Tag: 1ste eeuw

Dupondius: Augustus en Agrippa 10 – 14 n.Chr.

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: brons

Diameter: 27,16 mm

Gewicht: 12,7 gr

Voorzijde:  Agrippa met doornkroon naar links en Augustus met lauwerkrans naar rechts. Tekst: IMP/DIVI F P-P

De voorzijde van deze munt toont Augustus aan de rechterzijde rug aan rug met generaal Marcus Agrippa die het bevel had gevoerd tijdens de Slag om Actium in 31 v.Chr. Dat deze generaal samen met Augustus op de munt wordt afgebeeld geeft wel aan hoe groot de vriendschap tussen beiden geweest moet zijn!
Agrippa draagt hier een ‘rostrale kroon’, een hoofdbedekking in de vorm van een boeg van een schip bedoeld voor een commandant op zee. De eerste munten tonen Augustus blootshoofds, terwijl op latere munten, zoals deze, een lauwerkrans wordt toegevoegd.

Keerzijde: Krokodil naar rechts op palmtakken geketend aan een palm naar rechts met een lauwerkrans. . Tekst: COL / NEM  (Colonia Nemausus)

Wapenschild van de stad Nîmes

De keerzijde toont Egypte in de vorm van een krokodil, geketend aan een palmboom met ​​de afgekorte stadsnaam COL NEM. De geketende krokodil staat voor het onderwerpen van Egypte aan het Romeinse rijk en het verslaan van Marcus Antonius en Cleopatra in de beroemde slag om Actium. De letters COL NEM hebben betrekking op de kolonie in Nemausus, nu Nimes in Frankrijk, waar Romeinse soldaten die Augustus hadden gediend in de burgeroorlog tegen Marcus Antonius en Cleopatra, in alle rust konden genieten van hun pensioen. De laatste serie van deze munten, waaronder ook dit exemplaar heeft de letter P onder de kinnen van beide heren staan. Pater Patriae (PP) is een titel die voor het eerst werd toegekend aan Augustus in 2 v.Chr. Dit betekent dat deze munt na deze datum geslagen moet zijn.

Tot slot staan op de voorzijde onder elkaar de letters IMP en DIVI F. Dit betekent de imperator (Augustus) als zoon (Filius) van de goddelijke (DIVI) Julius Caesar.

Slagplaats: Nemausus / Nîmes

Referentie

Referentie

Lit: LT.2837;  RIC.160;  RPC.525

Gedetermineerd door Mark Boeckhout

Augustus, de keizer der keizers. Geboren in Rome als Gaius Octavianus op 23 september 63 v.Chr. Was Romeins keizer van 27 v.Chr. tot 14 n.Chr. In 27 v.Chr. verleende de senaat hem de titel Augustus. Hij was de achterneef van Julius Caesar. Na de moord op Caesar nam hij het op tegen Brutus en Pompeus, met de hulp van Marcus Antonius en Lepidus. Dit verbond heette het Tweede Triumviraat, dat in 43 v.Chr. werd gesticht tussen Octavianus, Marcus Antonius en Lepidus. Dit hield niet stand, Lepidus werd later uit zijn ambt gezet en Marcus Antonius verslagen waarna hij met Cleopatra zelfmoord pleegde. Augustus zou het rijk 40 jaar lang met veel succes besturen in goede harmonie met de senaat. Hij overleed in Nola op 19 augustus 14 n.Chr. aan diarree, in het bijzijn van zijn vrouw Livia.

Denarius: Vitellius 69 n.Chr.

Gevonden door Frederik Ghesquiere

Materiaal: zilver

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2,66 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: A VITELLIVS GERM IMP AVG TR P

Keerzijde: Liberalitas staande naar rechts, hoofd naar links, met pileius in rechterhand en lange scepter in de linkerhand. Tekst: LIBERTAS RESTITVTA

Slagplaats: Rome

Referentie

Lit: RIC 105; RSC 47

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Aulus Vitellius Germanicus of Vitellius, geboren op 24 september 15 in Nocera Superiore als zoon van Lucius Vitellius. Op zijn consulaat in 48 volgde een proconsulaat in Africa (60/61) en een commando in Germania Inferior, waar zijn troepen hem op 2 januari 69 tot keizer proclameerden. Hij vond onmiddellijk steun bij de legers van Germania Superior alsmede in Gallia, Hispania en Raetia. Op 15 januari echter werd in Rome door de praetorianen Otho op de troon geplaatst en door de senaat erkend. Nog voor de dood van Galba bekend was, hadden de troepen van Vitellius zich onder bevel zijn legaten naar Italië in beweging gezet, waar zij bij Cremona een beslissende zege bevochten en hun tegenstanders op Bedriacum terugwierpen. Op 16 april benam Otho zich het leven, waarop zijn troepen naar Vitellius overgingen, die op 19 april te Rome, waar hij als een overwinnaar binnenrukte, werd erkend. Zijn legers overstroomden Italië. Als overwinnaar betoonde de nieuwe keizer zich gematigd. Hij wees de Augustus-titel van de hand en noemde zich consul perpetuus. De praetoriaanse garde en de cohortes urbanae werden afgedankt en vervangen door een nieuwe en grotere garde van 16 cohorten, samengesteld uit zijn eigen legionairs. Vitellius verving vrijgelatenen in keizerlijke dienst doorequites en ruimde allerlei misstanden op, zodat hij in Rome niet impopulair was. Toch was hij niet opgewassen tegen zijn taak. Hij was berucht om zijn gulzigheid en machteloos tegen zijn teugelloze soldaten. Intussen werd in het Oosten Vespasianus tot keizer uitgeroepen, en vielen Pannonische troepen, die diens zijde gekozen hadden, onder Antonius Primus Noord-Italië binnen. Daar dolven de legers van Vitellius in oktober 69 bij Cremona, dat volledig verwoest werd, in een vernietigende slag het onderspit. Na de vloot in Ravenna liet ook die in Misenum hem in de steek. In Germanië greep Civilis naar de wapenen, verwachte steun uit Gallia bleef uit en in Rome zelf roerden Vespasianus’ aanhangers o.l.v. diens broer Flavius Sabinus. Zo was Vitellius bereid afstand te doen. Zijn troepen en het gepeupel dwongen hem echter vol te houden. Zij slaagden erin Flavius Sabinus en de zijnen op het Capitool in te sluiten en op 19 december tot overgave te dwingen. Daarbij brandde de tempel van Iupiter af en werd Flavius Sabinus gedood. Maar reeds de volgende dag verscheen Antonius Primus voor de stad, die hij na een bloedige strijd innam. Daarbij vond Vitellius zijn einde.

As: Vespasianus 71 n.Chr.

Gevonden door Marco Evers

Materiaal: brons

Diameter: 27 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES VESPASIAN AVG COS III

Keerzijde: Victoria staande naar rechts op een galei, palmtak in de linkerhand en krans in de rechterhand. Tekst: VICTORIA NAVALIS

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 503, Cohen 632

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Titus Flavius Vespasianus, bekend als Vespasianus werd geboren in Falacrinae, een dorpje ten noordoosten van Rome op  17 november 9 als zoon van Titus Flavius Sabinus (vader) en Vespasia Polla (moeder). Hij Romeins keizer van 1 juli 69 tot 23 juni 79. In het jaar 69 na Christus kwam er een ommekeer in het Romeinse Rijk. Na de dood van Nero, de laatste keizer van het Juliaans-Claudiaanse huis, streden in het vierkeizerjaar een aantal pretendenten om de troon. Vespasianus wist deze burgeroorlogen in zijn voordeel te beslissen en werd de eerste Romeinse keizer uit de Flavische dynastie. Als keizer droeg hij de naam Imperator Caesar Vespasianus Augustus. Tijdens zijn tienjarige heerschappij slaagde hij erin om het Rijk zowel politiek als financieel te stabiliseren. Hij stelde zijn heerschappij in de lijn van de Juliaans-Claudiaanse traditie. Hierbij knoopte hij met name aan bij Augustus en probeerde hij zo veel mogelijk afstand van Nero te nemen. Voor de pax Augusta kwam een pax Flavia in de plaats. Zijn fiscale beleid drong de tijdens het bewind van Nero opgebouwde staatsschuld sterk terug en stelde hem in staat een actief bouwprogramma uit te voeren; De budgettaire situatie verbeterde voornamelijk door invoering van nieuwe belastingen, herinvoering van eerder afgeschafte belastingen en belastingverhogingen. Vespasianus bevorderde kunst en literatuur en maakte zich sterk voor de integratie van de belangrijke Italiaanse families in de Senaat. Door zijn militaire ervaring en connecties, bekwame propaganda en grotendeels uitstekende relatie met de Senaat, was hij een populaire en succesvolle keizer. Toen Vespasianus aantrad, werd Rome op vele plekken ontsierd door brandschade en vervallen gebouwen. Hij gaf daarom toestemming aan wie dat maar wilde braakliggend terrein in bezit te nemen om er zelf iets te bouwen. Hij zorgde ervoor dat het Capitool herbouwd werd, waarbij hij zelf symbolisch de eerste stukken puin wegdroeg. Verder liet hij een tempel voor de vrede en een tempel voor de vergoddelijkte Claudius bouwen. Door alle willekeur van Caligula en Nero was het aanzien van de keizer niet geweldig. Om zijn positie onder het volk te versterken begon Vespasianus met de bouw van het Colosseum: een enorme schouwburg die vijfenzeventigduizend toeschouwers kon herbergen (50.000 zitplaatsen en 25.000 staanplaatsen). Aan de bouw hiervan zou verder gewerkt worden onder het bewind van Titus en Domitianus zou het Colosseum afmaken. De ruïnes ervan zijn nog steeds een trekpleister voor toeristen. Vespasianus was zich bewust van zijn nederige afkomst en gedroeg zich als keizer zo veel mogelijk als een gewoon burger. Ook had hij respect voor het volk. Zo trok hij, in tegenstelling tot zijn voorgangers, zelf zijn kleren aan, en werden mensen die zijn stamboom probeerden terug te voeren tot de stichters van Reate, door hem in hun gezicht uitgelachen. Vespasianus gedroeg zich lankmoedig tegenover anderen en nam geen wraak op personen die hem voor zijn keizerschap onheus bejegend hadden. Veel dingen deed hij met een grapje af. Zo had Mestrius Florus, een oud-consul, Vespasianus erop gewezen dat hij “plaustra” en niet ”plostra” moest zeggen. De volgende dag sprak Vespasianus hem aan met “Flaure” in plaats van zijn naam (bij aanspreking in de vocatief) Flore (‘Flaure’ verwijst wellicht naar Grieks φλαῦρος, dat zoiets als ‘sjofel’ betekent). Dat Vespasianus humor bezat bleek zelfs bij zijn overlijden. Naar verluidt zouden zijn laatste woorden zijn: “Ik geloof dat ik nu een god ga worden.” Ook tijdens de begrafenis werden er nog grappen gemaakt over de legendarische zuinigheid van Vespasianus. Het was gebruikelijk dat tijdens een begrafenis een acteur de overledene imiteerde. De acteur die een masker van Vespasianus droeg, vroeg hoeveel de begrafenis kostte. Toen er gezegd werd dat dit tien miljoen sestertiën was, riep de acteur dat ze hem honderdduizend sestertiën moesten geven, en zijn lijk maar in de Tiber moesten gooien. Vespasianus stierf op 23 juni 79 op 69-jarige leeftijd.

Romeinse gem, intaglio: -30 v.Chr. – 300 n.Chr.

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: Lapis lazuli steen

Afmetingen: 12 mm / 16 mm

Gewicht: ?

Waarschijnlijk uit een ring. Uitgesneden één of meerdere figuren van een god of keizer naar rechts.

Intaglio is een graveertechniek, waarbij het motief in de edelsteen zelf ligt. Dit in tegenstelling tot camee, waarbij de achtergrond wordt weg geslepen om een voorstelling naar voren te laten komen. De techniek wordt toegepast op meerdere soorten stenen, waaronder saffier. Intaglio edelstenen zijn helder en ogen vaak een beetje mysterieus. Intaglio sieraden zijn vaak goed bewaard gebleven, omdat slijtage bijna geen kans krijgt.

Referentie

Referentie

Referentie

Gedetermineerd door PAN

Knikfibula: eerste helft 1ste eeuw

Gevonden door Axel Vroling

Materiaal: brons

Lengte: ca. 67 mm

Gewicht: 8 gr

Gedetermineerd door Axel Vroling

Fragment Romeinse ‘ Boodschapperfibula ‘: 1ste eeuw – 2e eeuw

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: brons vertind

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2,1 gr

De fibula’s worden in het Frans Fibule messagère genoemd. Lettterlijk vertaald betekent dat ‘boodschapperfibula’ en dat zou dus inhouden dat de fibula een geschenk is aan (of van) een geliefde die met de tekst iets wil duidelijk maken of overbrengen.

Deze fibula lijkt de tekst te bevatten: E S C I P E S I A M A S P I G N U S A M O R E en betekent: Neem het, als je van mij houdt [het is een] belofte van liefde.

Lit: fotoboek van Marcel Tache

Gedetermineerd door fibula op Bodemvondstenwereld

Ogenfibula met open ogen: 1ste eeuw

Gevonden door Jan Ooms

Materiaal: brons

Afmetingen: 15 mm / 18 mm

Gewicht: 1,57 gr

Lit: Fibulae uit de Lage Landen

Gedetermineerd door Jan Ooms

Denarius: Tiberius 15 – 18 n.Chr ” Tribute Penny “

Gevonden door Andre van Erkom

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 3,56 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: TI CAESAR DIVI AVG AVGVSTVS

Keerzijde: Livia als Pax, zittend naar rechts op een troon met versierde poten, in de rechterhand een scepter en in haar linkerhand een olijftak. Tekst: PONTIF MAXIM

Slagplaats: Lyon

Referentie

Lit: RIC 1.2 26; RSC II 16b

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Tiberius Claudius Nero werd geboren op 16 november 42 v.Chr. als zoon van zijn gelijknamige vader Tiberius Claudius Nero en Livia Drusilla op de Palatijn. Toen hij twee jaar oud was, moest Tiberius samen met zijn moeder en vader vluchten voor de triumviri (driemannen) van het Tweede Triumviraat. Toen Tiberius Claudius Nero met zijn zwangere vrouw terugkeerde naar Rome na de afkondiging van amnestie door de triumviri, werden hij en zijn vrouw uitgenodigd op een diner waar ook Octavianus (de latere princeps Augustus) aanwezig zou zijn. Getroffen door Livia’s schoonheid bracht hij Tiberius ertoe te scheiden van zijn vrouw – terwijl hijzelf van zijn eigen vrouw scheidde, die net hun dochter Julia ter wereld had gebracht – en huwde Livia in 38 v.Chr.. Hij kreeg de macht nadat Augustus was gestorven. Hij hield machtslijnen aan die iets minder geliefd waren bij de bevolking maar zijn regering was wel effectief. Hij had door zijn autoritaire optreden last van een Republikeinse oppositie die hem nauwlettend in de gaten hield. Over de dood van Tiberius op 16 maart 37 n.Chr. zijn wat twijfels. Het eerste verhaal is dat hij vermoord is door Marco die commandant was van zijn Pretoriaanse garde die hem doormiddel van een kussen in het gezicht heeft laten stikken. Het andere verhaal is dat hij aan een natuurlijke dood gestorven is. In het jaar 37 volgde Caligula keizer Tiberius op. Hij stond bekend als een sombere man.