Tag: 3e eeuw

Denarius: Julia Domna ( zij was de vrouw van Keizer Septimius Severus ) 196 – 211 n.Chr.

Gevonden door Wendy Wannes

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,97 gr

Voorzijde: Buste naar rechts. Tekst: IVLIA AVGVSTA

Keerzijde: Venus staande naar links die een jurk aantrekt met in rechterhand een appel. Tekst: VENVS FELIX

Slagplaats: Rome

venus

Venus

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 580; RSC 198

Gedetermineerd door Wendy Wannes

Julia Domna werd geboren ca. 160 in de Romeinse provincie Syrië als dochter van Julius Bassianus, hogepriester van de El Gebal zonnegodcultus van Emesa. Was Romeins keizerin van 193 tot aan haar dood in 217. Als jonge vrouw reisde zij naar het westen en trouwde in 187 met de Noord-Afrikaanse Lucius Septimius Severus die later keizer van Rome zou worden. In 188 en 189 kregen zij twee zonen, Caracalla en Geta. Toen Septimius Severus in 193 door de senaat tot keizer werd uitgeroepen, kreeg zij de titel Augusta (keizerin). Zij reisde met haar man mee op zijn veldtochten en kreeg daarom in 195 de titel Mater Castrorum (moeder van de forten of legerkampen). Na de dood van Septimius Severus in 211, kende de senaat haar de tot dan toe ongekende en grandiose titels Mater Senatus en Mater Patriae toe (Moeder van de Senaat en Moeder des Vaderlands). Toen haar zoons beiden keizer waren geworden, was hun walging voor elkaar zo groot geworden dat ze besloten het rijk te verdelen in een oostelijk, met Geta als keizer, en westelijk deel, met Caracalla als keizer. Julia Domna kwam echter tussenbeide en verhinderde de splitsing (“Jullie kunnen misschien het rijk wel tussen jullie verdelen, maar niet jullie moeder!”). In december 211 werd zij door Caracalla verraden nadat zij op zijn voorstel een ontmoeting tussen haar twee zoons had geregeld – zogenaamd om de geschillen bij te leggen. Maar na Geta’s aankomst werd hij voor haar ogen, waarschijnlijk zelfs in haar armen, door Caracalla’s soldaten vermoord. Toen uiteindelijk ook haar oudste zoon werd vermoord (zij verbleef toen in Syrië), was zij wanhopig en overwoog zelfmoord, maar zag hiervan af toen Macrinus haar te kennen gaf dat zij haar titels kon behouden. Zij begon echter een campagne tegen Macrinus, die haar daarop naar Rome verbande. Daar aangekomen met de as van haar zoon, pleegde zij uiteindelijk alsnog zelfmoord door in hongerstaking te gaan.

Denarius: Julia Domna 193 – 211 n.Chr. ( zij was de vrouw van Keizer Septimius Severus )

Gevonden door Edd 

Materiaal: zilver

Diameter: 19,86 mm

Gewicht: 2,4 gr

Voorzijde: Buste Julia Augustus naar rechts. Tekst: IVLIA AVGVSTA

Keerzijde: Felicitas staande met hoofd naar links, in de rechterhand een caduceus en in de linkerhand een lange scepter

Referentie

Gedetermineerd door Edd 

Julia Domna werd geboren ca. 160 in de Romeinse provincie Syrië als dochter van Julius Bassianus, hogepriester van de El Gebal zonnegodcultus van Emesa. Was Romeins keizerin van 193 tot aan haar dood in 217. Als jonge vrouw reisde zij naar het westen en trouwde in 187 met de Noord-Afrikaanse Lucius Septimius Severus die later keizer van Rome zou worden. In 188 en 189 kregen zij twee zonen, Caracalla en Geta. Toen Septimius Severus in 193 door de senaat tot keizer werd uitgeroepen, kreeg zij de titel Augusta (keizerin). Zij reisde met haar man mee op zijn veldtochten en kreeg daarom in 195 de titel Mater Castrorum (moeder van de forten of legerkampen). Na de dood van Septimius Severus in 211, kende de senaat haar de tot dan toe ongekende en grandiose titels Mater Senatus en Mater Patriae toe (Moeder van de Senaat en Moeder des Vaderlands). Toen haar zoons beiden keizer waren geworden, was hun walging voor elkaar zo groot geworden dat ze besloten het rijk te verdelen in een oostelijk, met Geta als keizer, en westelijk deel, met Caracalla als keizer. Julia Domna kwam echter tussenbeide en verhinderde de splitsing (“Jullie kunnen misschien het rijk wel tussen jullie verdelen, maar niet jullie moeder!”). In december 211 werd zij door Caracalla verraden nadat zij op zijn voorstel een ontmoeting tussen haar twee zoons had geregeld – zogenaamd om de geschillen bij te leggen. Maar na Geta’s aankomst werd hij voor haar ogen, waarschijnlijk zelfs in haar armen, door Caracalla’s soldaten vermoord. Toen uiteindelijk ook haar oudste zoon werd vermoord (zij verbleef toen in Syrië), was zij wanhopig en overwoog zelfmoord, maar zag hiervan af toen Macrinus haar te kennen gaf dat zij haar titels kon behouden. Zij begon echter een campagne tegen Macrinus, die haar daarop naar Rome verbande. Daar aangekomen met de as van haar zoon, pleegde zij uiteindelijk alsnog zelfmoord door in hongerstaking te gaan.

Æ Sestertius: Gordianus III 240 n.Chr.

Gevonden door Sammy Fraeyman

Materiaal: brons

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP GORDIANVS PIVS FEL AVG

Keerzijde: Jupiter staande naar voor, hoofd naar rechts. In de rechterhand een lange speer en in de linkerhand een bliksemflits. Tekst: IOVIS STATOR en in het veld S C

 Jupiter

Jupiter

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 299a, Cohen 116

Gedetermineerd op facebook

Marcus Antonius Gordianus Pius (in het Nederlands beter bekend als Gordianus III), geboren in Rome op 20 januari 225 als zoon van Maecia Faustina, een dochter van Gordianus I. Hij was een Romeins keizer van 238 tot 244. Na de moord op Balbinus en Pupienus, aan wie hij als Caesar was toegevoegd, werd hij als dertienjarige door de praetorianen tot keizer uitgeroepen (9 juli 238). De werkelijke leiding berustte aanvankelijk bij zijn moeder en bij hoge ambtenaren, maar ging in 241, toen hij huwde met Furia Sabina, over op zijn schoonvader, de praefectus praetorio Timesitheus, met wie hij in 242 optrok tegen de Goten aan de Donau. Nadat Timesitheus het jaar daarop grote successen had behaald in de strijd tegen de Perzen, stierf hij kort voor zijn opmars naar Ctesiphon. Zijn opvolger Philippus Arabs hitste, profiterend van een voedseltekort, de soldaten tegen de jonge keizer op, die in februari 244 te Zaitha werd vermoord. Gordianus III werd 19 jaar.

Provinciaalse munt Cilicia. Tarsos Æ33: Gordianus III 238 – 244 n.Chr.

Gevonden door Jack Gielen

Materiaal: brons

Diameter: 35 mm

Gewicht: 19 gr

Voorzijde: Gekroond hoofd naar rechts. Tekst: [AΥT K M ANT] ΓOΡ-ΔIANOC [CEB]

Keerzijde: Herakles staande naar links met club en boog, in rechterveld een Stymphalian vogel vallend op de grond. Tekst: TAΡCOY M[HTΡOΠOΛEΩC?] In de velden: A M Κ Γ B

Herakles en de Stymphalische vogels - Albrecht Dürer

Herakles en de Stymphalische vogels

Referentie

Gedetermineerd door Jack Gielen

Marcus Antonius Gordianus Pius (in het Nederlands beter bekend als Gordianus III), geboren in Rome op 20 januari 225 als zoon van Maecia Faustina, een dochter van Gordianus I. Hij was een Romeins keizer van 238 tot 244. Na de moord op Balbinus en Pupienus, aan wie hij als Caesar was toegevoegd, werd hij als dertienjarige door de praetorianen tot keizer uitgeroepen (9 juli 238). De werkelijke leiding berustte aanvankelijk bij zijn moeder en bij hoge ambtenaren, maar ging in 241, toen hij huwde met Furia Sabina, over op zijn schoonvader, de praefectus praetorio Timesitheus, met wie hij in 242 optrok tegen de Goten aan de Donau. Nadat Timesitheus het jaar daarop grote successen had behaald in de strijd tegen de Perzen, stierf hij kort voor zijn opmars naar Ctesiphon. Zijn opvolger Philippus Arabs hitste, profiterend van een voedseltekort, de soldaten tegen de jonge keizer op, die in februari 244 te Zaitha werd vermoord. Gordianus III werd 19 jaar.

Antoninianus: Diocletianus 286 n.Chr.

Gevonden door Jack Gielen

Materiaal: brons

Diameter: 23 mm

Gewicht: 5 gr

Voorzijde: Gekroond hoofd naar rechts. Tekst: IMP C C VAL DIOCLETIANVS P F AVG

Keerzijde: Jupiter staande naar links, in de rechterhand een bliksemflits en in de linkerhand een scepter. A in linkerveld.

  Afbeeldingsresultaat voor romeinse god jupiter

Jupiter

Slagplaats: Lungdunum ( Lyon )

Lit: RIC V, Part II, 43 (C)

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Gaius Aurelius Valerius Diocletianus werd rond 244 geboren in de buurt van Salona in de Romeinse provincie Dalmatia (het huidige Solin in Kroatië). Hij was Romeins keizer van 20 november 284 tot 1 mei 305. Hij kwam na de dood van Numerianus  met zijn leger in opstand tegen Carinus, de neef van de overleden keizer. De twee ontmoetten elkaar op het slagveld en Diocletianus werd verslagen. Toen gebeurde het onverwachte, Carinus had de vrouw van zijn lijfwacht verleid, die als wraak zijn keizer vermoordde. Hetzelfde leger dat hem verslagen had, bejubelde hem nu als hun keizer. Hij benoemde Maximianus als mede-keizer  en gaf hem het westelijke deel van het rijk. Hij brak met de traditie om mensen uit de eigen bloedlijn als keizer te bekronen, maar zorgde voor, in zijn ogen, bekwame caesars. In 293 wezen Diocletianus en Maximianus ieder een Caesar aan, respectievelijk Galerius en Constantius Chlorus. Zij waren echter niet alleen opvolgers – beiden kregen autoriteit over ongeveer een kwart van het rijk. Deze regeringsvorm noemde men de tetrarchie, vier heersers of vier heersen. Ieder van de vier heersers nam een deel van het immense rijk voor zijn rekening. Op 1 maart 305 kondigde Diocletianus aan dat de twee caesars hen op 1 mei 305 zouden opvolgen en dat hijzelf en Maximianus zouden aftreden. De twee nieuwe keizers zouden opnieuw twee caesars moeten benoemen. Na de ceremonies en nadat alles geregeld was, trok Diocletianus zich terug in zijn paleis in zijn geboortestreek Spalatum (het huidige Split) aan de Adriatische Zee en wijdde hij de rest van zijn leven vooral aan tuinieren. Hij stierf een natuurlijke dood in Kroatië op 3 december 311 op 66-jarige leeftijd. Hij was de enige Romeinse keizer die het keizerschap vrijwillig opgaf.

Æ Antoninianus: Aurelianus 270 – 275 n.Chr.

Gevonden door Jack Gielen

Materiaal: zilver, maar werd gaandeweg gedevalueerd tot brons.

Diameter: 26 mm

Gewicht: 5 gram

Voorzijde: Gekroond hoofd naar rechts. Tekst: IMP AVRELIANVS AVG

Keerzijde: Sol wandelend naar rechts met in de rechterhand een lauriertak en in de linkerhand een boog, trappend op een gevangene. Tekst: ORIENS AVG en in het linkerveld een Z.

Muntteken: XX??

Slagplaats: Rome

Referentie

Gedetermineerd door Marc Billiau

Lucius Domitius Aurelianus, kortweg Aurelianus werd geboren in Dacia Ripensis op 9 september 214? Hij was Romeins keizer en regeerde van 270-275. Aurelianus was een belangrijke keizer die ervoor zorgde dat het rijk in het oosten en in het westen weer hersteld werd door successievelijk het Palmyreense rijk en het Gallsiche rijk te verslaan. Hij krijgt de titel Restitutor Orbis: hersteller van het rijk, die ook veel op munten voorkomt. Hij promootte ook de zonnecultus waarschijnlijk omdat zijn moeder een zonnepriesteres was. Veel munten bevatten de term SOL INVICTUS; de onoverwinnelijke zon. Aurelianus stierf in Caenophrurium in november ? 275 op 61-jarige leeftijd. Hij werd vermoord door zijn lijfwacht, nadat een bediende het gerucht in de wereld had geholpen dat Aurelianus zich van hen wilde ontdoen. Tacitus volgde hem daarna op.

Æ Antoninianus: Tetricus I 270 – 273 n.Chr.

Gevonden door Luc Wijnants

Materiaal: brons

Diameter: 14 – 16 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Hoofd met stralenkroon naar rechts. Tekst: IMP C TETRICVS PF AVG

Keerzijde: Pax, staande naar links met in de rechterhand een olijftak en in de linkerhand een scepter

Variant van RIC 100 ( geen ster in linkerveld ): Appleshaw hoard 435; RIC V-2

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Gaius Pius Esuvius Tetricus, bekend als Tetricus I, was een keizer over het Gallische keizerrijk, een opstandig deel van het Romeinse keizerrijk, van lente 271 tot de herfst van 274 en was (samen met zijn zoon Tetricus II) de laatste die regeerde over het separatistische Gallische keizerrijk. Tetricus was een senator die in een adellijke familie van Gallische afkomst werd geboren. Hij werd in 270 tot de bestuurlijke positie van praeses provinciae (provinciale gouverneur) van Gallia Aquitania benoemd. Een functie die hij op het tijdstip van de moord op Victorinus (begin 271) nog steeds bekleedde. Vanuit de hoofdstad Colonia Claudia Ara Agrippinensium slaagde Victorinus’ moeder, Victoria er in om de politieke situatie na de dood van haar zoon in haar greep te krijgen. Door haar invloed als moeder van de dode keizer (en een grote hoeveelheid geld) wist zij het Gallisch keizerlijke leger in het voorjaar van 271 ervan te overtuigen om de afwezige Tetricus tot keizer uit te roepen. Tetricus stemde in Burdigala in met de nominatie door het leger en nam het keizersschap van het Gallische keizerrijk op zich. Tetricus was 3 maal consul, voor het laatst vanaf 1 januari 274, toen samen met zijn zoon, die hij in 273 tot Caesar had benoemd. Tetricus en zijn zoon vierden hun gezamenlijke consulaat op 1 januari 274. Daarna marcheerden zij met het Gallische keizerlijke regel vanuit de hoofdstad Augusta Treverorum zuidwaarts om Aurelianus, die optrok naar Noord-Gallië te ontmoeten. De beslissende slag vond eind februari 274, in de buurt van Catalaunum plaats. Daar werd het Gallisch keizerlijke leger vernietigend verslagen, een gebeurtenis die werd herinnerd als de Catalaunische catastrofe. Zowel Tetricus I als zijn zoon gaven zich over aan keizer Aurelianus. Latere keizerlijke propaganda verklaarde dat Tetricus in ruil voor hun beider leven al eerder had afgesproken om zich aan Aurelianus over te geven, maar de prijs hiervoor was het verraad van zijn leger nog vóór de strijd had plaatsgevonde. Het Gallische leger zou de strijd zelfs na da kennisgeving van Tetricus’ verraad nog hebben voortgezet. Men zegt dat Tetricus in zijn brief aan Aurelianus Vergilius citeerde: “eripe me his, invicte, malis” (“red mij onverslagen uit deze problemen”). In 274 maakte keizer Aurelianus een einde aan het opstandige rijk: in de slag bij Catalaunum werd in de herfst van 274 het Gallisch keizerlijke leger verslagen. Tetricus en zijn zoon gaven zich over en het rijk hield op te bestaan. Beiden werden meegevoerd in Aurelianus’ triomftocht, maar werden gespaard en stierven pas veel later in relatieve rust. Tetricus werd later nog gouverneur van Lucania en stierf op hoge leeftijd; zijn zoon werd een gevierd senator.