Tag: 1ste eeuw

As: Trajanus 99 – 100 n.Chr.

Gevonden door Kiss Imre ( ID-189783 )

Materiaal: brons

Diameter: 29 mm

Gewicht: 11,9 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES NERVA TRAIAN AVG GERM P M

Keerzijde: Victory gaande naar links, met een schild met het opschrift S P/Q R. I Tekst: TR POT COS IIII P P en in het veld S / P

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 434

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Trajanus werd op 18 september 53 in Italica (Hispania) geboren als zoon van Marcus Ulpius Traianus en de Spaanse Marcia. Hij was Romeins keizer van 28 januari 98 tot 9 augustus 117. Na onder zijn vader in Syria gediend te hebben werd in 78 quaestor en ca. 84 praetor, waarna hij als commandant naar Spanje ging. Daar kreeg hij de opdracht de opstand van Saturninus in Germania Superior te dempen (88). Na zijn consulaat in 91 keerde hij als stadhouder naar Opper-Germanië terug, waar hij door de aanleg van wegen en castella en de stichting van kolonies de Rijn- en Donaugrens versterkte. Met zijn naam zijn de steden Nijmegen (Noviomagus) en Xanten (colonia Traiana) verbonden (Hiernaast een bronzen portretkop van Trajanus, gevonden in de Waal bij Xanten (?)). In 97 werd hij door Nerva geadopteerd en, voorzien van speciale bevoegdheden, tot mederegent onder titel Caesar verheven. Het jaar daarop volgde hij Nerva in Keulen op. Zijn eerste daad was de bestraffing van opstandige praetorianen, die hij naar Germania ontbood, waar hij voorlopig bleef en de titel Germanicus verwierf. In Rome, waar hij in 99 aankwam, werd hij algemeen verwelkomd. Het gebruikelijke donativum werd door hem gehalveerd, geschenken bij zijn troonsbestijging wees hij van de hand. Voor alles bereidde hij zich voor op de oorlog tegen de Dacische Decebalus, met het doel de Donaugrens te beveiligen. Ook lokt het Dacische goud. In 101 rukte Trajanus uit en overwinterde na een onbesliste slag bij Tapae aan de overzijde van de Donau. Toen hij het volgend jaar de hoofdstad Sarmizegetusa bedreigde, gaf Decebalus zich over, waarna de keizer de titel Dacicus aannam en te Rome een triomf vierde. In 105 roerde Decebalus zich opnieuw. Weer rukt Trojanus uit over de door Apollodorus bij Dobretae gebouwde Donaubrug en veroverde de Dacische hoofdstad, waarop Decebalus zich het leven benam. Zijn land werd de provincie Dacia, zijn hoofdstad een Romeinse kolonie. De zuil van Trajanus te Rome en het Tropaeum Traiani te Adamklissi (Roemenië) zijn een blijvende herinnering aan deze veldtochten. De Donaulinie kon nu worden versterkt en het spoedig tot rust gekomen gebied werd beveiligd en weldra geheel geromaniseerd (Roemeens!). Intussen werd ook in het Oosten de rijksgrens afgerond doordat Aulus Cornelius Arabia Nabataea als provincie inlijfde (105). In Numidië versterkten de Romeinen in alle stilte hun greep op het land door de stichting van Thamugadi en Lambaesis. Om de Parthische dreiging het hoofd te bieden verklaarde Trajanus in 113 de Parthen de oorlog. Zijn legers bezetten Armenië en een deel van Mesopotamië, waarna Armenië, Cappadocië en Klein-Armenië aan het rijk werden toegevoegd. In 115 keerde de keizer zich tegenkoning Osroës zelf en trok, na in Antochië overwinterd te hebben in 116 de Tigris over, waarna hij de hoofdstad Ctesiphon bezette en de Perzische golf bereikte. Assyrië en Mesopotamië werden Romeinse provincies en aan ’s keizers eerder verworven titels werd die van Parthicus toegevoed. Het veroverde gebied met zijn belangrijke verbindingsroutes naar het Oosten bleef echter onrustig. Weliswaar werden revoltes onderdrukt, sloeg Lusius Quietus aanvallen in het noorden af en werd in Ctesiphon een vazalkoning aan de macht gebracht, maar de situatie bleek moeilijk in de hand te houden. Ook in Cyrene, Cyprus, Egypte en de Levant, waar Joden rebelleerden, deden zich problemen voor. Zo besloot Trajanus van een voorgenomen tocht naar Indië af te zien en terug te keren. Ernstig ziek bereikte hij Antiochië. Hij stierf, op doorreis naar Rome, op 9 augustus 117 in het Cilicische Selinus. Zijn opvolger was de door hem geadopteerde Hadrianus. Trajanus werd 63 jaar.

Denarius: Domitianus 86 – 87 n.Chr.

Gevonden door Kiss Imre ( ID-187894 )

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,3 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES DOMIT AVG GERM P M TR P VII

Keerzijde: Minerva loopt naar rechts, zwaaiend met een speer in haar rechterhand en houdt haar schild vast in haar linkerhand. Tekst: IMP XIIII COS XIII CENS P P P

Slagplaats: Rome

Referentie

Lit: RIC-II 1, 504; RSC 217

Gedetermineerd door Kiss Imre

Titus Flavius Domitianus of Domitianus werd geboren in Rome op 24 oktober 51 en was de zoon van Vespasianus en de broer van Titus. Hij was van 14 september 81 tot 18 september 96 keizer van het Romeinse Rijk. Hij zou vijftien jaar aan de macht blijven, waarin hij grote culturele, economische en politieke veranderingen doorvoerde. Hij was de eerste die zich als keizer en god liet aanspreken. Door zijn tirannieke manier van regeren, werd hij gehaat door de Senaat. Aan Domitianus’ regering kwam op 18 september 96 een einde toen hij door medewerkers van het keizerlijk hof werd vermoord in Rome op 44-jarige leeftijd. Nog dezelfde dag werd hij door zijn adviseur Nerva opgevolgd. Na zijn dood werd Domitianus’ gedachtenis veroordeeld. De Romeinse senaat sprak een damnatio memoriae uit.

Denarius: Vespasianus 69 – 71 n.Chr.

Gevonden door Patrick Jorissen

Materiaal: zilver

Diameter: 15 mm

Gewicht: 1,8 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAESAR VESPASIANVS AVG

Keerzijde: Pax zitten naar links met in de rechterhand een olijftak en in de linkerhand Hoorn des Overvloeds. Tekst: COS ITER TR POT

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 29; RSC 94h; BMCRE 26-30; Sear 2285

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Titus Flavius Vespasianus, bekend als Vespasianus werd geboren in Falacrinae, een dorpje ten noordoosten van Rome op  17 november 9 als zoon van Titus Flavius Sabinus (vader) en Vespasia Polla (moeder). Hij Romeins keizer van 1 juli 69 tot 23 juni 79. In het jaar 69 na Christus kwam er een ommekeer in het Romeinse Rijk. Na de dood van Nero, de laatste keizer van het Juliaans-Claudiaanse huis, streden in het vierkeizerjaar een aantal pretendenten om de troon. Vespasianus wist deze burgeroorlogen in zijn voordeel te beslissen en werd de eerste Romeinse keizer uit de Flavische dynastie. Als keizer droeg hij de naam Imperator Caesar Vespasianus Augustus. Tijdens zijn tienjarige heerschappij slaagde hij erin om het Rijk zowel politiek als financieel te stabiliseren. Hij stelde zijn heerschappij in de lijn van de Juliaans-Claudiaanse traditie. Hierbij knoopte hij met name aan bij Augustus en probeerde hij zo veel mogelijk afstand van Nero te nemen. Voor de pax Augusta kwam een pax Flavia in de plaats. Zijn fiscale beleid drong de tijdens het bewind van Nero opgebouwde staatsschuld sterk terug en stelde hem in staat een actief bouwprogramma uit te voeren; De budgettaire situatie verbeterde voornamelijk door invoering van nieuwe belastingen, herinvoering van eerder afgeschafte belastingen en belastingverhogingen. Vespasianus bevorderde kunst en literatuur en maakte zich sterk voor de integratie van de belangrijke Italiaanse families in de Senaat. Door zijn militaire ervaring en connecties, bekwame propaganda en grotendeels uitstekende relatie met de Senaat, was hij een populaire en succesvolle keizer. Toen Vespasianus aantrad, werd Rome op vele plekken ontsierd door brandschade en vervallen gebouwen. Hij gaf daarom toestemming aan wie dat maar wilde braakliggend terrein in bezit te nemen om er zelf iets te bouwen. Hij zorgde ervoor dat het Capitool herbouwd werd, waarbij hij zelf symbolisch de eerste stukken puin wegdroeg. Verder liet hij een tempel voor de vrede en een tempel voor de vergoddelijkte Claudius bouwen. Door alle willekeur van Caligula en Nero was het aanzien van de keizer niet geweldig. Om zijn positie onder het volk te versterken begon Vespasianus met de bouw van het Colosseum: een enorme schouwburg die vijfenzeventigduizend toeschouwers kon herbergen (50.000 zitplaatsen en 25.000 staanplaatsen). Aan de bouw hiervan zou verder gewerkt worden onder het bewind van Titus en Domitianus zou het Colosseum afmaken. De ruïnes ervan zijn nog steeds een trekpleister voor toeristen. Vespasianus was zich bewust van zijn nederige afkomst en gedroeg zich als keizer zo veel mogelijk als een gewoon burger. Ook had hij respect voor het volk. Zo trok hij, in tegenstelling tot zijn voorgangers, zelf zijn kleren aan, en werden mensen die zijn stamboom probeerden terug te voeren tot de stichters van Reate, door hem in hun gezicht uitgelachen. Vespasianus gedroeg zich lankmoedig tegenover anderen en nam geen wraak op personen die hem voor zijn keizerschap onheus bejegend hadden. Veel dingen deed hij met een grapje af. Zo had Mestrius Florus, een oud-consul, Vespasianus erop gewezen dat hij “plaustra” en niet ”plostra” moest zeggen. De volgende dag sprak Vespasianus hem aan met “Flaure” in plaats van zijn naam (bij aanspreking in de vocatief) Flore (‘Flaure’ verwijst wellicht naar Grieks φλαῦρος, dat zoiets als ‘sjofel’ betekent). Dat Vespasianus humor bezat bleek zelfs bij zijn overlijden. Naar verluidt zouden zijn laatste woorden zijn: “Ik geloof dat ik nu een god ga worden.” Ook tijdens de begrafenis werden er nog grappen gemaakt over de legendarische zuinigheid van Vespasianus. Het was gebruikelijk dat tijdens een begrafenis een acteur de overledene imiteerde. De acteur die een masker van Vespasianus droeg, vroeg hoeveel de begrafenis kostte. Toen er gezegd werd dat dit tien miljoen sestertiën was, riep de acteur dat ze hem honderdduizend sestertiën moesten geven, en zijn lijk maar in de Tiber moesten gooien. Vespasianus stierf op 23 juni 79 op 69-jarige leeftijd.

Denarius: Otho 69 n.Chr.

Gevonden door Andre van Erkom

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,51 gr

Voorzijde: Hoofd met pruik naar rechts. Tekst: IMP OTHO CAESAR AVG TR P

Keerzijde: Securitas staande naar links, in de rechterhand een krans en in de linkerhand een scepter. Tekst: SECVRITAS P R

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 10; RSC 15

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Otho, (Marcus Salvius Otho) geboren op 28 april 32 te Ferentinum was een Romeins keizer van 15 januari 69 tot 16 april 69. Hij was tijdens jeugd nogal lichtzinnig, maar zijn vader onderdrukte dat. Na diens dood in 55 verleidde hij Poppaea Sabina die al getrouwd was, en huwde haar daarna. Toen zijn vriend Nero haar tot zijn vrouw wenste, ontdeed deze zich van zijn rivaal door Otho tot stadhouder van Lusitania te benoemen. Na Nero’s dood keerde Otho vandaar samen met Galba, die hij steunde, terug (68). Hij verwachtte door Galba geadopteerd te worden, maar deze koos Piso. Otho wist de cohortes praetoriae voor zich te winnen; deze riepen hem tot keizer uit en vermoordden Galba. Otho vond aanhang in Egypte, Africa en bij de legioenen aan de Donau en de Eufraat. De troepen in Germania echter gaven de voorkeur aan Vitellius en trokken de de Alpen over. Otho’s onervaren legers werden in de pan gehakt en ongeveer 40.000 soldaten sneuvelden. Toen Otho de omvang van de nederlaag zag, was hij zo aangeslagen dat hij besloot zich het leven te benemen om verder bloedvergieten te voorkomen op 16 april 69. Hij werd 36 jaar.