Categorie: Religieuze insignes

Pelgrimstekens waaronder religieuze insignes kon men kopen in een bedevaartsoord. Zo’n teken bestond uit edelmetaal, koper of lood-tinlegering en werd dan op de kleding gedragen d.m.v. de aanwezige oogjes, gaatjes of draagspelden. De religieuze insignes konden ook als attribuut in een huisaltaartje gebruikt worden en werden dan daarin opgehangen of geplaatst als deze voorzien waren van staanders. Meestal werd er dan een religieuze insigne gekocht als bewijs dat men daar was geweest of als een soort amulet waarbij de religieuze insigne in aanraking met een reliekschrijn of graf van een heilige was geweest en de kracht van de vereerde heilige of reliek naar het insigne overging.
Elk bedevaartsoord had wel een heilige die daar vereerd werd en in veel van die bedevaartsoorden lag de productie en verkoop van pelgrimstekens in handen van de kerk en had deze het alleenrecht op de verkoop hiervan. Vooral de pelgrimstekens in lood-tinlegering waren veel in omloop omdat dit vrij goedkoop en makkelijk te produceren was, er worden er hier dan ookrelatief veel meer van gevonden dan van andere metalen. Een insigne werd gegoten in een mal van natuursteen (meestal leisteen), vandaar ook dat veel insignes een raster netwerk hebben aan de achterkant, en kon men deze mal veelvuldig gebruiken. Het ontstaan van de insignes zal rond eind 12e eeuw gelegen hebben en vermoedelijk door de opkomst van de Reformatie heeft dit tot ongeveer 1550 geduurd.
Doordat elk bedevaartsoord wel een heilige had, weten wij hierdoor waar het insigne van afkomstig is.
Daarnaast zijn er religieuze insignes die bedoeld waren voor algemene devotie en natuurlijk zijn er nog religieuze insignes van onbekende bedevaartsplaatsen waardoor niet alle religieuze insignes aan een specifiek bedevaartsoord gekoppeld kunnen worden. Bron: Gezocht en Gevonden, bodemvondsten uit Gent

Heiligeninsigne: 1425 – 1500

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Diameter: 25 mm

Gewicht: 2,40 gr

Binnen een gesloten bogencirkel en drie opnaaioogjes een gezeten heilige in een armstoel in bisschoppelijk gewaad en mijter. Rond het hoofd een stralenkrans. Een zegenend gebaar uitvoerende. In de rechterhand een schuingeplaatste kruisstaf. Rechts een geknield personage, die iets aanreikt aan de heilige ? Het personage in bidhouding ? Keerzijde blanco

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Heiligeninsigne Sint-Servatius: 1250 – 1350

Gevonden door Paul Callewaert

Materiaal: tin

Afmetingen: 26,9 mm / 49,9 mm

Gewicht: 7,65 gr

Staande gemijterde en aanziende Sint-Servatius van Maastricht, gekleed in bisschoppelijk gewaad. In de linkerhand een sleutel, in de rechterhand een kromstaf, omsloten met een gearceerd kader. Vier draagoogjes nog intact.

Lit: Heilig en Profaan II, pag.289 variant op afb.1237.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Onbekende heiligen(?) insigne, Abdij van Heverlee (?): ca. 15e eeuw – 16e eeuw.

Uit particuliere collectie

Materiaal: lood / tin

Afmetingen: 48 mm / 67 mm

Gewicht: ?

Een heilige, abt naar rechts gewend, staande onder een gotische boog, links een vogel, (de Heilige Geest voorstellende ?). Links op de gotische boog een torentje. Onder het personage een tekstband in twee regels gotisch schrift: ritel Everle ten bussche (Heerlijkheid) Heverlee ten Bosse. Keerzijde: Blanco. 

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Onbekende heiligeninsigne: 1350 – 1450

Gevonden door Sammy Fraeyman

Materiaal: tinlegering

Afmetingen: 37,7 mm / 57,4 mm

Gewicht: 21,78 gr

Een aanziende heilige met nimbus, staande in een portaal met driepas. In zijn handen attributen (?). Links en rechts van de heilige rechtopstaande niet nader te beschrijven objecten (kandelaars ?). Boven het portaal een band met twee dakjes. Twee van de vier draagoogjes uitgebroken. Keerzijde: blanco

Deze richting ?

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Insigne of statuette: Sint Nicolaas 1375 – 1450

Uit particuliere collectie

Gefragmenteerde insigne, het gemijterde hoofd van de heilige ontbeekt. Onderaan, twee spijkergaatjes die in latere fase zijn aangebracht voor opnaaiïng van de insigne.

Materiaal: tin

Afmetingen: 37 mm / 49 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Een staande (aanziende) Sint-Nicolaas van Myra in bisschoppelijk gewaad. Met de rechterhand een zegenend gebaar uitvoerende, waarvan drie gestrekte vingers zichtbaar zijn. In de linkerhand een kromstaf. Aan de voeten van de heilige, drie naakte kindjes in een tobbe/pekelton. Links de moordenaar van de kinderen, met een hakbijl.

Keerzijde: Een staande op de rug geziene St-Nicolaas in bisschoppelijk gewaad, met zegenend gebaar en kromstaf. Rechts de moordenaar met hakbijl.

Nog niet gekende insigne in Heilig en Profaan en Kunera.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Gefragmenteerd heiligeninsigne Saint – Gilles – du – Gard: 1300 – 1350

Gevonden door Sammy Fraeyman

Gefragmenteerde insigne, het hoofd en drie draagoogjes ontbreken.

Materiaal: tin

Afmetingen: 24 mm / 32 mm

Gewicht: ?

Een staande St-Gilles, in bisschoppelijk gewaad. Een zegenend gebaar uitvoerende met de rechterhand. Rechts een naar binnen gekeerde kromstaf, en een palmtak symbolisch weergegeven voor zijn martelaarschap. Links een hinde opspringend tegen zijn rechterbeen (attribuut van de heilige)

Lit: Heilig en Profaan deel II pag.265 nr.1129

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Pelgrimsinsigne Maria met kind Rocamadour: 13e eeuw – 14e eeuw

Gevonden door Stephanus Bostelaar

Materiaal: lood / tin

Afmetingen: 28 mm / 50 mm

Gewicht: 12,31 gr

Opschrift: SIGILLVM: BEATE MARIE DE ROCAMADOR

Er zijn diverse varianten bekend van deze insigne, en behoren tot de allervroegst (1172) gedocumenteerde pelgrimtekens, naar model van het zegel van Rocamadour.

Lit: Heilig en Profaan deel II pag.341.

Gedetermineerd door Stephanus Bostelaar en Paul Callewaert