Categorie: Religieuze insignes

Pelgrimstekens waaronder religieuze insignes kon men kopen in een bedevaartsoord. Zo’n teken bestond uit edelmetaal, koper of lood-tinlegering en werd dan op de kleding gedragen d.m.v. de aanwezige oogjes, gaatjes of draagspelden. De religieuze insignes konden ook als attribuut in een huisaltaartje gebruikt worden en werden dan daarin opgehangen of geplaatst als deze voorzien waren van staanders. Meestal werd er dan een religieuze insigne gekocht als bewijs dat men daar was geweest of als een soort amulet waarbij de religieuze insigne in aanraking met een reliekschrijn of graf van een heilige was geweest en de kracht van de vereerde heilige of reliek naar het insigne overging.
Elk bedevaartsoord had wel een heilige die daar vereerd werd en in veel van die bedevaartsoorden lag de productie en verkoop van pelgrimstekens in handen van de kerk en had deze het alleenrecht op de verkoop hiervan. Vooral de pelgrimstekens in lood-tinlegering waren veel in omloop omdat dit vrij goedkoop en makkelijk te produceren was, er worden er hier dan ookrelatief veel meer van gevonden dan van andere metalen. Een insigne werd gegoten in een mal van natuursteen (meestal leisteen), vandaar ook dat veel insignes een raster netwerk hebben aan de achterkant, en kon men deze mal veelvuldig gebruiken. Het ontstaan van de insignes zal rond eind 12e eeuw gelegen hebben en vermoedelijk door de opkomst van de Reformatie heeft dit tot ongeveer 1550 geduurd.
Doordat elk bedevaartsoord wel een heilige had, weten wij hierdoor waar het insigne van afkomstig is.
Daarnaast zijn er religieuze insignes die bedoeld waren voor algemene devotie en natuurlijk zijn er nog religieuze insignes van onbekende bedevaartsplaatsen waardoor niet alle religieuze insignes aan een specifiek bedevaartsoord gekoppeld kunnen worden. Bron: Gezocht en Gevonden, bodemvondsten uit Gent

Fragment heiligeninsigne: 1350 – 1500

Gevonden door Martijn Aarts ( ID-220172 )

Materiaal: lood / tin

Afmetingen: 25 mm / 35 mm

Gewicht: 3,57 gr

De draagoog(jes) tonen een insigne aan. Stelt een buste voor van een heilige. Aan de kazuifel te zien vermoedelijk Sint-Servatius van Maastricht. Andere mogelijkheid is Thomas Becket van Canterbury.

Lit: Heilig en Profaan

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Maria insigne ( vermoedelijk Aken ): 1325 – 1375

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 24 mm / 44,6 mm

Gewicht: 5,20 gr

Een gestileerde afbeelding van een getroonde en gekroonde H. Maagd Maria met nimbus, in de rechterhand een scepter met lelie. Symbolisch voor haar maagdelijkheid en reinheid. Op haar linkerarm het kindje Jezus met kruisnimbus, het kind houd een Globus cruciger in de hand. Bovenaan in de top een klein kruisje. De keerzijde gearceerd in rasterpatroon. De vier draagoogjes ontbreken.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne Theobaldus Thann (?): 1375 – 1425

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 41 mm / 66 mm

Gewicht: 16,55 gr

Een getroonde heilige met staf. Vermoedelijk de voorstelling van de H. Theobaldus Thann.

Lit.: Heilig en Profaan III, pag.162 nr.2467

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Devotie-kapelletje: ca. eind 14e eeuw – begin 15e eeuw

Uit particuliere collectie

Deze slideshow vereist JavaScript.

Materiaal: tin

Afmetingen: 55 mm / 67 mm

Gewicht: 6,4 gr

Versierd opengewerkt devotie kapelletje waarin de heilige ontbreekt.

Voorzijde: Onder een dakrand drie vierpassen in een lijst, in het groot open gedeelte links en rechts geopende en gebonden draperieën.

Keerzijde: Onder een dakrand drie vierpassen in een lijst. Vier gotische nissen met driepas, tussen de boogpunten een opengewerkt drielobbig blad-motief. De opengewerkte zijkanten verstevigd met een middenstijl, met bovenaan twee dakarmen.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne ‘voorstelling van de annunciatie’: eind 13e eeuw – begin 14e eeuw

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 40 mm / 45 mm

Gewicht: 13 gr

Binnen een trapeziumvormig omlijsting waarop de tekst in gotische Latijnse letters: + AVE M GRA PLENA DNS TECV BNEDICTA TV MVLIE/RIS BNEDICT FRVCT VENTRIS TVI wat wil zeggen: Wees gegroet Maria vol van genade, gezegend zij de vrucht van je lichaam. In een dubbele nis ondersteund met een pilaar, rechts de Heilige Maagd Maria met nimbus naar links. Links de gevleugelde aartsengel Gabiël met nimbus en kruisscepter naar rechts. Een zegenend gebaar uitvoerende met de rechterhand. De aartsengel Gabiël verkondigd aan Maria dat zij moeder zal worden van de zoon Gods . Keerzijde Blanco, vier draagoogjes ontbreken.

Lit: Heilig en Profaan deel II afb.1411-1414.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne, “Begijnhof” Diksmuide (?): ca. 15e eeuw

Gevonden door Hans Van Nieuwenhuyze

Materiaal: tin

Afmetingen: 31 mm / 55 mm

Gewicht: 7,2 gr

Gelegen op een rechthoekig plaatje, de rand omboord met een sierlijst. Een gezeten en aanziende heilige met nimbus. In de linkerhand een kromstaf/abtstaf, met de rechterhand een zegenend gebaar uitvoerende. Links de tekst: :S: / BI / EGI / AI. Wat staat voor Sint – Begga,  Stichteres en patrones van Begijnhoven. Rekst de tekst: AB / BD / TI : S: Wat staat voor Abtdis, vrouwelijke abt of grootjuffrouw van het Begijnhof. Bevestiging van vier draagoogjes, waarvan nog één intact.

Gedetermineerd door Paul Callewaert