Tag: 3e eeuw

Denarius: Orbiana 225 – 227 n.Chr.

Gevonden door Andre van Erkom

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Hoofd naar rechts: Tekst: SALL BARBIA ORBIANA AVG

Keerzijde: Concordia zittend naar links op een troon, in de rechterhand een patera en in de linkerhand een dubbele hoorn des overvloeds ( cornucopia ). Tekst: CONCORDIA AVGG

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 319; RSC 1; BMC 287

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Gneaea Seia Herennia Sallustia Barbia Orbiana, kortweg Orbiana. Jaar van geboorte en sterfte onbekend. Ze was Romeins keizerin van 225-227, als vrouw van keizer Severus Alexander. Zij was de dochter van een zeer vooraanstaand persoon, Seius Sallustius Varius Macrinus. Haar schoonmoeder Julia Mamaea had Orbiana geselecteerd als een geschikte bruid voor haar 16-jarige zoon. In 225 voltrok zich het huwelijk en Orbiana kreeg de titel Augusta. Het bleek inderdaad een goede keus want de twee hielden veel van elkaar en konden zeer goed met elkaar opschieten. Maar daar was Julia Mamaea minder gelukkig mee. Orbiana bleek niet zo meegaand als haar zoon en door haar invloed voelde Julia Mamaea de greep op haar zoon langzaam verminderen. Bovendien was Orbiana’s vader Seius Sallustius de pretoriaanse garde tegen Julia Mamaea aan het bewerken. Het is onduidelijk of Sallustius echt uit was op verraad of dat dit door Julia Mamaea werd gemanipuleerd om een excuus te hebben Orbiana kwijt te raken. Hoe het ook zij, twee jaar na het huwelijk, werd Sallustius beschuldigd van hoogverraad en terechtgesteld. De jonge keizer zag machteloos toe hoe zijn huwelijk werd ontbonden en zijn geliefde Orbiana naar Noord-Afrika werd verbannen.

Denarius: Julia Domna 193 – 211 n.Chr.

Gevonden door Andre van Erkom

Materiaal: zilver

Diameter: 15,5 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Hoofd naar rechts. Tekst: IVLIA AVGVSTA

Keerzijde: Diana met een lange fakkel in beide handen, staande naar links. Tekst: DIANA LVCIFERA

Slagplaats: Rome

Referentie

Lit: RIC 548, RSC 27.

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Julia Domna werd geboren ca. 160 in de Romeinse provincie Syrië als dochter van Julius Bassianus, hogepriester van de El Gebal zonnegodcultus van Emesa. Was Romeins keizerin van 193 tot aan haar dood in 217. Als jonge vrouw reisde zij naar het westen en trouwde in 187 met de Noord-Afrikaanse Lucius Septimius Severus die later keizer van Rome zou worden. In 188 en 189 kregen zij twee zonen, Caracalla en Geta. Toen Septimius Severus in 193 door de senaat tot keizer werd uitgeroepen, kreeg zij de titel Augusta (keizerin). Zij reisde met haar man mee op zijn veldtochten en kreeg daarom in 195 de titel Mater Castrorum (moeder van de forten of legerkampen). Na de dood van Septimius Severus in 211, kende de senaat haar de tot dan toe ongekende en grandiose titels Mater Senatus en Mater Patriae toe (Moeder van de Senaat en Moeder des Vaderlands). Toen haar zoons beiden keizer waren geworden, was hun walging voor elkaar zo groot geworden dat ze besloten het rijk te verdelen in een oostelijk, met Geta als keizer, en westelijk deel, met Caracalla als keizer. Julia Domna kwam echter tussenbeide en verhinderde de splitsing (“Jullie kunnen misschien het rijk wel tussen jullie verdelen, maar niet jullie moeder!”). In december 211 werd zij door Caracalla verraden nadat zij op zijn voorstel een ontmoeting tussen haar twee zoons had geregeld – zogenaamd om de geschillen bij te leggen. Maar na Geta’s aankomst werd hij voor haar ogen, waarschijnlijk zelfs in haar armen, door Caracalla’s soldaten vermoord. Toen uiteindelijk ook haar oudste zoon werd vermoord (zij verbleef toen in Syrië), was zij wanhopig en overwoog zelfmoord, maar zag hiervan af toen Macrinus haar te kennen gaf dat zij haar titels kon behouden. Zij begon echter een campagne tegen Macrinus, die haar daarop naar Rome verbande. Daar aangekomen met de as van haar zoon, pleegde zij uiteindelijk alsnog zelfmoord door in hongerstaking te gaan.

Antoninianus: Postumus 263 – 265 n.Chr.

Gevonden door Mark Volleberg

Materiaal: zilver

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Hoofd met stralenkroon naar rechts. Tekst: IMP C POSTVMVS

Keerzijde: Felicitas staande naar links met in de rechterhand een lange caduceus en in de rechter hand een Hoorn des Overvloeds. Tekst: FELICITAS AVG

Slagplaats: Lyon

Lit: RIC 58, RSC 39, Sear 10936

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Marcus Cassianius Latinius Postumus, kortweg Postumus, werd geboren tussen 215 en 225. Hij was een Romeins keizer van de zomer van 260 tot begin 269. Hij was heerser over het Gallische Keizerrijk in oppositie tegen de keizers Gallienus en Claudius Gothicus en dus een usurpator keizers. Postumus wordt door de meeste bronnen beschreven als een goede keizer. Hij wist met succesvolle veldtochten de Franken af te slaan en zo de westelijke provincies bij elkaar te houden. Er is niet veel bekend over het vroege leven van Postumus, maar men gelooft dat hij een Bataaf van eenvoudige komaf was, die door eigen bekwaamheid door de rangen van het leger opklom. Zijn geboorteplaats Deusone zou volgens sommigen het huidige Diessen, een dorp ten zuidoosten van het huidige Tilburg geweest kunnen zijn. Dit lijkt echter onwaarschijnlijk aangezien in Diessen geen aanwijzingen voor bewoning in de Romeinse tijd zijn aangetroffen. Het lijkt wel zeker dat Postumus zich nauw verwant voelde met de god Hercules Deusoniensis. Tijdens zijn bijna tienjarige ambtsperiode droegen 26 verschillende muntslagen beeltenissen van deze god. Volgens sommige historici stond Deusoniensis voor het riviersysteem van de Dieze of nog breder dat van Dieze en Dommel, aangezien de Dieze nog tot in de Middeleeuwen als de hoofdstroom van dit riviersysteem werd gezien. Hij was na 254 onder andere actief in het bestrijden van binnengevallen Franken en Alemannen. Om oorlog te kunnen voeren in het Oosten had keizer Valerianus I in 254 behoefte aan goed getrainde legionnairs. Hij onttrok daarom verscheidene van de beste eenheden aan de verdediging van de Rijngrens, met grote gevolgen. De Franken en Alemannen vielen al spoedig aan en lijken enige tijd vrij spel te hebben gehad. De archeologie laat zien wat er in 256 gebeurde. Een groot aantal Romeinse forten aan de Neder-Rijn werden verwoest. Krefeld en Augusta Treverorum (Trier) werden geplunderd, allen Keulen bleef dankzij zijn dikke muren gespaard. Daarna wist keizer Gallienus, de zoon van Valerianus en van 253-260 medekeizer, de Franken weer uit Gallië te verdrijven. Hij heroverde Augusta Treverorum (Trier) en reorganiseerde de verdediging van Germania Superior en Gallia Belgica. Postumus speelde bij deze strijd zeer waarschijnlijk met name in Germania Inferior een belangrijke rol. Uiteindelijk werd Postumus door keizer Valerianus I in de positie van keizerlijk legaat van Germania Inferior benoemd. Postumus begon zijn vijfde consulaat op 1 januari 269, maar het leger in Germania Superior, dat niet gelukkig was met Postumus’ beslissing om geen mars op Rome te ondernemen ter ondersteuning van Aureolus, schaarde zich begin 269 achter een usurpator. De uitverkorene was Laelianus, een van de topmilitairen binnen het bewind en de gouverneur van de provincie Germania Superior. Laelianus werd in Mogontiacum (Mainz) tot keizer uitgeroepen door het lokale garnizoen en de nabij gelegen troepen (Legio XXII Primigenia). Hoewel Postumus in staat bleek om Mogontiacum snel in te nemen en Laelianus te doden, kon hij zijn eigen troepen niet in de hand houden. Omdat hij hen niet toestond om de stad Mogontiacum te plunderen, keerden zij zich tegen hem en doodden hem en zijn zoon Postumus Junior in Gallië.

Antoninianus: Probus 281 n.Chr.

Gevonden door Frank Barbaix

Materiaal: biljoen

Diameter: 15 – 18 mm

Gewicht: 4 gr

Voorzijde: Hoofd met stralenkroon naar rechts. Tekst: PROBVS P F AVG

Keerzijde: Fides Staande naar links tussen twee standaards. Tekst: FIDES MILITVM, in de afsnede: R bliksemschicht E

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 170; Cohen 252

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Aurelius Probus, beter bekend als Probus, geboren tussen 230 en 235 te Sirmium, was een Romeins keizer van juni 276 tot de herfst september 282. Probus was geboren als zoon van een uit de boerenstand afkomstige officier van het Romeinse leger, en verkoos een militaire carrière. Rond zijn 14e jaar begon hij in de lagere regionen van het leger. Zijn loopbaan verliep voorspoedig en hij ontwikkelde zich tot een briljant militair die onder zijn voorgangers Valerianus I, Aurelianus en Tacitus aan respectievelijk de Germaanse grens en in Gallië, Surië en Egypte als legeraanvoeder verschillende compagnieën diende. Eenmaal erkend door de senaat, versloeg hij de Franken, Vandalen en Bourgondiërs aan de Rijn en de Donau. In 278 werden de Vandalen volledig uit Illyricum verdreven. In 280 waren er opstanden van Proculus en Bonosus. Beide opstanden werden echter snel neergeslagen. Rond diezelfde tijd (in 280 of 281) werd Julius Saturninus, een goede vriend van Probus die een hoge functie in Syria bekleedde, door zijn troepen tot keizer verheven. Voordat Probus tot actie over kon gaan was Saturninus echter al gestorven. Daarna, in 281, trok Probus eindelijk naar Rome. Aanvankelijk sloot hij een overeenkomst met Perzië, maar het lag in de verwachting dat hij een grote veldtocht tegen hen zou houden. Hij maakte echter de dodelijke fout te verklaren dat daarna veel van de legioenen ontbonden zouden worden of te werk gesteld zouden worden voor civiele taken, zoals het opzetten van wijngaarden in Gallië en Pannonië. En toen Probus de legioenen beval om met de drainage van de door malaria getroffen moerassen rond Sirmium te beginnen, was voor hen de maat helemaal vol. De soldaten waren woedend en riepen Carus tot keizer uit. Probus werd uiteindelijk door zijn eigen mannen vermoord in september 282. Zijn dood werd door de Senaat en het volk diep betreurd.

Zoömorfische ( vogel )fibula: 100 – 250

Gevonden door Peter Peeters

peter12

Materiaal: brons

Afmetingen: ?

Gewicht: ?

Meest overeenstemt is type 57j14. Het inlegwerk aan de hand van ronde vormen is ook typische Romeins en komt al eens voor bij de panterfibulae,… dus eveneens binnen de categorie met Romeinse figuurfibulae. Bij de Merovingische variant (5de eeuw) is vaak enkel het oog van de adelaar ingelegd, hier zijn ook het lijf en de vleugels bijkomend ingelegd. Een andere aanduiding vormen de erg symmetrische vleugels. Dit komt nauwelijks tot niet voor bij de Merovingische adelaarsfibulae; hier worden de dieren eerder ‘in profiel’ afgebeeld, dus met slechts één vleugel zichtbaar. Tot slot is ook de snavelvorm erg afwijkend, en gelijkt die ook meer op de Romeinse exemplaren. Bij de Merovingische is deze zwaarder uitgevoerd, bijna als de snavel van een toekan. Hier ga ik eerder aan een duif denken. De combinatie van al die kenmerken/afwijkingen, doet mij dus concluderen dat dit een vroeger Romeins exemplaar is.

fibula

Lit: Fibulae uit de Lage Landen

Gedetermineerd door Tom Verschueren