Tag: 3e eeuw

Sestertius: Severus Alexander 231 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP ALEXANDER PIVS AVG

Keerzijde: Sol staande met het hoofd naar links, in de linkerhand een zweep en steekt zijn rechterhand op. Tekst: P M TR P X COS III PP en in het veld S-C

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 513; Sear 7999; Cohen 415.

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Marcus Aurelius Severus Alexander, gekend als Severus Alexander werd geboren op 1 oktober 208 in Phoenicië. Hij was van 13 maart 222 tot aan zijn dood in maart 235 keizer van Rome. Hij was consul en princeps iuventutis, toen hij in 222 Heliogabalus opvolgde, die hem in 221 geadopteerd had. Hij stond sterk onder de invloed van zijn moeder Iulia Mammaea en zijn grootmoeder Iulia Maesa. Zorgvuldig opgevoed als hij was, streefde hij er ernstig naar een goed bewind te voeren, daarbij trouw geholpen door een troonraad, waarvan de juristen Paulus en Ulpianus deel uitmaakten. Zijn eerste regeringsjaren verliepen rustig. Het aanzien van de senaat steeg. Rechtspleging en onderwijs werden verbeterd, de handel bevorderd, ambtenaren bezoldigd. Nieuw was, dat voortaan ook de praefectus praetorio een senatoriaal gerechtelijk onderzoek kon leiden. Ondanks grote uitgaven, o.a. voor bouwwerken in Rome en wegenaanleg in de provincies, ondergingen de financiën een belangrijk herstel. Moeilijkheden berokkenden echter de soldaten, die onder Caracalla tot tuchteloosheid waren vervallen. De hoge donativa waarmee zij in het gareeel moesten worden gehouden, zijn kenmerkend voor hun grote invloed. In 228 vermoordden de praetorianen zelfs hun stenge gardeprefect Ulpianus. Het jaar daarop ontsnapte de consul Cassius Dio nauwelijks aan moordenaarshanden (later ging hij naar Bithynië, waar hij ook stierf (235)). In 235 reisde de keizer samen met zijn moeder naar Antiochë en bedwong daar enkele muiterijen. Ook bereidde hij er een actie voor tegen de Sassanide Ardasjir I, die Mesopotamië was binnengedrongen en Syrië en Cappadocië bedreigde. Na zijn triomf (233) wegens het herwinnen van verloren gebied riepen onheilsberichten hem naar de Rijn (235), waar zijn pogingen om vrede te kopen en zijn bevoorrechting van troepen uit het Oosten groot misnoegen wekten bij het leger. Dit schoof dan ook Maximinus Thrax als keizer naar voren. In opdracht van Maximinus werden Julia Mamaea en Severus Alexander in maart 235 in de buurt van Mogontiacum (het huidige Mainz) in hun tent in het legerkamp vermoord.

Dubbele sestertius: Postumus 266 – 267 n.Chr.

Gevonden door Tom Maertens

Materiaal: brons

Diameter: 27 mm

Gewicht: 8 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met stralenkroon naar rechts: Tekst: IMP C M CASS LAT POSTVMVS P F AVG

Keerzijde: Fides staande met het hoofd naar rechts, in beide handen een  standaard. Tekst: FIDES MILITVM

Slagplaats: Keulen

Lit: RIC 123; Cohen 74

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Cassianius Latinius Postumus, kortweg Postumus, werd geboren tussen 215 en 225. Hij was een Romeins keizer van de zomer van 260 tot begin 269. Hij was heerser over het Gallische Keizerrijk in oppositie tegen de keizers Gallienus en Claudius Gothicus en dus een usurpator keizers. Postumus wordt door de meeste bronnen beschreven als een goede keizer. Hij wist met succesvolle veldtochten de Franken af te slaan en zo de westelijke provincies bij elkaar te houden. Er is niet veel bekend over het vroege leven van Postumus, maar men gelooft dat hij een Bataaf van eenvoudige komaf was, die door eigen bekwaamheid door de rangen van het leger opklom. Zijn geboorteplaats Deusone zou volgens sommigen het huidige Diessen, een dorp ten zuidoosten van het huidige Tilburg geweest kunnen zijn. Dit lijkt echter onwaarschijnlijk aangezien in Diessen geen aanwijzingen voor bewoning in de Romeinse tijd zijn aangetroffen. Het lijkt wel zeker dat Postumus zich nauw verwant voelde met de god Hercules Deusoniensis. Tijdens zijn bijna tienjarige ambtsperiode droegen 26 verschillende muntslagen beeltenissen van deze god. Volgens sommige historici stond Deusoniensis voor het riviersysteem van de Dieze of nog breder dat van Dieze en Dommel, aangezien de Dieze nog tot in de Middeleeuwen als de hoofdstroom van dit riviersysteem werd gezien. Hij was na 254 onder andere actief in het bestrijden van binnengevallen Franken en Alemannen. Om oorlog te kunnen voeren in het Oosten had keizer Valerianus I in 254 behoefte aan goed getrainde legionnairs. Hij onttrok daarom verscheidene van de beste eenheden aan de verdediging van de Rijngrens, met grote gevolgen. De Franken en Alemannen vielen al spoedig aan en lijken enige tijd vrij spel te hebben gehad. De archeologie laat zien wat er in 256 gebeurde. Een groot aantal Romeinse forten aan de Neder-Rijn werden verwoest. Krefeld en Augusta Treverorum (Trier) werden geplunderd, allen Keulen bleef dankzij zijn dikke muren gespaard. Daarna wist keizer Gallienus, de zoon van Valerianus en van 253-260 medekeizer, de Franken weer uit Gallië te verdrijven. Hij heroverde Augusta Treverorum (Trier) en reorganiseerde de verdediging van Germania Superior en Gallia Belgica. Postumus speelde bij deze strijd zeer waarschijnlijk met name in Germania Inferior een belangrijke rol. Uiteindelijk werd Postumus door keizer Valerianus I in de positie van keizerlijk legaat van Germania Inferior benoemd. Postumus begon zijn vijfde consulaat op 1 januari 269, maar het leger in Germania Superior, dat niet gelukkig was met Postumus’ beslissing om geen mars op Rome te ondernemen ter ondersteuning van Aureolus, schaarde zich begin 269 achter een usurpator. De uitverkorene was Laelianus, een van de topmilitairen binnen het bewind en de gouverneur van de provincie Germania Superior. Laelianus werd in Mogontiacum (Mainz) tot keizer uitgeroepen door het lokale garnizoen en de nabij gelegen troepen (Legio XXII Primigenia). Hoewel Postumus in staat bleek om Mogontiacum snel in te nemen en Laelianus te doden, kon hij zijn eigen troepen niet in de hand houden. Omdat hij hen niet toestond om de stad Mogontiacum te plunderen, keerden zij zich tegen hem en doodden hem en zijn zoon Postumus Junior in Gallië.

Antoninianus: Claudius II Gothicus 268 – 269 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 18 mm

Gewicht: 1,7 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste met stralenkroon naar rechts: Tekst: IMP C CLAVDIVS AVG

Keerzijde: Annona staande naar links, voet op een boeg, in de rechterhand korenaren en in de linkerhand een hoorn des overvloeds. Tekst: ANNONA AVG

Slagplaats: ?

Lit: RIC 18

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Aurelius Claudius “Gothicus” werd geboren op 10 mei 214. Hij was keizer van september 268 – januari 270. Claudius II werd keizer nadat een groot deel van legerleiding, waaronder de commandant van de wacht Aurelius Heraclianus in september 268 in de nabijheid van Mediolanum (het huidige Milaan) een coup uitvoerde tegen keizer Gallienus. Meer op de achtergrond waren Claudius en ook de toekomstige keizer Aurelianus met grote waarschijnlijkheid ook bij deze samenzwering betrokken. De gewone manschappen waren niet allemaal even blij met de greep naar de macht door Gallienus. Er dreigde even een opstand die alleen kon worden afgekocht met het beloven van een bonus van 20 aurei per man ter ere van het aantreden van de nieuwe keizer. Het keizerschap van Claudius II werd gekenmerkt door een opeenvolging van oorlogen.
Op het moment van zijn Claudius’ aantreden in september 268 was het Romeinse Rijk in ernstig gevaar door verscheidene invallen, zowel binnen als buiten haar grenzen. De meest urgente was een invasie van Illyricum en Pannonia door de Goten. Hoewel het leger tijdens het keizerschap van Gallienus de Goten al flinke schade had toegebracht in de slag bij Nestus, behaalde Claudius kort voor of kort nadat hij keizer was geworden in 268 in de slag bij Naissus zijn grootste overwinning, tevens een van de grootste in de geschiedenis van het Romeinse leger. In augustus/september 270 stierf hij op 55-jarige leeftijd aan de pest en werd onmiddellijk goddelijk verklaard door de Senaat, bij wie hij geliefd was.

Denarius: Gordianus III 240 n.Chr.

Gevonden door Joery Tackaert

Materiaal: zilver

Diameter: 20 mm

Gewicht: 1,01 gr

Voorzijde: Gelauwerde en gedrapeerde buste naar rechts: Tekst:  IMP GORDIANVS PIVS FEL AVG

Keerzijde: Gordianus rijdend op een paard naar links. Tekst: PM TRP III COS PP

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 81; RSC 234

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Antonius Gordianus Pius (in het Nederlands beter bekend als Gordianus III), geboren in Rome op 20 januari 225 als zoon van Maecia Faustina, een dochter van Gordianus I. Hij was een Romeins keizer van 238 tot 244. Na de moord op Balbinus en Pupienus, aan wie hij als Caesar was toegevoegd, werd hij als dertienjarige door de praetorianen tot keizer uitgeroepen (9 juli 238). De werkelijke leiding berustte aanvankelijk bij zijn moeder en bij hoge ambtenaren, maar ging in 241, toen hij huwde met Furia Sabina, over op zijn schoonvader, de praefectus praetorio Timesitheus, met wie hij in 242 optrok tegen de Goten aan de Donau. Nadat Timesitheus het jaar daarop grote successen had behaald in de strijd tegen de Perzen, stierf hij kort voor zijn opmars naar Ctesiphon. Zijn opvolger Philippus Arabs hitste, profiterend van een voedseltekort, de soldaten tegen de jonge keizer op, die in februari 244 te Zaitha werd vermoord. Gordianus III werd 19 jaar.

Denarius: Severus Alexander 228 – 231 n.Chr.

Gevonden door Joery Tackaert

Materiaal: zilver

Diameter: 20 mm

Gewicht: 2,20 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts: Tekst: IMP SEV ALEXAND AVG

Keerzijde: Virtus, gedrapeerd, naar links staand, met Victory in de rechterhand en de linkerhand rustend op het schild, speer tegen linkerarm Tekst: VIRTVS AVG

Slagplaats: Rome

Referentie

Lit: RIC 220; RSC 579

Gedetermineerd op facebook

Marcus Aurelius Severus Alexander, gekend als Severus Alexander werd geboren op 1 oktober 208 in Phoenicië. Hij was van 13 maart 222 tot aan zijn dood in maart 235 keizer van Rome. Hij was consul en princeps iuventutis, toen hij in 222 Heliogabalus opvolgde, die hem in 221 geadopteerd had. Hij stond sterk onder de invloed van zijn moeder Iulia Mammaea en zijn grootmoeder Iulia Maesa. Zorgvuldig opgevoed als hij was, streefde hij er ernstig naar een goed bewind te voeren, daarbij trouw geholpen door een troonraad, waarvan de juristen Paulus en Ulpianus deel uitmaakten. Zijn eerste regeringsjaren verliepen rustig. Het aanzien van de senaat steeg. Rechtspleging en onderwijs werden verbeterd, de handel bevorderd, ambtenaren bezoldigd. Nieuw was, dat voortaan ook de praefectus praetorio een senatoriaal gerechtelijk onderzoek kon leiden. Ondanks grote uitgaven, o.a. voor bouwwerken in Rome en wegenaanleg in de provincies, ondergingen de financiën een belangrijk herstel. Moeilijkheden berokkenden echter de soldaten, die onder Caracalla tot tuchteloosheid waren vervallen. De hoge donativa waarmee zij in het gareeel moesten worden gehouden, zijn kenmerkend voor hun grote invloed. In 228 vermoordden de praetorianen zelfs hun stenge gardeprefect Ulpianus. Het jaar daarop ontsnapte de consul Cassius Dio nauwelijks aan moordenaarshanden (later ging hij naar Bithynië, waar hij ook stierf (235)). In 235 reisde de keizer samen met zijn moeder naar Antiochë en bedwong daar enkele muiterijen. Ook bereidde hij er een actie voor tegen de Sassanide Ardasjir I, die Mesopotamië was binnengedrongen en Syrië en Cappadocië bedreigde. Na zijn triomf (233) wegens het herwinnen van verloren gebied riepen onheilsberichten hem naar de Rijn (235), waar zijn pogingen om vrede te kopen en zijn bevoorrechting van troepen uit het Oosten groot misnoegen wekten bij het leger. Dit schoof dan ook Maximinus Thrax als keizer naar voren. In opdracht van Maximinus werden Julia Mamaea en Severus Alexander in maart 235 in de buurt van Mogontiacum (het huidige Mainz) in hun tent in het legerkamp vermoord.

Denarius: Julia Domna 200 – 207 n.Chr.

Gevonden door Joery Tackaert

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,52 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste naar rechts. Tekst: IVLIA AVGVSTA

Keerzijde: Pieta’s staande naar links, beide handen rijzend bij een altaar. Tekst: PIETAS PVBLICA

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 574; RSC 156; BMC 69

Gedetermineerd door Marc Swinnen en Andre van Erkom

Julia Domna werd geboren ca. 160 in de Romeinse provincie Syrië als dochter van Julius Bassianus, hogepriester van de El Gebal zonnegodcultus van Emesa. Was Romeins keizerin van 193 tot aan haar dood in 217. Als jonge vrouw reisde zij naar het westen en trouwde in 187 met de Noord-Afrikaanse Lucius Septimius Severus die later keizer van Rome zou worden. In 188 en 189 kregen zij twee zonen, Caracalla en Geta. Toen Septimius Severus in 193 door de senaat tot keizer werd uitgeroepen, kreeg zij de titel Augusta (keizerin). Zij reisde met haar man mee op zijn veldtochten en kreeg daarom in 195 de titel Mater Castrorum (moeder van de forten of legerkampen). Na de dood van Septimius Severus in 211, kende de senaat haar de tot dan toe ongekende en grandiose titels Mater Senatus en Mater Patriae toe (Moeder van de Senaat en Moeder des Vaderlands). Toen haar zoons beiden keizer waren geworden, was hun walging voor elkaar zo groot geworden dat ze besloten het rijk te verdelen in een oostelijk, met Geta als keizer, en westelijk deel, met Caracalla als keizer. Julia Domna kwam echter tussenbeide en verhinderde de splitsing (“Jullie kunnen misschien het rijk wel tussen jullie verdelen, maar niet jullie moeder!”). In december 211 werd zij door Caracalla verraden nadat zij op zijn voorstel een ontmoeting tussen haar twee zoons had geregeld – zogenaamd om de geschillen bij te leggen. Maar na Geta’s aankomst werd hij voor haar ogen, waarschijnlijk zelfs in haar armen, door Caracalla’s soldaten vermoord. Toen uiteindelijk ook haar oudste zoon werd vermoord (zij verbleef toen in Syrië), was zij wanhopig en overwoog zelfmoord, maar zag hiervan af toen Macrinus haar te kennen gaf dat zij haar titels kon behouden. Zij begon echter een campagne tegen Macrinus, die haar daarop naar Rome verbande. Daar aangekomen met de as van haar zoon, pleegde zij uiteindelijk alsnog zelfmoord door in hongerstaking te gaan.

Denarius: Caracalla 215 n.Chr.

Gevonden door Joery Tackaert

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 2,12 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts: Tekst: ANTONINVS PIVS AVG GERM

Keerzijde: Apollo naakt, tak vasthoudend in de rechterhand en linkerhand rustend op lier op altaar. Tekst: P M TR P XVIII COS IIII P P

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 254; RSC 282; BMC 107

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Marcus Aurelius Antoninus, beter bekend onder de naam Caracalla (Keltische naam voor een cape die hij droeg tijdens campagnes), werd geboren op 4 april 188 te Lugdunum (het huidige Lyon). Hij was Romeins keizer van 211-217. Hij staat bekend als de bouwer van de Thermen van Caracalla maar ook als een wrede, geestelijk gestoorde keizer, die zijn broer Geta vermoordde en uiteindelijk zelf door de Praetoriaanse garde vermoord werd onder leiding van de latere keizer Macrinus. Hij stierf op 8 april 217 te Mesopothamië door een dolkstoot in de rug toen hij op weg was van Edessa naar Carrhae, waar hij een beroemd heiligdom van de maangod Sin wilde bezoeken. Met Caracalla stierf de Severische dynastie in mannelijke lijn uit.

Denarius: Maximinus I Thrax 236 – 238 n.Chr.

Gevonden door Joery Tackaert

Materiaal: zilver

Diameter: 19 mm

Gewicht: 1,4 gr

Voorzijde: Gelauwerde, gedrapeerde en geharnaste buste naar rechts. Tekst: MAXIMINVS PIVS AVG GERM

Keerzijde: Providentia staande naar links, met in de rechterhand een stok boven een wereldbol en in de linkerhand een hoorn des overvloeds. Tekst: PROVIDENTIA AVG

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 20

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Maximinus I, ook wel Maximinus Thrax genoemd, hetgeen Maximinus de Thraciër betekent, werd geboren in ca. 173  uit een Thracische boerenfamilie en had carrière gemaakt in het leger, toen hij na succesvolle gevechten in Germanië in maart 235 tijdens de muiterij die Alexander Severus de troon kostte, tot keizer werd geproclameerd. Hij was Romeins keizer van maart 235 tot juni? 238. Hij benoemde zijn zoon Maximus tot zijn Caesar. In 236/7 streed hij tegen de Sarmaten en de Daciërs. De zware belastingdruk ten gevolge van de kostbare oorlogen maakte Maximinus echter impopulair. Bovendien nam zijn provocerend optreden de hogere kringen tegen hem in. Toen bij een opstand in Africa Gordianus I en diens gelijknamige zoon tot keizer werden uitgeroepen, vonden dezen in Rome snel erkenning. Maximinus rukte daarop Italië binnen, maar stuitte bij Aquileia op zulk een heftig verzet dat zijn troepen ontmoedigd werden en hem en zijn zoon vermoordden in juni? 238 op 65-jarige leeftijd. Maximinus staat bekend als een christenvervolger.

Denarius: Severus Alexander 228 – 231 n.Chr.

Gevonden door Patrick Jorissen

Materiaal: zilver

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP SEV ALEXAND AVG

Keerzijde: Victorie staande naar rechts met één voet op een helm, schild met de inscriptie VOT/X boven knie gehouden. Tekst: VICTORIA AVGVSTI

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 219; RSC 566a.

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Aurelius Severus Alexander, gekend als Severus Alexander werd geboren op 1 oktober 208 in Phoenicië. Hij was van 13 maart 222 tot aan zijn dood in maart 235 keizer van Rome. Hij was consul en princeps iuventutis, toen hij in 222 Heliogabalus opvolgde, die hem in 221 geadopteerd had. Hij stond sterk onder de invloed van zijn moeder Iulia Mammaea en zijn grootmoeder Iulia Maesa. Zorgvuldig opgevoed als hij was, streefde hij er ernstig naar een goed bewind te voeren, daarbij trouw geholpen door een troonraad, waarvan de juristen Paulus en Ulpianus deel uitmaakten. Zijn eerste regeringsjaren verliepen rustig. Het aanzien van de senaat steeg. Rechtspleging en onderwijs werden verbeterd, de handel bevorderd, ambtenaren bezoldigd. Nieuw was, dat voortaan ook de praefectus praetorio een senatoriaal gerechtelijk onderzoek kon leiden. Ondanks grote uitgaven, o.a. voor bouwwerken in Rome en wegenaanleg in de provincies, ondergingen de financiën een belangrijk herstel. Moeilijkheden berokkenden echter de soldaten, die onder Caracalla tot tuchteloosheid waren vervallen. De hoge donativa waarmee zij in het gareeel moesten worden gehouden, zijn kenmerkend voor hun grote invloed. In 228 vermoordden de praetorianen zelfs hun stenge gardeprefect Ulpianus. Het jaar daarop ontsnapte de consul Cassius Dio nauwelijks aan moordenaarshanden (later ging hij naar Bithynië, waar hij ook stierf (235)). In 235 reisde de keizer samen met zijn moeder naar Antiochë en bedwong daar enkele muiterijen. Ook bereidde hij er een actie voor tegen de Sassanide Ardasjir I, die Mesopotamië was binnengedrongen en Syrië en Cappadocië bedreigde. Na zijn triomf (233) wegens het herwinnen van verloren gebied riepen onheilsberichten hem naar de Rijn (235), waar zijn pogingen om vrede te kopen en zijn bevoorrechting van troepen uit het Oosten groot misnoegen wekten bij het leger. Dit schoof dan ook Maximinus Thrax als keizer naar voren. In opdracht van Maximinus werden Julia Mamaea en Severus Alexander in maart 235 in de buurt van Mogontiacum (het huidige Mainz) in hun tent in het legerkamp vermoord.