Rekenpenning Nederland, “Bedrieglijke aanbod van het bestand”, Middelburg, 1608

Gevonden door Joery Tackaert

Materiaal: koperlegering

Diameter: 30 mm

Gewicht: 4,41 gr

Voorzijde: Gekroond wapenschild van Zeeland met een klimmende leeuw die uit de golven tevoorschijn komt, met omschrift: ZEELANDIA. Daaromheen de zeven wapens van de provinciale adel en steden, door een lint verbonden.

Keerzijde: Houten paard van Troje dat naar links de stad wordt binnengetrokken. Tekst: 16 ♜ 08 ❀ EQVO . NE . CREDITE . TEVCRI ❀

rekenpenning-800

Lit: Mitchiner Volume II, The Low Countries and France, blz. 820, No. 2548/2549, Dugniolle No. 3636

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, “Wreedheid van het leger van Mendoza”, Dordrecht, 1598.

Gevonden door Jean- pierre Schoutens

Materiaal: koperlegering

Diameter: 30 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Drie naakte reuzen bestormen de hemel met hun knotsen. Tekst: (roosje) COELVM . STOLIDVS . QVI . TERRITAT . ARMIS (dat hij die zo dwaas is de Hemel met wapenen te bestrijden)

Keerzijde: De drie reuzen door de goddelijke wraak en het hemelsvuur ter aarde geworpen en verslagen. Tekst (vervolg van voorzijde): (roosje) ARMIS . RVAT . COELESTIBVS . 1598 (door s’ Hemels wapenen valle)

Opmerking: Wreedheid van het leger van Mendoza in Munster, Bentheim, Recklinghauzen, Berg en Mark. Mendoza overwinterde met zijn leger in Duitsland op bevel van kardinaal Andries van Oostenrijk. Het land werd geplunderd en uitgemergeld door de uitgehongerde troepen. Vrouwen en kinderen werden verkracht en mishandeld. Vele duizenden van de troepen kwamen echter om door o.a. de pest en ondervoeding.

jean pierre1.2

Lit: Dugniolle No.3445 en Holleman-Tas blz. 37.

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, Antoon – Ferdinand van Brouchoven, Brussel, 1661.

Gevonden door Paul Callewaert

Materiaal: koperlegering

Diameter: 28,8 mm

Gewicht: 5,60 gr

Voorzijde: Staande vrouw die in haar linkerhand een hart omhoog houdt, de rechterhand rustend op een anker. Tekst: . SOLA . FIDVCIA . IN . DEO . 16 61 ( Vertrouw alleen op God )

Keerzijde: Wapenschild van Brouchoven met drie molenijzers. Daarboven een helm bekroond met drie vaandels tussen twee vleugels.

Opmerking: Niet helemaal duidelijk om welke van Brouchoven het nu gaat, Jan-Baptist of Antoon-Ferdinand. Waarschijnlijk de laatste: ” De jongste van de twee zoons van Gerard, Antoon-Ferdinand van Brouchoven (‘s-Hertogenbosch 20 september 1622) werd eerst schouteet van Lier en werd in 1658 poorter van Antwerpen om het jaar daarop naar Brussel te vertrekken waar hij bijna zonder onderbreking twintig jaar lang fungeerde als schepen, als tesaurier en zelfs tweemaal als burgemeester “. Referentie

rekenpenning

rekenpenning

rekenpenning1-800

Lit: Dugniolle Tome 3, blz. 341, No. 4181 en “Münzen und Medaillen der weltlichen Fürsten und Herren aus dem Mittelalter und der neuern Zeit”, Joseph Appel, blz. 162, No. 582.

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, ” Angstvalligheid van Holland “, Dordrecht, 1606.

Gevonden door Filip Behiels

Materiaal: koperlegering

Diameter: 28,8 mm

Gewicht: 3,72 gr

Voorzijde: Een schip op de golven, met zeven zeelieden (voor de zeven Provincien), door een storm geteisterd en met brekende mast. Tekst: ❀ SERVAT . VIGILANTIA . CONCORS . CIc Ic CVI (c = omgekeerde C)

Keerzijde: In vijf regels: • ❀ (Dordrecht) • / MODICAE • / FIDEI • QVID • / TIMETIS : (of ?) / S • C •

Opmerking: Het ontwerp verwijst naar de nederlagen van de Nederlanders tegen de Spaanse commandant Spinola in 1605 en 1606, met een oproep tot moedigheid.

rekenpenning-800

Lit: Mitchiner Volume 2, blz. 818, No. 2540 – 2541. Dugniolle, No. 3611 – 3613.

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, “Eenheid van de Friezen”, Leeuwarden, 1613

Gevonden door Sjoerd Hoogenkamp

Materiaal: koperlegering

Diameter: 30 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Gekroond wapenschild van Friesland met twee gaande leeuwen naar links.
Tekst: ANTIQVA . VIRTVTE . ET . FID . 1613 .

Keerzijde: Links en rechts twee handen, uit wolken tevoorschijn komend.
Samen een pijlenbundel vasthoudend met zeven pijlen, voor de zeven verenigde provinciën. Tekst: Leeuwtje (Leeuwarden) . CONCORDIA . FRISIAE . LIBERTAS .

Opmerking: Meerdere jaren van uitgifte met kleine verschillen in uitvoering:
voorafgaand (1608) en tijdens het Twaalfjarig Bestand (1609-1621)

sjoerd1.2

Lit: M.Mitchiner, Jetons Medalets & Tokens, Volume 2, blz. 827, No.2577 (1612)
J.F. Dugniolle, Historical jetons of the 17 provinces of the Netherlands and Belgium, Deel 3, blz. 215, No.3700

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, ” Angstvalligheid van Holland “, Dordrecht, 1606.

Gevonden door Topvondsten Gerard

gerard

Materiaal: koperlegering

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Schip met zeven mannen, door de storm geteisterd en met gebroken mast. Tekst: ❀ (Dordrecht) SERVAT . VIGILANTIA . CONCORS . CIc Ic CVI (c: omgekeerde C)

Keerzijde: • ❀ • / MODICAE . / FIDEI . QVID . / TIMETIS ? / S . C .

Opmerkingen: Rekenpenning over de militaire tegenslagen in de strijd tegen de Spanjaarden en vreesachtigheid van de ingezetenen van de Staten. Naar aanleiding van de nederlaag van de Hollandse vloot tegen de Spaanse, onder aanvoering van Spinola. Met een oproep om minder angstig te zijn.

gerard1.2-800

 Voorbeeld: Zilveren exemplaar Teylers Museum

Lit: Dugniolle No. 3611. Mitchiner Volume II, blz. 818, No. 2541a

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, ” Voor de Rekenkamer van Holland “, Utrecht, 1574.

Gevonden door ?

Materiaal: koperlegering

Diameter: 28 mm

Gewicht: 3,44 gr

Voorzijde: Naar elkaar gewende borstbeelden van Philips II en zijn echtgenote Anna van Oostenrijk. Daaronder het jaartal 1574. Tekst: (Wapenschildje Utrecht) PHIS . ET . ANNA . REX . ET . REGINA . HIS

Keerzijde: Gekroond gedeeld wapenschild van Philips en Anna, omhangen met de keten van de orde van het Gulden Vlies. Omschrift: NVMIS . CAMER ECOMPV HOL .

rekenpenning2-800

Lit: Dugniolle No.2643. Schweizerische Bankverein, Niederlandische Rechenpfennige und Marken, Zurich 1992, blz. 47, No.103a.

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, “ Vredesonderhandelingen te Nijmegen ”, 1677.

Gevonden door ?

Materiaal: koperlegering

Diameter: 27 mm

Gewicht: 5,33 gr

Voorzijde: Duif met olijftak in de bek, vliegend over een landschap met bergen en water. Tekst: QVIESCAM ET QVIESCERE FACIAM (ik zal rusten en laten rusten).

Keerzijde: Balans in evenwicht met geld en gewichten, daarnaast een smeltoven en een muntgewichtkast (Dugniolle: een muntpers) Onderaan stenen. Tekst: RESPONDENT INTIMA QVANTO (ze geven precies aan hoeveel).

Achtergronden: De Hollandse Oorlog (1672-1678) was een oorlog tussen Frankrijk en de viervoudige alliantie van Brandenburg, het Heilige Roomse Rijk, Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De oorlog brak uit in april 1672, toen tegelijkertijd Frankrijk, Engeland, het bisdom Münster en het Aartsbisdom Keulen de Republiek aanvielen. De coalitie, ontstaan door het geheime verdrag van Dover stond onder leiding van koning Lodewijk XIV van Frankrijk. Hij wilde Frankrijk uitbreiden tot wat hij als de natuurlijke grens beschouwde, de Rijn. De oorlog van De Republiek met Frankrijk en Keulen werd beëindigd met de Vrede van Nijmegen in 1678. Internationaal wordt met de Vrede van Nijmegen meerdere samenhangende verdragen bedoeld die in 1678-79 in Nijmegen gesloten werden om een einde te maken aan de Hollandse Oorlog.

dugniolle

rekenpenning3

Lit: J.F. Dugniolle , “Historical jetons of the 17 provinces of the Netherlands and Belgium”, deel 3, blz. 388, No. 4384. Paul van der Zee, 2008, “De vrede van Nijmegen in penningen”.

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, ” Ontzet van Malta, de Turk verjaagd “, 1565.

Gevonden door Patrick Schuermans

Materiaal: koperlegering

Diameter: 28 mm

Gewicht: 3,3 gr

Voorzijde: Ridder op steigerend paard naar links, daaronder wapens. Tekst: . TURCA . FVGATO en in afsnede het jaartal . 1565 .

Keerzijde: Galeischip met afgetakeld zeil naar links, op de boeg een vrouwelijke gestalte (Victoria?) met in haar linkerhand een krans. Tekst: . MELITA . LIBERATA . Op de zege van de Spanjaarden over de Turken en de inname van Malta.

rekenpenning-800

Lit: Dugniolle No.2402 en Niederländische Rechenpfennige und Marken, Schweizerischer Bankverein, Zurich 1992, blz. 41, No. 84.

Gedetermineerd door Jan Ooms

Rekenpenning Nederland, Rederijkerskamer De Violieren, Antwerpen, 1547.

Gevonden door Jan Meynendonckx

Materiaal: koperlegering

Diameter: 26 mm

Gewicht: 2,85 gr

Voorzijde: Wapen van de “Camere van Rhetorica” de Violieren van Antwerpen: Schild met drie kleine wapenschildjes (2 boven 1) op een vioolplant waarvan de bloemen goud op een rode ondergrond. Links en rechts het jaartal 15 – 47.

Keerzijde: In drie regels de tekst WT – IONSTEN – VERSAEMT , binnen een lauwerkrans.

Lit: J.F. Dugniolle: Historical jetons of the 17 provinces of the Netherlands and Belgium, Deel 2, blz. 146-147, No. 1711.

jan

Gedetermineerd door Jan Ooms