Schijffibula: 10e eeuw – 11e eeuw

Gevonden door Marc Hendriks ( ID-219914 )

Materiaal: koperlegering met email

Diameter: 23 mm

Gewicht: 3,86 gr

Het beeldthema van het Lam Gods op de schijffibula was erg populair. Dit was zo van het midden van de 10e tot het midden van de 11e eeuw. Oudere datums van experts zoals Frick, Bos en Wamers kloppen niet meer.

Kenmerken van de fibula: Een schijffibula is een ronde middeleeuwse speld.

Dit type herken je aan deze punten: Gegoten koper – De platte ronde schijf en de naald zijn in één stuk gegoten uit koperlegering.

Simpele rand: Het oppervlak heeft een eenvoudige rand.

Verdiept vlak: Het veld binnen de rand is verdiept met de champlevé-techniek.

Dier in het midden: In het midden staat een dier met een kop, staart en poten. De kop van het dier kijkt achterom.

Emaillering: De achtergrond was vroeger gevuld met gekleurd email. Dit email is vaak rood. Soms is het email nu helemaal verdwenen.

Welk dier is het ? Meestal herken je de diersoort niet meteen. Het is in elk geval een viervoeter. Vaak is de linkerzijde van het dier te zien, soms de rechterzijde. De staart wijst omhoog. Er is wel iets bijzonders met de staart. In de christelijke kunst heeft het Lam Gods (Agnus Dei) meestal een hangende staart. Het lam staat namelijk voor vrede, onschuld en opoffering. Een omhoogstaande staart past daar eigenlijk niet bij. Toch zien we de staart op deze spelden wel omhoog wijzen. Andere dieren die achterom kijken zijn de leeuw en de griffioen. Verschil met andere spelden: Er zijn ook andere spelden met viervoeters die achterom kijken. Het grote verschil is dat die andere spelden geen email hebben. De spelden met email zijn zeldzaam. Vroeger kende men maar een paar exemplaren uit Friesland en Engeland. Tegenwoordig worden er door archeologen en detectorzoekers steeds meer gevonden.

Champlevé is een traditionele emailleertechniek in de decoratieve kunst waarbij patronen of uitsparingen in een metalen oppervlak (zoals koper of brons) worden gegraveerd, geëtst of gegoten. Deze verdiepte ‘cellen’ worden gevuld met glasachtig emailpoeder. Na verhitting smelt het email tot een gladde, glazen laag. Naamgeving: De term is Frans voor “verheven veld”. Dit verwijst naar de onbewerkte, verhoogde metalen randen die de verschillende emailkleuren van elkaar scheiden.

Gedetermineerd door Wessel Spoelder