Categorie: Religieuze insignes

Pelgrimstekens waaronder religieuze insignes kon men kopen in een bedevaartsoord. Zo’n teken bestond uit edelmetaal, koper of lood-tinlegering en werd dan op de kleding gedragen d.m.v. de aanwezige oogjes, gaatjes of draagspelden. De religieuze insignes konden ook als attribuut in een huisaltaartje gebruikt worden en werden dan daarin opgehangen of geplaatst als deze voorzien waren van staanders. Meestal werd er dan een religieuze insigne gekocht als bewijs dat men daar was geweest of als een soort amulet waarbij de religieuze insigne in aanraking met een reliekschrijn of graf van een heilige was geweest en de kracht van de vereerde heilige of reliek naar het insigne overging.
Elk bedevaartsoord had wel een heilige die daar vereerd werd en in veel van die bedevaartsoorden lag de productie en verkoop van pelgrimstekens in handen van de kerk en had deze het alleenrecht op de verkoop hiervan. Vooral de pelgrimstekens in lood-tinlegering waren veel in omloop omdat dit vrij goedkoop en makkelijk te produceren was, er worden er hier dan ookrelatief veel meer van gevonden dan van andere metalen. Een insigne werd gegoten in een mal van natuursteen (meestal leisteen), vandaar ook dat veel insignes een raster netwerk hebben aan de achterkant, en kon men deze mal veelvuldig gebruiken. Het ontstaan van de insignes zal rond eind 12e eeuw gelegen hebben en vermoedelijk door de opkomst van de Reformatie heeft dit tot ongeveer 1550 geduurd.
Doordat elk bedevaartsoord wel een heilige had, weten wij hierdoor waar het insigne van afkomstig is.
Daarnaast zijn er religieuze insignes die bedoeld waren voor algemene devotie en natuurlijk zijn er nog religieuze insignes van onbekende bedevaartsplaatsen waardoor niet alle religieuze insignes aan een specifiek bedevaartsoord gekoppeld kunnen worden. Bron: Gezocht en Gevonden, bodemvondsten uit Gent

Primeur ! Heiligeninsigne, Thomas Becket van Canterbury: ca. 14 eeuw

Uit particuliere collectie

 

Materiaal: tin

Afmetingen: 52,3 mm / 56 mm

Gewicht: 12,65 gr

In het midden de gemijterde aatsbisschop Thomas Becket van Canterbury gekleed in bisschoppelijk gewaad, geknield en in biddende houding naar rechts. De hals van de bisschop is ontbloot en toont een aanziend en gebaard hoofd. Rechts één van de vier ridders van koning Hendrik II, Reginald Fitzurse staande naar links gekleed in maliënkolder en wapenrok, in de rechterhand een zwaard die de bisschop slaat. Links de staande monnik Edward Grim (zonder hoofd) naar rechts als getuige van de moord. In de rechterhand houd hij een evangelieboek en in de linkerhand een (afgebroken) kruis. Op de keerzijde een gerasterd veld met verticale gietnaad en restanten van een draagspeld.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne, Maria met kind: ca. 1250 – 1350

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 32 mm / 52,6 mm

Gewicht: 6,82 gr

Tronende heilige Maria met kind. Het kindje Jezus met de rechterhand een zegenend gebaar uitvoerende, in de linkerhand een Globus cuciger. Tal van lacunes door gietfout. T.h.v. de troon twee draagoogjes.

Lit: Heilig & Profaan II pag.344-345

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Crucifix: ca. 1375 – 1450

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 35,6 mm / 51,3 mm

Gewicht: 3,94 gr

Gefragmenteerde gekruisigde Christus, genageld op een kruis ingelegd met edelstenen. Opmerkelijk zijn twee draagoogjes t.h.v. de lendendoek. Op de rechter kruisarm een medaillon in de vorm van een vierpas waarin een gevleugelde leeuw. Symbolisch weergegeven voor de apostel Marcus.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne, vondst van het miraculeuze Mariabeeld Amersfoort: 1450 – 1525

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 33,5 mm / 38 mm

Gewicht: 3,64 gr

Margriete Albert Gysendochter vind een miraculeus Mariabeeld in het water van de Amersfoortse stadsgracht. Boven het tafereel een banderol waarop de tekst: AMERSFOERT MCCCCXLV

Lit: Heilig en Profaan I, pag.215 nr. 438.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Calvarie: ca. 1350 – 1400

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 43,5 mm / 82 mm

Gewicht: 8,67 gr

De gekruisigde Jezus, op het uiteinde van de kruisarmen medaillons die de vier evangelisten symboliseren. Boven op het lijdenskruis een medaillon met een adelaar voor Johannes, links een medaillon met een leeuw voor Marcus, naast de medaillon staat een engel met een vleugel op het medaillon en een vleugel achter het hoofd van de engel. Rechts op het kruis ontbreekt het medaillon van Lucas. Het personage links staande op een medaillon met in de hand een engel (?) kan mogelijks verwijzen naar Matteüs (?)

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne, Sint-Servatius: ca. 1250 – 1350

Uit particuliere cillectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 28,6 mm / 36,8 mm

Gewicht: 4,30 gr

Een staand en aanziende Sint-Servatius van Maastricht, gekleed in bisschoppelijk gewaad en mijter. Twee beentjes te zien in de kazuifel. In de linkerhand een kromstaf, in de rechterhand zijn attribuut “Sleutel”. Keerzijde toont een raster motief, drie draag,- of opnaaioogjes afgebroken.

Opmerking: nieuwe variant

Gedetermineerd door Paul Callewaert