Tag: 1ste eeuw

Denarius: Tiberius 15 – 37 n.Chr ” Tribute Penny “

Gevonden door Jeroen Verrijckt

Materiaal: geplateerd

Diameter: 18 mm – 20 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: TI CAESAR DIVI AVG AVGVSTVS

Keerzijde: Livia als Pax, zittend naar rechts op een troon met versierde poten, in de rechterhand een scepter en in haar linkerhand een olijftak. Tekst: PONTIF MAXIM

 Slagplaats: Lyon

Referentie

Lit: RIC 30, RSC 16a, BMC 48

Gedetermineerd op facebook

Tiberius Claudius Nero werd geboren op 16 november 42 v.Chr. als zoon van zijn gelijknamige vader Tiberius Claudius Nero en Livia Drusilla op de Palatijn. Toen hij twee jaar oud was, moest Tiberius samen met zijn moeder en vader vluchten voor de triumviri (driemannen) van het Tweede Triumviraat. Toen Tiberius Claudius Nero met zijn zwangere vrouw terugkeerde naar Rome na de afkondiging van amnestie door de triumviri, werden hij en zijn vrouw uitgenodigd op een diner waar ook Octavianus (de latere princeps Augustus) aanwezig zou zijn. Getroffen door Livia’s schoonheid bracht hij Tiberius ertoe te scheiden van zijn vrouw – terwijl hijzelf van zijn eigen vrouw scheidde, die net hun dochter Julia ter wereld had gebracht – en huwde Livia in 38 v.Chr.. Hij kreeg de macht nadat Augustus was gestorven. Hij hield machtslijnen aan die iets minder geliefd waren bij de bevolking maar zijn regering was wel effectief. Hij had door zijn autoritaire optreden last van een Republikeinse oppositie die hem nauwlettend in de gaten hield. Over de dood van Tiberius op 16 maart 37 n.Chr. zijn wat twijfels. Het eerste verhaal is dat hij vermoord is door Marco die commandant was van zijn Pretoriaanse garde die hem doormiddel van een kussen in het gezicht heeft laten stikken. Het andere verhaal is dat hij aan een natuurlijke dood gestorven is. In het jaar 37 volgde Caligula keizer Tiberius op. Hij stond bekend als een sombere man.

Dupondius: Augustus en Agrippa 10 – 14 n.Chr.

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: brons

Diameter: 25,54 mm

Gewicht: 12,4 gr

Voorzijde:  Agrippa met doornkroon naar links en Augustus met lauwerkrans naar rechts. Tekst: IMP/DIVI F P-P

De voorzijde van deze munt toont Augustus aan de rechterzijde rug aan rug met generaal Marcus Agrippa die het bevel had gevoerd tijdens de Slag om Actium in 31 v.Chr. Dat deze generaal samen met Augustus op de munt wordt afgebeeld geeft wel aan hoe groot de vriendschap tussen beiden geweest moet zijn!
Agrippa draagt hier een ‘rostrale kroon’, een hoofdbedekking in de vorm van een boeg van een schip bedoeld voor een commandant op zee. De eerste munten tonen Augustus blootshoofds, terwijl op latere munten, zoals deze, een lauwerkrans wordt toegevoegd.

Keerzijde:  Krokodil naar rechts op palmtakken geketend aan een palm naar rechts met een lauwerkrans. Tekst: COL / NEM  (Colonia Nemausus)

Wapenschild van de stad Nîmes

De keerzijde toont Egypte in de vorm van een krokodil, geketend aan een palmboom met ​​de afgekorte stadsnaam COL NEM. De geketende krokodil staat voor het onderwerpen van Egypte aan het Romeinse rijk en het verslaan van Marcus Antonius en Cleopatra in de beroemde slag om Actium. De letters COL NEM hebben betrekking op de kolonie in Nemausus, nu Nimes in Frankrijk, waar Romeinse soldaten die Augustus hadden gediend in de burgeroorlog tegen Marcus Antonius en Cleopatra, in alle rust konden genieten van hun pensioen. De laatste serie van deze munten, waaronder ook dit exemplaar heeft de letter P onder de kinnen van beide heren staan. Pater Patriae (PP) is een titel die voor het eerst werd toegekend aan Augustus in 2 v.Chr. Dit betekent dat deze munt na deze datum geslagen moet zijn.

Tot slot staan op de voorzijde onder elkaar de letters IMP en DIVI F. Dit betekent de imperator (Augustus) als zoon (Filius) van de goddelijke (DIVI) Julius Caesar.

Slagplaats: Nemausus / Nîmes

Referentie

Referentie

Lit: LT.2837;  RIC.160;  RPC.525

Gedetermineerd door Mark Boeckhout

Augustus, de keizer der keizers. Geboren in Rome als Gaius Octavianus op 23 september 63 v.Chr. Was Romeins keizer van 27 v.Chr. tot 14 n.Chr. In 27 v.Chr. verleende de senaat hem de titel Augustus. Hij was de achterneef van Julius Caesar. Na de moord op Caesar nam hij het op tegen Brutus en Pompeus, met de hulp van Marcus Antonius en Lepidus. Dit verbond heette het Tweede Triumviraat, dat in 43 v.Chr. werd gesticht tussen Octavianus, Marcus Antonius en Lepidus. Dit hield niet stand, Lepidus werd later uit zijn ambt gezet en Marcus Antonius verslagen waarna hij met Cleopatra zelfmoord pleegde. Augustus zou het rijk 40 jaar lang met veel succes besturen in goede harmonie met de senaat. Hij overleed in Nola op 19 augustus 14 n.Chr. aan diarree, in het bijzijn van zijn vrouw Livia.

Scharniervleugelfibula: 15 – 90 n.Chr.

Gevonden door Frederik Quipor

Materiaal: brons

Afmetingen: 24 mm / 45 mm

Gewicht: 15,2 gr

Lit: Fibulae uit de lage landen type 31c, vleugels centraal

Gedetermineerd door David Peeters

Denarius: Domitianus 88 n.Chr.

Gevonden door Mathieu Vens

Materiaal: zilver

Diameter: 19,29 mm

Gewicht: 2,35 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES DOMIT AVG GERM P M TR P VIII

Keerzijde: Voorbode van de spelen gaande naar links, draagt een lang kledingstuk, verticale toverstok in de rechterhand en rond schild in de linkerhand, waarop een gehelmde buste van Minerva. Tekst: COS XIIII LVD SAEC FEC

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 596; RSC 77; BMC 131-2

Gedetermineerd door Mathieu Vens ?

Titus Flavius Domitianus of Domitianus werd geboren in Rome op 24 oktober 51 en was de zoon van Vespasianus en de broer van Titus. Hij was van 14 september 81 tot 18 september 96 keizer van het Romeinse Rijk. Hij zou vijftien jaar aan de macht blijven, waarin hij grote culturele, economische en politieke veranderingen doorvoerde. Hij was de eerste die zich als keizer en god liet aanspreken. Door zijn tirannieke manier van regeren, werd hij gehaat door de Senaat. Aan Domitianus’ regering kwam op 18 september 96 een einde toen hij door medewerkers van het keizerlijk hof werd vermoord in Rome op 44-jarige leeftijd. Nog dezelfde dag werd hij door zijn adviseur Nerva opgevolgd. Na zijn dood werd Domitianus’ gedachtenis veroordeeld. De Romeinse senaat sprak een damnatio memoriae uit.

As: Nero 66 n.Chr

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 27 mm

Gewicht: 11 gr

Voorzijde: Bloot hoofd naar rechts, wereldbol ter hoogte van de borstpunt. Tekst: IMP NERO CAESAR AVG P MAX TR P PP

Keerzijde: Victory vliegend naar links, met schild waarop de inscriptie SPQR in de rechterhand. S / C in het veld.

Slagplaats: Lyon

Lit: RIC 543

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Nero, geboren in Antium op15 december 37 was de vijfde Romeinse keizer, van 13 oktober 54 tot 9 juni 68. Nero was de zoon van Gnaeus Domitius Ahenobarbus en Agrippina de jongere en via haar verwant aan Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus). Hij beriep zich erop een bet-achterkleinzoon van keizer Augustus te zijn. Zijn oorspronkelijke naam was Lucius Domitius Ahenobarbus. Bij zijn adoptie door keizer Claudius veranderde zijn naam in Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus. Toen hij keizer werd, werd zijn officiële naam Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus en vanaf 66 Imperator Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus. Het goede en milde beleid dat Nero gedurende de eerste vijf jaren mede onder invloed van zijn opvoeder Seneca en de praefectus praetorio Afranius Burrus in de trant van Augustus en met inachtneming van de rechten van de senaat voerde, deed reeds spreken van een gouden tijd. Met naar het schijnt oprechte overgave wijdde de keizer zich intussen aan de muziek, dicht-, schilder- en bouwkunst. Op aansporen van Otho trachtte Nero zich echter al spoedig aan de invloed van zijn heerszuchtige moeder te onttrekken. De mogelijke troonpredendent  Britannicus werd in 55, Agrippina zelf in 59 omgebracht. De dood van Burrus (62), het ontslag van Seneca en de scheiding van Octavia bevrijdden hem van andere knellende banden. Otho’s vroegere vrouw Poppaea Sabina nam weldra als nieuwe echtgenote de plaats van zijn geliefde Acte in. Intussen echter wonnen Burrus’opvolgers Ofonius Tigellinus en Faenius Rufus aan invloed. Het optreden van Nero als wagenmenner en citerzanger, eerst in besloten kring, waar hij door vleiers als Apollo werd bejubeld, daarna in het openbaar in Napels en Rome, kwetste in hoge mate de gevoelens van de Romeinen. Zijn buitensporige gedrag en ijdelheid vergrootten zijn impopulariteit. Hebzuchtige en brutale helpers van lage afkomst omgaven de keizer, wiens kostbare oorlogen in Britannië (61) en Armenië tot geldontwaarding en plundering van de welgestelden leidden, waartoe de opnieuw van kracht verklaarde lex maiestatis de mogelijkheid schiep (62). De stichting van de Iuvenalia-spelen (59), gevolgd door de Neronia (61), en de stichting van een gymnasium in Rome konden de ernst van de situatie niet verhelen. De catastrofale brand van Rome (juli 64), die leidde tot de eerste systematische christenvervolging en gevolgd werd door een wederopbouw en de aanleg van de kolossale Domus Aurea, deed nog verder afbreuk aan de naam van de keizer: de volksmond wees zijn persoon zelfs aan als brandstichter. Ieder haatte of vreesde de achterdochtig geworden vorst. De hieruit voortvloeiende samenzwering om Nero te vermoorden en Caius Calpurnius Piso tot keizer tot keizer uit te roepen (65) werd echter verraden. Tot de velen die de dood in werden gedreven, behoorden Seneca, Lucanus, Petronius en Thrasea Paetus. In het jaar 66, waarin Nero na Poppaea’s dood Statilia Messalina huwde, de Armeense kroon te Rome aan Tiridates schonk en Vespasianus naar het opstandige Judaea werd gestuurd, besloot de keizer een reis naar Griekenland te maken. Zijn toernee daar leverde hem 1808 zegekransen, veel jubel en kunstwerken op. De provincie Achaea werd beloond met belastingvrijdom en volledige vrijheid. Ook werd begonnen met het graven van het kanaal van Corinthe. Veel kwaad bloed zette intussen de gedwongen zelfmoord van generaal Corbulo en een van de beide Scribonii, stadhouders in Germania. Het door hongersnood nog aangewakkerde verzet noopte Nero tot terugkeer naar Rome, waar in januari 68 aankwam. Toen waas het echter al te laat. In Gallia stond de gouverneur Caius Iulius Vindex op, in Spanje Galba en in Africa Clodius Macer. Toen de praetorianen zich daarop aan de zijde van Galba schaarden en de senaat Nero to staatsvijand verklaarde, vluchtte deze naar een villa buiten de stad. Toen men hem kwam arresteren dreef hij na lang aarzelen een dolk in zijn keel, onder het spreken van de woorden Qualis artifex pereo (Welk een kunstenaar sterft er met mij…). Waarschijnlijk was de steek niet dodelijk en heeft Epaphroditus, een vrijgelatene van Nero en een van de weinigen die hem tot het einde toe trouw waren gebleven, hem uiteindelijk de fatale steek toegediend. Hij liet het Rijk bankroet en in totale chaos achter. De senaat vervloekte zijn nagedachtenis met de damnatio memoriae.

As: Claudius 50 – 54 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 26 mm

Gewicht: 9,1 gr

Voorzijde: Bloot hoofd naar links. Tekst: TI CLAVDIVS CAESAR AVG P M TR P IMP P P

Keerzijde: Staande Libertas met pileus, de linkerhand uitstrekkend. Tekst: LIBERTAS AVGVSTA, in het veld S-C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 113; Cohen 47; BMC 202

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus of Tiberius Claudius Nero Caesar Drusus of Claudius Caesar Augustus Germanicus, geboren op 1 augustus 10 v.Chr. te Lugdunum (het huidige Lyon) als TIBERIVS CLAVDIVS DRVSVS waaraan later, nog vóór het verkrijgen van de keizerlijke macht de cognomina NERO en GERMANICVS toegevoegd werden) was na Augustus de vierde keizer (“princeps”) van 24 januari 41 tot 13 oktober 54, van het oude Rome. Zijn onmiddellijke voorganger was Caligula, die in 41 vermoord was door de Praetoriaanse garde. Claudius was de oom van Caligula, en was zo’n vijftig jaar oud toen hij de opperste macht verwierf. Claudius was gehandicapt en daaraan dankte hij waarschijnlijk zijn overleven onder Caligula, die iedereen uit de weg ruimde die maar enig gevaar vormde. Hij trouwde met zijn nicht Agrippina en adopteerde haar zoon Nero. Later werd hij door het stel vergiftigd en kon Nero de macht grijpen. De keizer werd in opdracht van zijn vierde echtgenote Agrippina de Jongere vermoord door zijn eigen lijfarts, Xenophon, die ook in het complot zat. Deze vermoordde Claudius door hem een giftige veer in zijn keel te steken (de Romeinen staken bij lange banketten veren in hun keel om de braakreflex op te wekken, zodat ze daarna met een lege maag verder konden eten). Hij stierf in de vroege uren van 13 oktober 54 in Rome op een leeftijd van 63 jaar.

Denarius: Trajanus 98 – 117 n.Chr.

Gevonden door Amine Beldjoudi

Materiaal: zilver

Diameter: 20 mm

Gewicht: 3,03 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES NERVA TRAIAN AVG GERM

Keerzijde: Pax staande naar links, in de rechterhand een olijftak en in de linkerhand een Hoorn des overvloeds. Tekst: PM TRP COS III P P

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 38; RSC 222

Gedetermineerd op facebook

Trajanus werd op 18 september 53 in Italica (Hispania) geboren als zoon van Marcus Ulpius Traianus en de Spaanse Marcia. Hij was Romeins keizer van 28 januari 98 tot 9 augustus 117. Na onder zijn vader in Syria gediend te hebben werd in 78 quaestor en ca. 84 praetor, waarna hij als commandant naar Spanje ging. Daar kreeg hij de opdracht de opstand van Saturninus in Germania Superior te dempen (88). Na zijn consulaat in 91 keerde hij als stadhouder naar Opper-Germanië terug, waar hij door de aanleg van wegen en castella en de stichting van kolonies de Rijn- en Donaugrens versterkte. Met zijn naam zijn de steden Nijmegen (Noviomagus) en Xanten (colonia Traiana) verbonden (Hiernaast een bronzen portretkop van Trajanus, gevonden in de Waal bij Xanten (?)). In 97 werd hij door Nerva geadopteerd en, voorzien van speciale bevoegdheden, tot mederegent onder titel Caesar verheven. Het jaar daarop volgde hij Nerva in Keulen op. Zijn eerste daad was de bestraffing van opstandige praetorianen, die hij naar Germania ontbood, waar hij voorlopig bleef en de titel Germanicus verwierf. In Rome, waar hij in 99 aankwam, werd hij algemeen verwelkomd. Het gebruikelijke donativum werd door hem gehalveerd, geschenken bij zijn troonsbestijging wees hij van de hand. Voor alles bereidde hij zich voor op de oorlog tegen de Dacische Decebalus, met het doel de Donaugrens te beveiligen. Ook lokt het Dacische goud. In 101 rukte Trajanus uit en overwinterde na een onbesliste slag bij Tapae aan de overzijde van de Donau. Toen hij het volgend jaar de hoofdstad Sarmizegetusa bedreigde, gaf Decebalus zich over, waarna de keizer de titel Dacicus aannam en te Rome een triomf vierde. In 105 roerde Decebalus zich opnieuw. Weer rukt Trojanus uit over de door Apollodorus bij Dobretae gebouwde Donaubrug en veroverde de Dacische hoofdstad, waarop Decebalus zich het leven benam. Zijn land werd de provincie Dacia, zijn hoofdstad een Romeinse kolonie. De zuil van Trajanus te Rome en het Tropaeum Traiani te Adamklissi (Roemenië) zijn een blijvende herinnering aan deze veldtochten. De Donaulinie kon nu worden versterkt en het spoedig tot rust gekomen gebied werd beveiligd en weldra geheel geromaniseerd (Roemeens!). Intussen werd ook in het Oosten de rijksgrens afgerond doordat Aulus Cornelius Arabia Nabataea als provincie inlijfde (105). In Numidië versterkten de Romeinen in alle stilte hun greep op het land door de stichting van Thamugadi en Lambaesis. Om de Parthische dreiging het hoofd te bieden verklaarde Trajanus in 113 de Parthen de oorlog. Zijn legers bezetten Armenië en een deel van Mesopotamië, waarna Armenië, Cappadocië en Klein-Armenië aan het rijk werden toegevoegd. In 115 keerde de keizer zich tegenkoning Osroës zelf en trok, na in Antochië overwinterd te hebben in 116 de Tigris over, waarna hij de hoofdstad Ctesiphon bezette en de Perzische golf bereikte. Assyrië en Mesopotamië werden Romeinse provincies en aan ’s keizers eerder verworven titels werd die van Parthicus toegevoed. Het veroverde gebied met zijn belangrijke verbindingsroutes naar het Oosten bleef echter onrustig. Weliswaar werden revoltes onderdrukt, sloeg Lusius Quietus aanvallen in het noorden af en werd in Ctesiphon een vazalkoning aan de macht gebracht, maar de situatie bleek moeilijk in de hand te houden. Ook in Cyrene, Cyprus, Egypte en de Levant, waar Joden rebelleerden, deden zich problemen voor. Zo besloot Trajanus van een voorgenomen tocht naar Indië af te zien en terug te keren. Ernstig ziek bereikte hij Antiochië. Hij stierf, op doorreis naar Rome, op 9 augustus 117 in het Cilicische Selinus. Zijn opvolger was de door hem geadopteerde Hadrianus. Trajanus werd 63 jaar.