Tag: 3e eeuw

Antoninianus: Philippus I ( the Arab ) 244 – 247 n.Chr.

Gevonden door Ivo Peeters

Materiaal: zilver

Diameter: 22 mm

Gewicht: 2,3 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met stralenkroon naar rechts.  Tekst: IMP M IVL PHILIPPVS AVG

Keerzijde: Annona staande naar links met in de linkerhand een hoorn des overvloeds, in de rechterhand korenaren boven een modius aan de voeten. Tekst: ANNONA AVGG

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 28c, RSC 25.

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus lulius Philippus, geboren te Bostra in Arabië ca. 204, bekend als Philippus I Arabs, ‘Philippus de Arabier’, was Romeins keizer van februari 244 tot september 249. Hij was een van de vroege soldatenkeizers. Hij was de zoon van Iulius Marinus. Hij wist op te klimmen tot praefectus praetorio en werd na de moord op Gordianus III, waarin hij zelf de hand had gehad, tot keizer uitgeroepen. Na met de Perzen vrede te hebben gesloten begaf hij zich vanuit het Oosten naar Rome, waar hij erkenning vond. Na een grote eindzege op de Carpi aan de Donau verhief hij zijn zoon Marcus Iulius Severus Philippus tot Augustus (247). In 248 vierde Rome onder deze Arabische keizer met grote praal zijn duizendjarig bestaan. In hetzelfde jaar echter vielen de Goten Moesia binnen en stonden verscheidene troonpretendenten op, onder wie Pacatianus aan de Donau en Iotapianus in Mesopotamië. Ook de populaire Trajanus Decius, aan wie het opperbevel aan de Donau was toevertrouwd, werd weldra door zijn troepen tot keizer uitgeroepen. In een treffen met deze bij Verona vond Philippus de dood in september 249 op een leeftijd van 45 jaar.

Antoninianus: Philippus I ( the Arab ) 248 n.Chr.

Gevonden door Ivo Peeters

Materiaal: zilver

Diameter: 22 mm

Gewicht: 2,9 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met stralenkroon naar rechts.  Tekst: IMP PHILIPPVS AVG

Keerzijde: Romulus & Remus gezoogd door wolvin staande naar links. Tekst: SAECVLARES AVGG, in de afsnede I I

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 15; RSC 178; Sear 8957

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus lulius Philippus, geboren te Bostra in Arabië ca. 204, bekend als Philippus I Arabs, ‘Philippus de Arabier’, was Romeins keizer van februari 244 tot september 249. Hij was een van de vroege soldatenkeizers. Hij was de zoon van Iulius Marinus. Hij wist op te klimmen tot praefectus praetorio en werd na de moord op Gordianus III, waarin hij zelf de hand had gehad, tot keizer uitgeroepen. Na met de Perzen vrede te hebben gesloten begaf hij zich vanuit het Oosten naar Rome, waar hij erkenning vond. Na een grote eindzege op de Carpi aan de Donau verhief hij zijn zoon Marcus Iulius Severus Philippus tot Augustus (247). In 248 vierde Rome onder deze Arabische keizer met grote praal zijn duizendjarig bestaan. In hetzelfde jaar echter vielen de Goten Moesia binnen en stonden verscheidene troonpretendenten op, onder wie Pacatianus aan de Donau en Iotapianus in Mesopotamië. Ook de populaire Trajanus Decius, aan wie het opperbevel aan de Donau was toevertrouwd, werd weldra door zijn troepen tot keizer uitgeroepen. In een treffen met deze bij Verona vond Philippus de dood in september 249 op een leeftijd van 45 jaar.

Limes denarius: Geta 205 n.Chr.

Gevonden door Tom Verschueren

Materiaal: zeer laag zilvergehalte of verzilverd

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: GETA CAES PONT COS

Keerzijde: Geta staande naar links, offerend uit patera in rechterhand boven een driepoot en rol vasthoudend in linkerhand. Tekst: VOTA PVBLICA

Slagplaats: Rome

LIMES – DENARII

Lit: RIC 38b; RSC 230; BMC 442

Gedetermineerd door Andre van Erkom en Balten De Temmerman

Publius Septimius Geta werd, ( waarschijnlijk ) geboren in Milaan op 7 maart 189. Hij was Romeins medekeizer met zijn vader Septimius Severus, van 209 tot diens dood op 4 februari 211, en daarna met zijn broer Caracalla tot hij eind december 211, door dezelfde broer werd vermoord. De reeds eerder bestaande antipathie tussen de twee broers groeide, mede ten gevolge van Geta’s populariteit bij de soldaten, uit tot bittere haat. Een door Geta voorgestelde deling van het rijk werd van de hand gewezen.  Na enkele vergeefse verzoeningspogingen van hun moeder werd Geta in haar armen op last van Caracalla door centuriones vermoord. Traditioneel werd deze moord geplaatst op 26 februari 212, maar nu wordt aan de hand van sterke aanwijzingen algemeen aangenomen dat de moord eind december 211 reeds plaatsvond. Ook vele aanhangers van Geta (20.000?) vonden de dood, onder wie de jurist Papinianus. Geta werd begraven in het Mausoleum van Hadrianus. De Tombe van Geta aan de Via Appia, die aan hem werd toegeschreven, is waarschijnlijk verkeerd geïdentificeerd. Geta werd 22 jaar.

Denarius: Septimius Severus 201 n.Chr.

Gevonden door Bart Aerts

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,06 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: L SEPT SEV AVG IMP XI PART MAX

Keerzijde: Aquitas staande naar voor, hoofd naar links, weegschaal in de rechterhand, de hoorn des overvloeds in de linkerhand. Tekst: AEQVITA-TI AVGG

Slagplaats: Laodicea

Lit: RIC 500; RSC 21; BMC 650

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Lucius Septimius Severus, geboren op 11 april 145 in Leptis Magna uit een riddergeslacht. Hij was keizer van Rome van 9 april 193 tot 4 februari 211. Zijn studies in de Griekse en Latijnse literatuur zette hij in Rome en Athene voort. Intussen klom hij onder Marcus Aurelius, die hem in de senaat benoemde, snel op. Na zijn praetuur (178) ging hij als legioenscommandant naar Syrië, waar hij te Emesa relaties aanknoopte met de priesters van Baal. In 185 huwde hij de syrische Iulia Domna. Van 186 tot 189 vertoefde hij in Gallia Lugdunensis, in 189-190 op Sicilië, om na zijn consulaat (190) als stadhouder naar Pannonia Superior te gaan. Daar werd hij op 13 april 193 te Carnuntum tot keizer uitgeroepen. Te Rome, waar hij na de strubbelingen die volgden op Commodus’ dood, door de senaat erkend werd en op 9 juni aankwam, hervormde hij de praetoriaanse garde, die de spoedig vermoorde Didius Iulianus tot keizer had uitgeroepen; voortaan zou de garde voor alle oudgediende legioensoldaten open staan. De senaat trachtte hij te winnen door de belofte geen senator te zullen terechtstellen, het volk door de toekenning van een gratificatie. Zijn voorganger Pertinax werd onder de divi opgenomen, zijn gevaarlijke mededinger Decimus Clodius Albinus neutraliseerde hij voorlopig door hem tot Caesar te benoemen en het consulaat voor 194 met hem te delen. Septimius Severus kon nu afrekenen met de in het Oosten tot keizer uitgeroepen Pescennius Niger, die hij na overwinningen bij Parinthus en Cyzicus, die leidden tot de val van Buzantium, en na een zege bij Nicaea de genadeslag toebracht bij Issus (194). De bij Antiochië achterhaalde Niger werd onthoofd, strafexpedities tegen de door deze ingestelde vazalstaten besloten de onderneming, die de keizer de titels Adiabenicus, Arabicus en Parthicus verschafte. De provincie Syria werd in twee delen, Coele en Phoenice, verdeeld, tegen de christenen werden maatregelen getroffen. Alvorens naar het Westen terug te keren, waar Clodius Albinus in een verraderlijke briefwisseling met de senaat stond, verhief Septimius Severus zijn zoon Caracalla tot Caesar, adopteerde zichzelf in de familie van de Antonini en diviniseerde alsnog Commodus. Te Rome liet hij Albinus tot staatsvijand uitroepen, waarna hij naar Gallië trok en hem bij Lyon versloeg (197). Op de aanhangers van Niger en Albinus werd bloedig wraak genomen. Te Rome nam de keizer maatregelen tegen de senaat, die met Albinus gesympathiseerd had. Gedekt in de rug kon hij nu uitrukken tegen de Parthen, die Nisibis hadden aangevallen. Na de val van Ctesiphon (198) verhief hij Caracalla tot Augustus en diens broer Geta tot Caesar. Het jaar daarop kon hij Mesopotamia als provincie herinlijven. Tot 202 vertoefden de vorsten in het Oosten, in welk jaar Septimius Severus en Caracalla in Antiochië gezamenlijk het consulaat aanvaardden, om vervolgens naar Rome terug te keren. Hier verbleef Septimius Severus het grootste deel van de volgende zes jaar. In 208 begaf de keizer zich met zijn familie naar Britannia. In de strijd tegen de Caledoniërs vielen de Romeinen Schotland binnen, waar zij echter zulke zware verliezen leden dat zij in 210 een tijdelijke vrede sloten en zich terugtrokken achter de wal van Hadrianus, die hersteld werd. Geestelijk en lichamelijk gebroken, vooral ook door Caracalla’s gedrag, stierf Septimius Seveus het jaar daarop te Eburacum (York) op 4 februari 211, waar Iulia Domna en de tot Augustus verheven Geta waren achtergebleven.

Romeinse ring met gem, intaglio: 2e eeuw – 3e eeuw

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

 

Materiaal: Brons, ijzer ? met intaglio

Afmetingen: ? 

Gewicht: ?  

Met de beeltenis van Eros (cupido) rijdend op een dolfijn

Intaglio is een graveertechniek, waarbij het motief in de edelsteen zelf ligt. Dit in tegenstelling tot camee, waarbij de achtergrond wordt weg geslepen om een voorstelling naar voren te laten komen. De techniek wordt toegepast op meerdere soorten stenen, waaronder saffier. Intaglio edelstenen zijn helder en ogen vaak een beetje mysterieus. Intaglio sieraden zijn vaak goed bewaard gebleven, omdat slijtage bijna geen kans krijgt.

Referentie

Gedetermineerd door Brynckminator Brynckminator

Denarius: Julia Domna 203 n.Chr.

Gevonden door Yves Rutten

Materiaal: zilver

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: IVLIA AVGVSTA

Keerzijde: Pietas staande naar links, beide handen opheffend een altaar. Tekst: PIETAS PVBLICA

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 574; RSC 156; BMC 69

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Julia Domna werd geboren ca. 160 in de Romeinse provincie Syrië als dochter van Julius Bassianus, hogepriester van de El Gebal zonnegodcultus van Emesa. Was Romeins keizerin van 193 tot aan haar dood in 217. Als jonge vrouw reisde zij naar het westen en trouwde in 187 met de Noord-Afrikaanse Lucius Septimius Severus die later keizer van Rome zou worden. In 188 en 189 kregen zij twee zonen, Caracalla en Geta. Toen Septimius Severus in 193 door de senaat tot keizer werd uitgeroepen, kreeg zij de titel Augusta (keizerin). Zij reisde met haar man mee op zijn veldtochten en kreeg daarom in 195 de titel Mater Castrorum (moeder van de forten of legerkampen). Na de dood van Septimius Severus in 211, kende de senaat haar de tot dan toe ongekende en grandiose titels Mater Senatus en Mater Patriae toe (Moeder van de Senaat en Moeder des Vaderlands). Toen haar zoons beiden keizer waren geworden, was hun walging voor elkaar zo groot geworden dat ze besloten het rijk te verdelen in een oostelijk, met Geta als keizer, en westelijk deel, met Caracalla als keizer. Julia Domna kwam echter tussenbeide en verhinderde de splitsing (“Jullie kunnen misschien het rijk wel tussen jullie verdelen, maar niet jullie moeder!”). In december 211 werd zij door Caracalla verraden nadat zij op zijn voorstel een ontmoeting tussen haar twee zoons had geregeld – zogenaamd om de geschillen bij te leggen. Maar na Geta’s aankomst werd hij voor haar ogen, waarschijnlijk zelfs in haar armen, door Caracalla’s soldaten vermoord. Toen uiteindelijk ook haar oudste zoon werd vermoord (zij verbleef toen in Syrië), was zij wanhopig en overwoog zelfmoord, maar zag hiervan af toen Macrinus haar te kennen gaf dat zij haar titels kon behouden. Zij begon echter een campagne tegen Macrinus, die haar daarop naar Rome verbande. Daar aangekomen met de as van haar zoon, pleegde zij uiteindelijk alsnog zelfmoord door in hongerstaking te gaan.

Antoninianus: Gordianus III 238 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: zilver

Diameter: 21 mm

Gewicht: 3,8 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste met kuras en stralenkroon naar rechts. Tekst: IMP CAES M ANT GORDIANVS AVG

Keerzijde: Pax staande naar voor, hoofd naar links. In de linkerhand een olijftak en in de rechterhand een scepter. Tekst: PAX AVGVSTI

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 3; RSC 173

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Antonius Gordianus Pius (in het Nederlands beter bekend als Gordianus III), geboren in Rome op 20 januari 225 als zoon van Maecia Faustina, een dochter van Gordianus I. Hij was een Romeins keizer van 238 tot 244. Na de moord op Balbinus en Pupienus, aan wie hij als Caesar was toegevoegd, werd hij als dertienjarige door de praetorianen tot keizer uitgeroepen (9 juli 238). De werkelijke leiding berustte aanvankelijk bij zijn moeder en bij hoge ambtenaren, maar ging in 241, toen hij huwde met Furia Sabina, over op zijn schoonvader, de praefectus praetorio Timesitheus, met wie hij in 242 optrok tegen de Goten aan de Donau. Nadat Timesitheus het jaar daarop grote successen had behaald in de strijd tegen de Perzen, stierf hij kort voor zijn opmars naar Ctesiphon. Zijn opvolger Philippus Arabs hitste, profiterend van een voedseltekort, de soldaten tegen de jonge keizer op, die in februari 244 te Zaitha werd vermoord. Gordianus III werd 19 jaar.