Tag: 3e eeuw

Denarius: Severus Alexander 225 n.Chr.

Gevonden door Luc Pansters

luc p1 luc p1.1

Materiaal: zilver

Diameter: 20 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Gelauwerde en gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: IMP C M AVR SEV ALEXAND AVG

Keerzijde: Jupiter zittend naar links, in de rechterhand Victory en in de linkerhand een scepter. Tekst:  IOVI VLTORI

Slagplaats: Rome

Lit: RIC IV-2 144; Cohen 95; SEAR RCV II

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Aurelius Severus Alexander, gekend als Severus Alexander werd geboren op 1 oktober 208 in Phoenicië. Hij was van 13 maart 222 tot aan zijn dood in maart 235 keizer van Rome. Hij was consul en princeps iuventutis, toen hij in 222 Heliogabalus opvolgde, die hem in 221 geadopteerd had. Hij stond sterk onder de invloed van zijn moeder Iulia Mammaea en zijn grootmoeder Iulia Maesa. Zorgvuldig opgevoed als hij was, streefde hij er ernstig naar een goed bewind te voeren, daarbij trouw geholpen door een troonraad, waarvan de juristen Paulus en Ulpianus deel uitmaakten. Zijn eerste regeringsjaren verliepen rustig. Het aanzien van de senaat steeg. Rechtspleging en onderwijs werden verbeterd, de handel bevorderd, ambtenaren bezoldigd. Nieuw was, dat voortaan ook de praefectus praetorio een senatoriaal gerechtelijk onderzoek kon leiden. Ondanks grote uitgaven, o.a. voor bouwwerken in Rome en wegenaanleg in de provincies, ondergingen de financiën een belangrijk herstel. Moeilijkheden berokkenden echter de soldaten, die onder Caracalla tot tuchteloosheid waren vervallen. De hoge donativa waarmee zij in het gareeel moesten worden gehouden, zijn kenmerkend voor hun grote invloed. In 228 vermoordden de praetorianen zelfs hun stenge gardeprefect Ulpianus. Het jaar daarop ontsnapte de consul Cassius Dio nauwelijks aan moordenaarshanden (later ging hij naar Bithynië, waar hij ook stierf (235)). In 235 reisde de keizer samen met zijn moeder naar Antiochë en bedwong daar enkele muiterijen. Ook bereidde hij er een actie voor tegen de Sassanide Ardasjir I, die Mesopotamië was binnengedrongen en Syrië en Cappadocië bedreigde. Na zijn triomf (233) wegens het herwinnen van verloren gebied riepen onheilsberichten hem naar de Rijn (235), waar zijn pogingen om vrede te kopen en zijn bevoorrechting van troepen uit het Oosten groot misnoegen wekten bij het leger. Dit schoof dan ook Maximinus Thrax als keizer naar voren. In opdracht van Maximinus werden Julia Mamaea en Severus Alexander in maart 235 in de buurt van Mogontiacum (het huidige Mainz) in hun tent in het legerkamp vermoord.

Argenteus: Diocletianus 295 – 297 n.Chr.

Gevonden door Edd

edd3-800 edd3.1-800

Materiaal: zilver

Diameter: 18,48 mm

Gewicht: 2,3 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: DIOCLETIANVS AVG

Keerzijde: Tetrarchen offeren boven altaar voor stadspoort met zes torentjes. Tekst: VIRTVS MILITVM, Є in de afsnede

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 40a

Gedetermineerd door Coinhunter Chris op BodemVondstenWereld

Gaius Aurelius Valerius Diocletianus werd rond 244 geboren in de buurt van Salona in de Romeinse provincie Dalmatia (het huidige Solin in Kroatië). Hij was Romeins keizer van 20 november 284 tot 1 mei 305. Hij kwam na de dood van Numerianus  met zijn leger in opstand tegen Carinus, de neef van de overleden keizer. De twee ontmoetten elkaar op het slagveld en Diocletianus werd verslagen. Toen gebeurde het onverwachte, Carinus had de vrouw van zijn lijfwacht verleid, die als wraak zijn keizer vermoordde. Hetzelfde leger dat hem verslagen had, bejubelde hem nu als hun keizer. Hij benoemde Maximianus als mede-keizer  en gaf hem het westelijke deel van het rijk. Hij brak met de traditie om mensen uit de eigen bloedlijn als keizer te bekronen, maar zorgde voor, in zijn ogen, bekwame caesars. In 293 wezen Diocletianus en Maximianus ieder een Caesar aan, respectievelijk Galerius en Constantius Chlorus. Zij waren echter niet alleen opvolgers – beiden kregen autoriteit over ongeveer een kwart van het rijk. Deze regeringsvorm noemde men de tetrarchie, vier heersers of vier heersen. Ieder van de vier heersers nam een deel van het immense rijk voor zijn rekening. Op 1 maart 305 kondigde Diocletianus aan dat de twee caesars hen op 1 mei 305 zouden opvolgen en dat hijzelf en Maximianus zouden aftreden. De twee nieuwe keizers zouden opnieuw twee caesars moeten benoemen. Na de ceremonies en nadat alles geregeld was, trok Diocletianus zich terug in zijn paleis in zijn geboortestreek Spalatum (het huidige Split) aan de Adriatische Zee en wijdde hij de rest van zijn leven vooral aan tuinieren. Hij stierf een natuurlijke dood in Kroatië op 3 december 311 op 66-jarige leeftijd. Hij was de enige Romeinse keizer die het keizerschap vrijwillig opgaf.

Antoninianus: Claudius II ( Gothicus ) 267 n.Chr.

Gevonden door Tom Daerden

tom d4.1 tom d4

Materiaal: brons

Diameter: 17 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Hoofd met stralenkroon naar rechts. Tekst: DIVO CLAVDIO

Keerzijde: Versierd altaar met vlammen erboven . Tekst: CONSECRATIO

Slagplaats: Milaan

Lit: RIC V-1, 261 Milan

Gedetermineertd door Balten De Temmerman

Marcus Aurelius Claudius “Gothicus” werd geboren op 10 mei 214. Hij was keizer van september 268 – januari 270. Claudius II werd keizer nadat een groot deel van legerleiding, waaronder de commandant van de wacht Aurelius Heraclianus in september 268 in de nabijheid van Mediolanum (het huidige Milaan) een coup uitvoerde tegen keizer Gallienus. Meer op de achtergrond waren Claudius en ook de toekomstige keizer Aurelianus met grote waarschijnlijkheid ook bij deze samenzwering betrokken. De gewone manschappen waren niet allemaal even blij met de greep naar de macht door Gallienus. Er dreigde even een opstand die alleen kon worden afgekocht met het beloven van een bonus van 20 aurei per man ter ere van het aantreden van de nieuwe keizer. Het keizerschap van Claudius II werd gekenmerkt door een opeenvolging van oorlogen.
Op het moment van zijn Claudius’ aantreden in september 268 was het Romeinse Rijk in ernstig gevaar door verscheidene invallen, zowel binnen als buiten haar grenzen. De meest urgente was een invasie van Illyricum en Pannonia door de Goten. Hoewel het leger tijdens het keizerschap van Gallienus de Goten al flinke schade had toegebracht in de slag bij Nestus, behaalde Claudius kort voor of kort nadat hij keizer was geworden in 268 in de slag bij Naissus zijn grootste overwinning, tevens een van de grootste in de geschiedenis van het Romeinse leger. In augustus/september 270 stierf hij op 55-jarige leeftijd aan de pest en werd onmiddellijk goddelijk verklaard door de Senaat, bij wie hij geliefd was.

Antoninianus: Gallienus 260 – 268 n.Chr. ‘ Zoo series ‘

Gevonden door Tom Daerden

tom d5 tom d5.1

Materiaal: brons

Diameter: 22 mm

Gewicht: 1,66 gr

Voorzijde: Hoofd met stralenkroon naar rechts. Tekst: GALLIENVS AVG

Keerzijde: Panter wandelend naar links. Tekst: LIBERO P CONS AVG, in de afsnede B

Slagplaats: Rome

Referentie

Lit: RIC V: 230; RSC 586; Sear 10281

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Publius Licinius Egnatius Gallienus werd ca. 218 geboren als zoon van Valerianus, die in 253 door de Donaulegioenen tot keizer werd uitgeroepen en in hetzelfde jaar Gallienus tot Caesar en mederegent verhief. Hij was Romeins keizer van september 253 tot september 268. Tijdens een veldtocht tegen de Perzen werd Valerianus gevangen genomen en later gedood. tijdens zijn heerschappij moest hij het hoofd bieden aan niet minder dan dertig verschillende usurpators. Uiteindelijk kwam hij in een hinderlaag gelegd door muitende onder-officieren, waaronder waarschijnlijk de latere keizers Aurelianus en Claudius II. Gallienus liet een enorme hoeveelheid munten slaan en is in numismatiek opzicht een interessante keizer. Hij stierf in september 268 op 50-jarige leeftijd.

Fragment van een hulsspiraalfibula met ongedeelde beugel en buisvormige voet type Böhme 25a: einde 2e eeuw – 3e eeuw

Gevonden door Jan Ooms

jan1 jan1.1

Materiaal: brons

Afmetingen: 17 mm / 27 mm

Gewicht: 5 gr

De hulsspiraalfibulae met ongedeelde beugel zijn een groep van militaire fibulae Böhme 25 ) die je eigenlijk alleen maar vindt in de Limecastellae van de Overgermanisch – Raettische Limes zoals Saalburg, Zugmantel, Xanten, Neuss e.d. Daarbuiten worden ze weinig gevonden. In de legerplaatsen komen ze wat vaker voor maar voor Nederland is het een redelijk zeldzame vondst. Er zijn types met een versierde beugel en types met een eenvoudige, halfronde beugel zoals deze. De Versiering bestaat uit een kleine versiering voor aan de spiraalbak en een kleine versiering net waar de beugel in de bak overgaat. De spiraalhuls of spiraalbak bestaat uit een halfopen veerhuls waarin de spiraalveer d.m.v. een asje draait. De voet wordt gevormd door een buisvormige halfopen naaldhouder.

jan1.3

jan1.4

Lit: Astrid Böhme: Die Fibeln der Kastelle Saalburg und Zugmantel type 25a, Fiblae ui de Lage Landen type 64a (Veerhuls-boogfibula) maar dan met een vrij platte beugel zonder verdere versiering op de beugel of de spiraalhuls.

Gedetermineerd door fibula op Bodemvondstenwereld

Romeinse hefschuifsleutel met blokbaard: 50 – 300

Gevonden door Hennie van Esch

hennie1.1 hennie1

Materiaal: brons

Afmetingen: 16 mm / 32 mm

Gewicht: 5,3 gr

Min of meer L – vormige sleutel met baard waarvan de tanden haaks op de steel staan. De tanden staan in een blokvorm gegroepeerd en hebben vaak een tamelijk complex patroon de greep is recht met ring ( gat).

Lit: Brunner ‘ Der Schlüssel im Wandel der Zeit ‘ ref: 188 50-67

Gedetermineerd door Andre van Erkom