Tag: 1ste eeuw

Denarius: Nerva 97 n.Chr.

Gevonden door Mark Volleberg

mark v3 mark v3.1

Materiaal: zilver

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP NERVA CAES AVG P M TR P COS III P P

Keerzijde: Schuddende handen. Tekst: CONCORDIA EXERCITVVM

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 14; BMCRE 25; RSC 20

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Nerva, geboren op 8 november 30 in Narni, was een Romeinse keizer van 18 september 96 tot 27 januari 98. Nerva werd keizer op een leeftijd van vijfenzestig jaar, na een levenslange keizerlijke dienst onder Nero en de keizers van de Flavische dynastie. Onder Nero was hij een lid van het keizerlijke gevolg en speelde een belangrijke rol in het blootleggen van de Pisonische samenzwering van 65. Later, als een loyalist aan de Flaviërs, verkreeg hij de functie van consul in 71 en 90 tijdens de heerschappijen van respectievelijk Vespasianus en Domitianus. Op 18 september 96 werd Domitianus vermoord in een samenzwering waarbij leden van de pretoriaanse garde en verschillende van zijn vrijgelatenen betrokken waren. Op dezelfde dag werd Nerva uitgeroepen tot keizer door de Romeinse Senaat. Dit was de eerste keer dat de Senaat een Romeinse keizer verkoos. Als de nieuwe heerser van het Romeinse Keizerrijk beloofde hij vrijheden te herstellen die ingeperkt waren tijdens de autocratische regering van Domitianus. Echter, Nerva’s korte heerschappij werd verstoord door financiële moeilijkheden en zijn onvermogen om zijn gezag te doen gelden over het Romeins leger. Een opstand van de pretoriaanse garde onder leiding van Casperius Aelianus in oktober 97 dwong hem in wezen een erfgenaam te adopteren. Na wat overleg adopteerde Nerva Trajanus, een jonge en populaire generaal, als zijn opvolger. Na nauwelijks vijftien maanden in functie, stierf Nerva een natuurlijke dood op 27 januari 98. Na zijn dood werd hij opgevolgd en vergoddelijkt door Trajanus.

Denarius: Augustus 2 v.Chr. – 4 n.Chr.

Gevonden door Mark Volleberg

mark3.1-800 mark3

Materiaal: zilver

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd van Augustus naar rechts. Tekst: CAESAR AVGVSTVS DIVI F PATER PATRIAE

Keerzijde: Gaius en Lucius staande naar voor, elk met een hand rustend op een rond schild en speer. Bovenaan in het veld een simpulum en lituus  daaronder een X . Tekst: AVGVSTI F COS DESIG PRINC IVVENT, in de afsnede C L CAESARES

Gaius en Lucius

Slagplaats: Lugdunum ( Lyon )

Lit: RIC 212, BMC 538, RSC 43d.

Gedetermineerd door Andre Van Erkom

Augustus, de keizer der keizers. Geboren in Rome als Gaius Octavianus op 23 september 63 v.Chr. Was Romeins keizer van 27 v.Chr. tot 14 n.Chr. In 27 v.Chr. verleende de senaat hem de titel Augustus. Hij was de achterneef van Julius Caesar. Na de moord op Caesar nam hij het op tegen Brutus en Pompeus, met de hulp van Marcus Antonius en Lepidus. Dit verbond heette het Tweede Triumviraat, dat in 43 v.Chr. werd gesticht tussen Octavianus, Marcus Antonius en Lepidus. Dit hield niet stand, Lepidus werd later uit zijn ambt gezet en Marcus Antonius verslagen waarna hij met Cleopatra zelfmoord pleegde. Augustus zou het rijk 40 jaar lang met veel succes besturen in goede harmonie met de senaat. Hij overleed in Nola op 19 augustus 14 n.Chr. aan diarree, in het bijzijn van zijn vrouw Livia.

Geprofileerde scharnierfibula: 30 – 120

Gevonden door Jan Ooms

jan1.1 jan1

Materiaal: brons vertind

Lengte: 50 mm

Hoogte: 23 mm

De fibula heeft een dakvormige beugel, hij is mooi vertind en lijkt op de bovenkant van de beugel een mooie decoratie te hebben van ingeponste puntjes. Welke precies is op een foto altijd moeilijk te zien …

De fibula is nagenoeg compleet, op de naald na maar een klein gedeelte van de naald is nog aanwezig in het hulsscharnier.

Een exacte match vinden is vaak moeilijk bij de fibula van de zg. Hod Hill – groep omdat er zo ontzettend veel verschillende varianten zijn dat er geen boek is waar ze allemaal in te vinden zijn. De mallen voor de fibulae werden vaak per stuk gemaakt en de variatie in profielen, eindknoppen en decoratie is eigenlijk onbegrensd.

Datering van deze fiblae ligt tussen 30 en 120 n.Chr.

Naast het Limesgebied komen deze types vaker voor in Gallia ( Frankrijk ) en het aangrenzende Helvetie ( Zwitserland ) maar eigenlijk in het hele Romeinse Rijk komen ze wel voor.

De betekenis van het gat in de naaldhouder is niet helemaal duidelijk. Het kan wijzen op verbinding d.m.v. een kettinkje met een andere fibula en dat zou wijzen op vrouwendracht maar die verklaring is niet zo zeker als bij fibulae met een duidelijke ring of oog aan de kop. Veel Hod Hill – fibulae hebben een dergelijk gat in de naaldhouder, soms meerdere.

jan

Lit: waarschijnlijk type Heeren-v.d. Feijst 33c1a

Gedetermineerd door fibula op Bodemvondstenwereld

Fragment Romeinse wandbekleding: 1ste eeuw – 4e eeuw

Gevonden door Tom Verschueren

tom1-800 tom1.1-800

Materiaal: gebakken steen ?

Afmetingen: 80 mm / 80 mm

Dikte: 19,3 gr

Gewicht: 179 gr

Hoogst waarschijnlijk tubulus/wandverwarmingsbuis. De kruisende groeflijnen hadden tot doel een beter hechting te voorzien voor een bepleistering van de wand. In dit geval afkomstig van een villa die dateert uit de 1ste eeuw tot 4e eeuw.

Gedetermineerd door Tom Verschueren en Tim Clerbaut

Boogfibula: eerste helft 1ste eeuw

Gevonden door Tom Verschueren

tom4.2 tom4 tom4.1

Materiaal: brons

Lengte: 25 mm

Gewicht: 3,36 gr

Lit: Fibulae uit de Lag Landen type 18b

Gedetermineerd door Tom Verschueren

Met kale steunplaten en kleine onversierde veerhaak, te dateren 1 – 50 na Chr. Bovenaan versierd met een sinusoïdale lijn in dieper liggende groef, onderaan voorzien van parallelle dwarse groeven (in elk geval opzettelijk aangebracht, niet het gevolg van het productieproces).

Gesp: type enkelvoudige lus, D – vormige 50 – 250 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

martijn5.1 martijn5

Materiaal: koperlegering

Afmetingen: 33 mm / 39 mm

Gewicht: 15,5 gr

Het frame is in zijn profiel rechthoekig en bandvormige in zijn omtrek en twee doorboringen aan het einde van het frame. Een geplooide plaat wordt gedragen door een afzonderlijke pen en heeft twee gatjes voor de bevestiging aan het leder. De angel is bewaard en heeft een lichte verdikking in het center. Deze gesp is te dateren 50 n.Chr-250 n.Chr. Romeins, zal gebruikt zijn bij de lorica segmentata.

Opmerking: Deze zijn zeer gelijkend op de gespen uit de 13e-14e eeuw. Soms moeilijk van elkaar te onderscheiden. Deze is bij Romeins geplaats naar de vorm van de angel en de korte gespplaat die meer naar Romeins gaat dan middeleeuws. Maar 100% is het nooit zeker als deze niet in een gesloten context gevonden is.

Gedetermineerd door Jean Pierre Parent

Dupondius: Nero 66 n.Chr.

Gevonden door Smeets Nick

Materiaal: brons

Diameter: 28 mm

Gewicht: 10,52 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP NERO CAESAR AVG P MAX TR P P P

Keerzijde: Victory wandelend naar links, met een kroon in haar rechterhand en een palm in haar linkerhand. Tekst: VICTORIA – AVGVSTI en in het veld S C

Slagplaats: Lyon

Referentie

Lit: RIC.522 – C.343 (2f.) – BMC/RE.353

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Nero, geboren in Antium op15 december 37 was de vijfde Romeinse keizer, van 13 oktober 54 tot 9 juni 68. Nero was de zoon van Gnaeus Domitius Ahenobarbus en Agrippina de jongere en via haar verwant aan Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus). Hij beriep zich erop een bet-achterkleinzoon van keizer Augustus te zijn. Zijn oorspronkelijke naam was Lucius Domitius Ahenobarbus. Bij zijn adoptie door keizer Claudius veranderde zijn naam in Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus. Toen hij keizer werd, werd zijn officiële naam Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus en vanaf 66 Imperator Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus. Het goede en milde beleid dat Nero gedurende de eerste vijf jaren mede onder invloed van zijn opvoeder Seneca en de praefectus praetorio Afranius Burrus in de trant van Augustus en met inachtneming van de rechten van de senaat voerde, deed reeds spreken van een gouden tijd. Met naar het schijnt oprechte overgave wijdde de keizer zich intussen aan de muziek, dicht-, schilder- en bouwkunst. Op aansporen van Otho trachtte Nero zich echter al spoedig aan de invloed van zijn heerszuchtige moeder te onttrekken. De mogelijke troonpredendent  Britannicus werd in 55, Agrippina zelf in 59 omgebracht. De dood van Burrus (62), het ontslag van Seneca en de scheiding van Octavia bevrijdden hem van andere knellende banden. Otho’s vroegere vrouw Poppaea Sabina nam weldra als nieuwe echtgenote de plaats van zijn geliefde Acte in. Intussen echter wonnen Burrus’opvolgers Ofonius Tigellinus en Faenius Rufus aan invloed. Het optreden van Nero als wagenmenner en citerzanger, eerst in besloten kring, waar hij door vleiers als Apollo werd bejubeld, daarna in het openbaar in Napels en Rome, kwetste in hoge mate de gevoelens van de Romeinen. Zijn buitensporige gedrag en ijdelheid vergrootten zijn impopulariteit. Hebzuchtige en brutale helpers van lage afkomst omgaven de keizer, wiens kostbare oorlogen in Britannië (61) en Armenië tot geldontwaarding en plundering van de welgestelden leidden, waartoe de opnieuw van kracht verklaarde lex maiestatis de mogelijkheid schiep (62). De stichting van de Iuvenalia-spelen (59), gevolgd door de Neronia (61), en de stichting van een gymnasium in Rome konden de ernst van de situatie niet verhelen. De catastrofale brand van Rome (juli 64), die leidde tot de eerste systematische christenvervolging en gevolgd werd door een wederopbouw en de aanleg van de kolossale Domus Aurea, deed nog verder afbreuk aan de naam van de keizer: de volksmond wees zijn persoon zelfs aan als brandstichter. Ieder haatte of vreesde de achterdochtig geworden vorst. De hieruit voortvloeiende samenzwering om Nero te vermoorden en Caius Calpurnius Piso tot keizer tot keizer uit te roepen (65) werd echter verraden. Tot de velen die de dood in werden gedreven, behoorden Seneca, Lucanus, Petronius en Thrasea Paetus. In het jaar 66, waarin Nero na Poppaea’s dood Statilia Messalina huwde, de Armeense kroon te Rome aan Tiridates schonk en Vespasianus naar het opstandige Judaea werd gestuurd, besloot de keizer een reis naar Griekenland te maken. Zijn toernee daar leverde hem 1808 zegekransen, veel jubel en kunstwerken op. De provincie Achaea werd beloond met belastingvrijdom en volledige vrijheid. Ook werd begonnen met het graven van het kanaal van Corinthe. Veel kwaad bloed zette intussen de gedwongen zelfmoord van generaal Corbulo en een van de beide Scribonii, stadhouders in Germania. Het door hongersnood nog aangewakkerde verzet noopte Nero tot terugkeer naar Rome, waar in januari 68 aankwam. Toen waas het echter al te laat. In Gallia stond de gouverneur Caius Iulius Vindex op, in Spanje Galba en in Africa Clodius Macer. Toen de praetorianen zich daarop aan de zijde van Galba schaarden en de senaat Nero to staatsvijand verklaarde, vluchtte deze naar een villa buiten de stad. Toen men hem kwam arresteren dreef hij na lang aarzelen een dolk in zijn keel, onder het spreken van de woorden Qualis artifex pereo (Welk een kunstenaar sterft er met mij…). Waarschijnlijk was de steek niet dodelijk en heeft Epaphroditus, een vrijgelatene van Nero en een van de weinigen die hem tot het einde toe trouw waren gebleven, hem uiteindelijk de fatale steek toegediend. Hij liet het Rijk bankroet en in totale chaos achter. De senaat vervloekte zijn nagedachtenis met de damnatio memoriae.

Dupondius: Nerva 97 n.Chr.

Gevonden door Bart Quintens

Materiaal: brons

Diameter: 26 mm

Gewicht: 11,40 gr

Voorzijde: Hoofd naar rechts. Tekst: IMP NERVA CAES AVG P M TR P COS III P P

Keerzijde: Liberty staande naar links, met pileus en scepter. Tekst: LIBERTAS PVBLICA en in het veld S C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC II 87; Cohen 116; Sear 3059

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Nerva, geboren op 8 november 30 in Narni, was een Romeinse keizer van 18 september 96 tot 27 januari 98. Nerva werd keizer op een leeftijd van vijfenzestig jaar, na een levenslange keizerlijke dienst onder Nero en de keizers van de Flavische dynastie. Onder Nero was hij een lid van het keizerlijke gevolg en speelde een belangrijke rol in het blootleggen van de Pisonische samenzwering van 65. Later, als een loyalist aan de Flaviërs, verkreeg hij de functie van consul in 71 en 90 tijdens de heerschappijen van respectievelijk Vespasianus en Domitianus. Op 18 september 96 werd Domitianus vermoord in een samenzwering waarbij leden van de pretoriaanse garde en verschillende van zijn vrijgelatenen betrokken waren. Op dezelfde dag werd Nerva uitgeroepen tot keizer door de Romeinse Senaat. Dit was de eerste keer dat de Senaat een Romeinse keizer verkoos. Als de nieuwe heerser van het Romeinse Keizerrijk beloofde hij vrijheden te herstellen die ingeperkt waren tijdens de autocratische regering van Domitianus. Echter, Nerva’s korte heerschappij werd verstoord door financiële moeilijkheden en zijn onvermogen om zijn gezag te doen gelden over het Romeins leger. Een opstand van de pretoriaanse garde onder leiding van Casperius Aelianus in oktober 97 dwong hem in wezen een erfgenaam te adopteren. Na wat overleg adopteerde Nerva Trajanus, een jonge en populaire generaal, als zijn opvolger. Na nauwelijks vijftien maanden in functie, stierf Nerva een natuurlijke dood op 27 januari 98. Na zijn dood werd hij opgevolgd en vergoddelijkt door Trajanus.