goud. In 101 rukte Trajanus uit en overwinterde na een onbesliste slag bij Tapae aan de overzijde van de Donau. Toen hij het volgend jaar de hoofdstad Sarmizegetusa bedreigde, gaf Decebalus zich over, waarna de keizer de titel Dacicus aannam en te Rome een triomf vierde. In 105 roerde Decebalus zich opnieuw. Weer rukt Trojanus uit over de door Apollodorus bij Dobretae gebouwde Donaubrug en veroverde de Dacische hoofdstad, waarop Decebalus zich het leven benam. Zijn land werd de provincie Dacia, zijn hoofdstad een Romeinse kolonie. De zuil van Trajanus te Rome en het Tropaeum Traiani te Adamklissi (Roemenië) zijn een blijvende herinnering aan deze veldtochten. De Donaulinie kon nu worden versterkt en het spoedig tot rust gekomen gebied werd beveiligd en weldra geheel geromaniseerd (Roemeens!). Intussen werd ook in het Oosten de rijksgrens afgerond doordat Aulus Cornelius Arabia Nabataea als provincie inlijfde (105). In Numidië versterkten de Romeinen in alle stilte hun greep op het land door de stichting van Thamugadi en Lambaesis. Om de Parthische dreiging het hoofd te bieden verklaarde Trajanus in 113 de Parthen de oorlog. Zijn legers bezetten Armenië en een deel van Mesopotamië, waarna Armenië, Cappadocië en Klein-Armenië aan het rijk werden toegevoegd. In 115 keerde de keizer zich tegenkoning Osroës zelf en trok, na in Antochië overwinterd te hebben in 116 de Tigris over, waarna hij de hoofdstad Ctesiphon bezette en de Perzische golf bereikte. Assyrië en Mesopotamië werden Romeinse provincies en aan ’s keizers eerder verworven titels werd die van Parthicus toegevoed. Het veroverde gebied met zijn belangrijke verbindingsroutes naar het Oosten bleef echter onrustig. Weliswaar werden revoltes onderdrukt, sloeg Lusius Quietus aanvallen in het noorden af en werd in Ctesiphon een vazalkoning aan de macht gebracht, maar de situatie bleek moeilijk in de hand te houden. Ook in Cyrene, Cyprus, Egypte en de Levant, waar Joden rebelleerden, deden zich problemen voor. Zo besloot Trajanus van een voorgenomen tocht naar Indië af te zien en terug te keren. Ernstig ziek bereikte hij Antiochië. Hij stierf, op doorreis naar Rome, op 9 augustus 117 in het Cilicische Selinus. Zijn opvolger was de door hem geadopteerde Hadrianus. Trajanus werd 63 jaar.

Denarius: Marcus Aurelius 168 n.Chr.

Gevonden door Patrick Detectorix

Materiaal: zilver

Diameter: 15 mm

Gewicht: 1,5 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: M ANTONINVS AVG ARM PARTH MAX

Keerzijde: Fortuna zittend naar links, met roer in de rechterhend en hoorn des overvloeds in de linkerhand. Tekst: FORT RED TR P XXII IMP V en in de afsnede COS III

Slagplaats: Rome

Referentie

Lit: RIC 185; BMCRE 459 – 464 ( hangt af van de voorzijde ); RSC 208   

Gedetermineerd door Jean Pierre Parent

Marcus Aurelius, geboren te Rome op 26 april 121. Hij regeerde van 7 maart 161 tot 17 maart 180 over het Romeinse rijk. Niet te verwarren met Marcus Aurelius Mausaeus Carausius. Marcus Aurelius behoorde tot het geslacht der Antonini. Meteen na zijn aantreden stelde hij Lucius Verus (161-169) als medekeizer aan. Marcus Aurelius was de laatste van de “Vijf Goede Keizers”. Hij was een neef van Faustina I. Hadrianus was erg onder de indruk van de jongeman en zorgde ervoor dat hij geadopteerd werd door Antoninus Pius. Die arrangeerde een huwelijk tussen Marcus en zijn dochter Faustina II. Toen Pius stierf benoemde Marcus, Lucius Verus als mede-keizer. Marcus Aurelius was een filosofische keizer en probeerde zijn rijk te verlichten. Op zijn veldtochten schreef hij het beroemde werk ‘Meditaties’. Op 17 maart 180 stierf Marcus Aurelius, op 58-jarige leeftijd, uitgeput door jaren van oorlog, een natuurlijke dood. Hij brak met de traditie van de adoptiefkeizers sinds Nerva om een capabele adoptiefzoon als opvolger te benoemen. Zijn zoon Commodus volgde hem op. De klassieke geschiedschrijving, bijvoorbeeld Historia Augusta, moest niets van Commodus hebben. De benoeming van zijn eigen zoon tot zijn opvolger was in die optiek de grootste fout van de anders zo wijze Marcus Aurelius. Zo kwam een eind aan de gouden eeuw van het Imperium.

Sestertius: Marcus Aurelius 169 n.Chr.

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: brons

Diameter: 30 mm

Gewicht: 23,08 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts: Tekst: M ANTONINVS AVG TR P XXIII

Keerzijde: Salus staande naar links bij een altaar, een rijzende slang voedend. In de rechterhand een patera, in de linkerhand een scepter.  Tekst: SALVTI AVG COS III, in het veld S-C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 964; Cohen 544; Sear 4998

Gedetermineerd door Chris Trompetter op BodemVondstenWereld

Marcus Aurelius, geboren te Rome op 26 april 121. Hij regeerde van 7 maart 161 tot 17 maart 180 over het Romeinse rijk. Niet te verwarren met Marcus Aurelius Mausaeus Carausius. Marcus Aurelius behoorde tot het geslacht der Antonini. Meteen na zijn aantreden stelde hij Lucius Verus (161-169) als medekeizer aan. Marcus Aurelius was de laatste van de “Vijf Goede Keizers”. Hij was een neef van Faustina I. Hadrianus was erg onder de indruk van de jongeman en zorgde ervoor dat hij geadopteerd werd door Antoninus Pius. Die arrangeerde een huwelijk tussen Marcus en zijn dochter Faustina II. Toen Pius stierf benoemde Marcus, Lucius Verus als mede-keizer. Marcus Aurelius was een filosofische keizer en probeerde zijn rijk te verlichten. Op zijn veldtochten schreef hij het beroemde werk ‘Meditaties’. Op 17 maart 180 stierf Marcus Aurelius, op 58-jarige leeftijd, uitgeput door jaren van oorlog, een natuurlijke dood. Hij brak met de traditie van de adoptiefkeizers sinds Nerva om een capabele adoptiefzoon als opvolger te benoemen. Zijn zoon Commodus volgde hem op. De klassieke geschiedschrijving, bijvoorbeeld Historia Augusta, moest niets van Commodus hebben. De benoeming van zijn eigen zoon tot zijn opvolger was in die optiek de grootste fout van de anders zo wijze Marcus Aurelius. Zo kwam een eind aan de gouden eeuw van het Imperium.

Fibula: type 46 gestrekte – rondgebogen draadfibula 90 – 180

Gevonden door Peter Buls

Materiaal: brons

Afmetingen: 6,29 mm / 32,72 mm

Gewicht: 2,968 gr

Alleen kerfdecoratie aan de bovenzijde en niet aan de zijkant wat het onderscheid is tussen type 45 en 46. Type 46 heeft verder geen subtypen.

Lit: Fibulae uit de lage landen P.127.

Gedetermineerd door Peter Buls

Sestertius: Lucilla 164 – 170 n.Chr.

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: brons

Diameter: 30 mm

Gewicht: 15 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: LVCILLA AVG ANTONINI AVG F

Keerzijde: Venus staande naar links, in de rechterhand een appel en in de linkerhand een scepter. Tekst: VENVS en in het veld S-C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 1763; Cohen 72; BMC 1167; Sear 5506

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Annia Aurelia Galeria Lucilla, kortweg Lucilla. Geboren in Rome op 7 maart tussen 148 en 150 als tweede dochter van Marcus Aurelius en Faustina de Jongere. Zij was Romeins keizerin van 164-183. In 161 verloofde de 12-jarige Lucilla zich met de 31-jarige Lucius Verus (de vroegere verloofde van haar moeder) toen deze medekeizer werd van haar vader en kreeg de titel Augusta (keizerin). Gezien haar jonge leeftijd werd het huwelijk een paar jaar uitgesteld. Gedurende de oorlogscampagnes van Verus bleef zij achter in Rome. In 164, toen zij 15 jaar was, begeleidde haar vader haar naar Brundisium vanwaaruit zij voor haar huwelijk afreisde naar Ephese. In datzelfde jaar kreeg zij de titel Augusta (keizerin). Lucilla en Verus kregen door de militaire campagnes niet vaak de gelegenheid om samen te zijn en na de dood van Verus in 169 werd de inmiddels 20-jarige Lucilla weduwe. Ondanks dit alles kregen zij minstens één maar misschien drie kinderen over wie verder niets bekend is. Haar vader arrangeerde een nieuw huwelijk met een veel oudere senator en generaal, Pompeianus, die ondanks zijn onberispelijk gedrag en trouw aan de keizer, nauwelijks een goede partij voor de jonge Lucilla genoemd kon worden. Vanzelfsprekend hield Lucilla er een vrij intensief buitenechtelijk leven op na, geheel volgens de familietraditie van haar moeder en haar grootmoeder, Faustina de Oudere. Toch kwam uit deze relatie een zoon, Aurelius Commodus Pompeianus, die onder keizer Septimius Severus en Caracalla een belangrijke politieke rol zou gaan spelen. In het jaar 183 raakte zij betrokken bij een complot om zich te ontdoen van haar 12 jaar jongere broer, keizer Commodus, die zich ontpopte als een van de wreedste tirannen die het keizerrijk ooit gekend had, slechts te vergelijken met Gaius “Caligula” en Nero. De aanslag mislukte en zij werd verbannen naar Capri in de Villa Jovis, waar zij spoedig daarna werd geëxecuteerd.

Zoömorfische ( vogel )fibula: 2e eeuw

Gevonden door Lawrence Balcaen

Materiaal: brons

Afmetingen: 20 mm / 28 mm

Gewicht: 3 gr

Referentie

Gedetermineerd door Mathieu Vens

Sestertius: Crispina 180 – 183 n.Chr.

Gevonden door Ronny Servaes

Materiaal: brons

Diameter: 32 mm

Gewicht: 19,5 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: CRISPINA AVGVSTA

Keerzijde: Laetitia staande met het hoofd naar links, krans in de rechterhand en roer op globe in de linkerhand. Tekst: LAETITIA en in het veld  S-C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 669; Cohen 27; BMC 416

Gedetermineerd door Eric Aerts

Bruttia Crispina ( Crispina ), geboren in 164 te Rome of Volceii was de echtgenote van Commodus, schoondochter van Marcus Aurelius en keizerin van Rome van 178 – 191. Crispina was de dochter van een Romeins veldheer van Marcus Aurelius. De familie van haar vader stamde uit Volcei (huidig Buccino), Lucania en was verwant aan die van de keizers Trajanus. In (juli) 178 trad zij in het huwelijk met de 15-jarige Commodus en kreeg de titel Augusta (keizerin). Zij deelde deze titel met haar schoonzuster Lucilla (Annia Aurelia Galeria Lucilla) tot ergernis van deze laatste. Commodus mocht Crispina niet – ze heette mooi maar hooghartig te zijn. Volgens sommige bronnen is Crispina betrokken geweest bij het mislukte complot van 183 tegen haar man waar ook Lucilla bij betrokken was. Lucilla werd verbannen naar het eiland Capri waar zij vervolgens werd geëxecuteerd. Hetzelfde jaar liet Commodus ook Crispina verbannen naar Capri, waar zij vervolgens werd gewurgd. De beschuldiging was echter overspel. Zij stierf op een leeftijd van 26-27 jaar.

Sestertius: Marcus Aurelius 171 – 172 n.Chr.

Gevonden door Robin Lefèvre

Materiaal: brons

Diameter: 30 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: M ANTONINVS AVG TR P XXVI

Keerzijde: Roma zittend naar links, met Victory op de rechterhand en speer in de linkerhand, groot schild versierd met hoofd van Medusa of wolf en tweeling. Tekst: IMP VI COS III en in het veld S C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 1033; Cohen 281

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Marcus Aurelius, geboren te Rome op 26 april 121. Hij regeerde van 7 maart 161 tot 17 maart 180 over het Romeinse rijk. Niet te verwarren met Marcus Aurelius Mausaeus Carausius. Marcus Aurelius behoorde tot het geslacht der Antonini. Meteen na zijn aantreden stelde hij Lucius Verus (161-169) als medekeizer aan. Marcus Aurelius was de laatste van de “Vijf Goede Keizers”. Hij was een neef van Faustina I. Hadrianus was erg onder de indruk van de jongeman en zorgde ervoor dat hij geadopteerd werd door Antoninus Pius. Die arrangeerde een huwelijk tussen Marcus en zijn dochter Faustina II. Toen Pius stierf benoemde Marcus, Lucius Verus als mede-keizer. Marcus Aurelius was een filosofische keizer en probeerde zijn rijk te verlichten. Op zijn veldtochten schreef hij het beroemde werk ‘Meditaties’. Op 17 maart 180 stierf Marcus Aurelius, op 58-jarige leeftijd, uitgeput door jaren van oorlog, een natuurlijke dood. Hij brak met de traditie van de adoptiefkeizers sinds Nerva om een capabele adoptiefzoon als opvolger te benoemen. Zijn zoon Commodus volgde hem op. De klassieke geschiedschrijving, bijvoorbeeld Historia Augusta, moest niets van Commodus hebben. De benoeming van zijn eigen zoon tot zijn opvolger was in die optiek de grootste fout van de anders zo wijze Marcus Aurelius. Zo kwam een eind aan de gouden eeuw van het Imperium.