Tag: 4e eeuw

Follis: Constantijn II 330 – 333 n.Chr.

Gevonden door Friso Langen

Materiaal: brons

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Buste naar rechts met diadeem en kuras. Tekst: CONSTANTINVS IVN NOB C 

Keerzijde: Twee aankijkende gehelmde soldaten met speer en schild, tussen de soldaten twee standaards met puntige toppen i.p.v. banners. Tekst: GLOR-IA EXERC-ITVS, in de afsnede SMTSB

Slagplaats: Thessaloniki

Referentie

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Claudius Constantinus, bekend als Constantijn II, geboren te Arles in februari 316 was een Romeins keizer van 9 september 337 tot april 340. Constantijn was de oudste zoon van Constantijn de Grote en diens vrouw Fausta. Reeds op 1 maart 317 werd Flavius Claudius Constantinus, samen met Crispus en Licinius jr. tot Caesar verheven. Hij ontving een voortreffelijke opvoeding, en werd al vanaf jonge leeftijd meegenomen op veldtochten. Na Crispus’ dood in 326 nam Constantijn II waarschijnlijk diens plaats in Gallië in. Zijn veldheren versloegen de Alamannen; sedert 331 komt de eretitel Alamannicus bij zijn naam voor. Het jaar daarop versloeg hij op verzoek van de Sarmaten de Goten. De Sarmaten zelf, tegen wie hij daarna moest optreden, ondergingen hetzelfde lot; niet minder dan 300.000 van hen vestigden zich als coloni op Romeins gebied. Constantijn II resideerde veelal in Trier, waar hij in contact kwam met de verbannen bisschop Athanasius. Op 9 september 337, toen de moeilijkheden na de dood van Constantijn de Grote uit de weg waren geruimd, nam hij samen met zijn broers de titel Augustus aan. In 338 kwam te Viminacium een verdeling van het rijk tot stand, waarbij Constantijn II Britannië, de beide Galliën en Spanje behield, die hem reeds door zijn vader in 335 waren toegewezen. Spoedig raakte Constantijn II echter in conflict met Constans I, die hij trachtte te bevoogden; ook maakte hij aanspraak op diens diocesen Afrika en Italië. In 340 drong hij onverwacht Italië binnen, maar werd bij Aquileia in een treffen met de voorhoede van Constans, die zelf nog in Naissus was, verslagen; hij kwam op de vlucht om in een rivier in april 340 op 24-jarige leeftijd.

Æ3 bronsmunt: Valens 367 – 375 n.Chr.

Gevonden door Tom Maertens

Materiaal: brons

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2,3 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste met diadeem en kuras naar rechts. Tekst: DN VALENS PF AVG

Keerzijde: Victory stappend naar links met in de rechterhand een krans en in de linkerhand een palmtak. Tekst: SECVRITAS REIPVBLICAE en in de afsnede het muntteken SM- RB

Slagplaats: Rome

Lit: RIC IX Rome 24b/28a, type xiv; Sear 19829.

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Julius Valens, kortweg Valens, werd geboren in 328 te Pannonië. Diende in de lijfwacht van keizer Iulianus. Terstond nadat Valentinianus I in 364 door het leger tot keizer was uitgeroepen, willigde deze een eis van zijn troepen in en benoemde te Constantinopel zijn broer Valens op 23 maart 364 tot medekeizer voor het Oosten. Ofschoon deze gelijkberechtigd was, lag het overwicht toch bij Valentinianus, die het Westen regeerde, maar in 335 stierf en opgevolgd werd door Gratianus, die in Trier resideerde, terwijl aan diens vier jaar oude broer Valentinianus II, die door het leger tot Augustus was uitgeroepen, Italië en Afrika toevielen. Valens spande zich in een rechtvaardig bewind te voeren en de zwaar beproefde plattelandsbevolking te helpen. In 366 verlaagde hij de belastingen met een vierde. Vele bouw- en andere werken ten algemenen nutte werden ter hand genomen. Daar de perzische vorst Sapor I het met Iovanus gesloten vredesverdrag brak, bereidde Valens zich voor op de strijd tegen hem. Intussen echter liet Procopius zich te Constantinopel tot keizer uitroepen (365), maar bij de nadering van Valens door zijn troepen in de steek gelaten, viel hij door verraad de keizer in handen en werd op diens bevel terechtgesteld (366). Hierop volgden talrijke hoogverraadsprocessen en een oorlog tegen gotische stammen die Procopius gesteund hadden (367-369). Een persoonlijke ontmoeting tussen V. en de gotische vorst Athanaric leidde tenslotte tot vrede en herstel van de vroegere verhoudingen. Valens was, na zijn doop door Eudoxus, de ariaanse bisschop van Constantinopel, een ijverig aanhanger van het arianisme (Arius), dat door zijn toedoen bij de Goten en hun naburen ingang vond. Tegenover andersdenkende christenen vrij onverdraagzaam, zette hij tegen hen genomen besluiten echter niet steeds met kracht door. In het Oosten roerden zich intussen de Isauriërs en rezen ernstige moeilijkheden met de Perzen over Armenië en het aangrenzende Iberië. Na in 376 tot de Tigris opgerukt te zijn opende V. onderhandelingen met Sapor II, die echter mislukten. Het verschijnen aan de Donau van de Hunnen verhinderde Valens daarop het conflict met de wapens uit te vechten. Nadat de door de Hunnen overvallen Westgoten op hun verzoek binnen het rijk opgenomen waren, kwamen zij ten gevolge van de willekeur van de Romeinse ambtenaren, die hen als onderworpenen behandelden, in verzet. Bij Marcianopolis grepen zij naar de wapens; na een zege over de Romeinen verwoestten zij Thracië, waarbij zij gesteund werden door de Alamannen (377). Zonder de hulp van de reeds oprukkende Gratianus af te wachten viel V. de vijanden aan, maar werd bij Adrianopel vernietigend verslagen (378). De keizer vond daarbij de dood op 9 augustus 378 op 49-jarige leeftijd; hij werd in 379 opgevolgd door Theodosius.

Follis: Constantijn I ( de Grote ), na zijn dood 337 – 340 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 14 mm

Gewicht: 1,2 gr

Voorzijde: Gesluierde en gedrapeerde buste rechts. Tekst: DIV CONSTANTINVS PT AVGG

Keerzijde: De keizer gesluierd, galopperend met een quadriga naar rechts, de hand van God reikt naar hem neer. Geen tekst, in de afsnede het muntteken TRP

Slagplaats: Trier

Lit: RIC VIII 68, P

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Valerius Constantinus of Constantijn I, Constantijn de Grote werd geboren op 27 februari 272 ? te Naissus in Moesia. Hij was Romeins keizer van 25 juli 306 tot 22 mei 337. Op 19 september 324 werd hij alleenheerser, na Licinius verslagen te hebben in diverse veldslagen. In 307 werd hij Augustus. Hij was de eerste keizer die zich tot het christendom bekeerde. Dat deed hij na de slag bij de Milvische brug waarin Maxentius werd verslagen. Hij liet in de slag het christenteken (labarum) op de schilden van zijn manschappen schilderen en droeg daarna de overwinning op aan de christelijke god. In de lente van 337 werd Constantijn te Nicomedia door een ernstige ziekte getroffen, waaraan hij op 22 mei bezweek, na tevoren door Eusebius, de Bisschop van Nicomedia, te zijn gedoopt. Zijn lichaam werd naar Constantinopel overgebracht en in de kerk van de ‘heilige apostelen’ bijgezet. Constantijn werd 65 jaar.

Follis: Constantijn I ( de Grote ) ca. 330 n.Chr.

Gevonden door Brynckminator Brynckminator

Materiaal: brons

Diameter: 13 mm

Gewicht: 0,81 gr

Voorzijde: Gehelmde buste met mantel van Roma naar links. Tekst: VRBS ROMA

Keerzijde: Romulus & Remus gezoogd door wolvin ( Lupa ), daarboven 2? sterren. Tekst in de afsnede: niet meer leesbaar !

Slagplaats: niet meer te zien

Opmerking: Doordat de letters van de slagplaats in de afsnede niet meer zijn te zien is een exacte determinatie niet meer mogelijk.

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Valerius Constantinus of Constantijn I, Constantijn de Grote werd geboren op 27 februari 272 ? te Naissus in Moesia. Hij was Romeins keizer van 25 juli 306 tot 22 mei 337. Op 19 september 324 werd hij alleenheerser, na Licinius verslagen te hebben in diverse veldslagen. In 307 werd hij Augustus. Hij was de eerste keizer die zich tot het christendom bekeerde. Dat deed hij na de slag bij de Milvische brug waarin Maxentius werd verslagen. Hij liet in de slag het christenteken (labarum) op de schilden van zijn manschappen schilderen en droeg daarna de overwinning op aan de christelijke god. In de lente van 337 werd Constantijn te Nicomedia door een ernstige ziekte getroffen, waaraan hij op 22 mei bezweek, na tevoren door Eusebius, de Bisschop van Nicomedia, te zijn gedoopt. Zijn lichaam werd naar Constantinopel overgebracht en in de kerk van de ‘heilige apostelen’ bijgezet. Constantijn werd 65 jaar.

Follis: Helena 327 – 328 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 18 mm

Gewicht: 3,5 gr

Voorzijde: Buste met diadeem, mantel en ketting naar rechts. Tekst: FL HELENA-AVGVSTA

Keerzijde: Securitas staande naar links,  in de rechterhand een hangende tak en met de linkerhand de zoom van haar gewaad optillend. Tekst: SECVRITAS-REIPVBLICE en in de afsnede het muntteken STRE

Slagplaats: Trier 

Lit: 508, S; Sear 16594

Gedetermineerd door Andre van Erkom en Eric Aerts

Flavia Julia Helena (Augusta), Helena van Constantinopel of Sint-Helena  geboren in ca. 246/248 was de moeder van de Romeinse keizer Constantijn de Grote. Aan haar wordt de ontdekking van diverse voor het christendom belangrijke relikwieën toegeschreven, zoals het kruis waaraan Jezus stierf. Ze wordt binnen het oosters-orthodoxe en rooms-katholieke christendom vereerd als heilige. Helena maakte kennis met de Romeinse militair Constantius Chlorus en baarde een zoon, Constantijn, die door Constantius ook als zijn zoon werd beschouwd. Na de echtscheiding trouwde Constantius vervolgens met de stiefdochter van keizer Maximianus en werd later zelf keizer. Na zijn dood in 306 volgde zoon Constantijn hem op en werd Helena, als moeder van de keizer, een belangrijke figuur aan het keizerlijk hof, dat zich toen in Trier (Augusta Treverorum) bevond. In het jaar 324 kreeg ze van keizer Constantijn de eretitel ‘Augusta’. Helena bekeerde zich tot het christendom, haar zoon niet. Omstreeks het jaar 325 ondernam ze een ontdekkingsreis door het oosten van het Romeinse Rijk. Volgens de beschrijving die kerkvader Eusebius van Caesarea en Bisschop Ambrosius van Milaan van haar ontdekkingsexpeditie door Palestina geeft in zijn Vita Constantini, hield ze zich bezig met bidden, het uitreiken van aalmoezen, het bezoeken van heilige plaatsen en het stichten van kerken. Verder had ze zich voorgenomen het ware graf van Jezus te vinden, wat haar zou zijn gelukt. Volgens de overlevering wist Helena tevens het Heilig kruis, het kruis waaraan Jezus stierf, op te sporen. De vindplaats van het Heilige Kruis werd haar in een droom aangewezen, waarna ze het Heilig Kruis terugvond. Dit kruis kreeg aanvankelijk – nog steeds volgens de overlevering – een plaats in de Heilige Grafkerk, terwijl de bijbehorende spijkers zouden zijn verwerkt in het bit van Constantijns favoriete paard. Ze zou ook de Heilige Trap naar Rome hebben laten overbrengen. Deze trap zou deel uitgemaakt hebben van het pretorium van Pontius Pilatus in Jeruzalem. Jezus zou er dus bij zijn passie overheen gelopen hebben. Ook nam ze de stoffelijke resten van de Drie Koningen mee terug naar Constantinopel, waarna deze in 344 aan de stad Milaan werden geschonken. Delen van de Vita Constantini stemmen overeen met historische feiten, het grootste deel van Eusebius’ relaas is echter geschreven en bedoeld als stichtend verhaal voor een christelijk publiek. Volgens de Gesta Treverorum zou Helena de zogenaamde Heilige Tuniek, het uit één stuk geweven kleed van Jezus, naar Trier hebben overgebracht. Ze bewoonde daar samen met haar zoon en zijn familie een paleis, waarvan de troonzaal, de Basilica van Constantijn, nog bestaat. De Heilige Tuniek bevindt zich nog steeds in een aparte kapel van de Dom van Trier, waarvan een deels bewaard gebleven voorloper eveneens door Constantijn gebouwd werd. In 330, kort na haar terugkeer uit het Heilige Land stierf Helena.

Follis: Constantijn I ( de Grote ) 306 – 337 n.Chr.

Gevonden door Martijn Aarts

Materiaal: brons

Diameter: 11 mm

Gewicht: 2 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste met diadeem en kuras naar rechts. Tekst: CONSTANTI-NVS MAX AVG

Keerzijde: Twee soldaten met speer en schild, daartussen een standaard met  banner waarop een •. In de afsnede het muntteken ( niet meer zichtbaar ). Tekst: GLORIA EXERCITVS

Slagplaats: Antiochië ?

Opmerking: door ontbreken van het muntteken geen exacte determinatie mogelijk.

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Valerius Constantinus of Constantijn I, Constantijn de Grote werd geboren op 27 februari 272 ? te Naissus in Moesia. Hij was Romeins keizer van 25 juli 306 tot 22 mei 337. Op 19 september 324 werd hij alleenheerser, na Licinius verslagen te hebben in diverse veldslagen. In 307 werd hij Augustus. Hij was de eerste keizer die zich tot het christendom bekeerde. Dat deed hij na de slag bij de Milvische brug waarin Maxentius werd verslagen. Hij liet in de slag het christenteken (labarum) op de schilden van zijn manschappen schilderen en droeg daarna de overwinning op aan de christelijke god. In de lente van 337 werd Constantijn te Nicomedia door een ernstige ziekte getroffen, waaraan hij op 22 mei bezweek, na tevoren door Eusebius, de Bisschop van Nicomedia, te zijn gedoopt. Zijn lichaam werd naar Constantinopel overgebracht en in de kerk van de ‘heilige apostelen’ bijgezet. Constantijn werd 65 jaar.

Centenionalis: Magnentius 350 – 353 n.Chr.

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: brons

Diameter: 19,73 mm

Gewicht: 2,8 gr

Voorzijde: Gedrapeerde buste met kuras naar rechts, achter het hoofd A. Tekst: DN MAGNEN-TIVS PF AVG

Keerzijde: Twee Victory’s tegenover elkaar, met tussen hen in een krans met de inscriptie VOT-V-MVLT-X, ondersteund door een kolom. Tekst: VICTORIAE DD NN AVG ET CAE en in de afsnede het muntteken TRP ?

Slagplaats: Trier ?

Opmerking: slagplaats onder voorbehoud

Lit: RIC VIII Trier 307; Sear 18818 ?         

Gedetermineerd door Balten De Temmerman en Andre van Erkom

Flavius Magnus Magnentius werd geboren in Samarobriva ( het huidige Amiens ) in ca. 303. Zijn vader was Brits en zijn moeder Frankisch. Hij was getrouwd met Justina, die na Magnentius’ dood zou hertrouwen met keizer Valentinianus I. Magnentius maakte carrière in het leger. Tijdens een banket op 18 januari 350 in Gallia werd hij door de aanwezigen tot keizer benoemd. Men koos die tijd omdat men had gehoord van militaire tegenslagen voor Constantius II in het oosten. Toen Constans hoorde van de opstand vluchtte hij naar de Pyreneeën, waar hij alsnog werd gedood in februari 350. Magnentius had al snel de controle over de meeste van Constans’ gebieden. Laat in de winter ontving Constantius II het bericht dat zijn broer was overleden. Hij was onzeker over wat hij moest doen, aangezien hij net doende was met een veldtocht tegen de Perzen. Constantius’ zuster Constantina haalde vervolgens Vetranio over zich tot keizer in de Balkan uit te roepen en te onderhandelen met Constantius. Constantius zag dit niet zitten, en Vetranio verbond zich met Magnentius, om zo te proberen Constantius te overtuigen hen te erkennen. Constantius trok echter ten strijde en dwong Vetranio al snel tot aftreden. In juni 350 was er nog de opstand van Nepotianus in Rome, die snel door Magnentius werd neergeslagen. De volgende winter benoemde Magnentius ene Magnus Decentius, mogelijk zijn broer, tot Caesar om de Rijn en Gallia te beschermen. Constantius benoemde zijn neef Flavius Claudius Constantius Gallus in het oosten tot Caesar, zodat hij zelf kon afrekenen met Magnentius. In september kwam het tot een grote slag bij Mursa, waarbij Magnentius veel soldaten verloor. Hij trok zich terug naar Noord-Italië en later naar Gallia. Tot 3 juli 353 bleef Constantius vervolgens in Milaan, om vervolgens ook naar Gallia te gaan. Magnentius’ troepen werden in de Franse Alpen verslagen bij Mons Seleuci. Magnentius vluchtte naar Lyon. Zijn troepen zagen geen heil meer in de strijd en wilden Magnentius overdragen aan Constantius. Op 10 augustus pleegde hij echter zelfmoord.

Centenionalis of nummis Constantius II 335 – 337 n.Chr.

Gevonden door Roy Schwillens

Materiaal: brons, koper ?

Diameter: ca. 18 mm

Gewicht: 1,7 gr

Voorzijde: Gelauwerde en gepantserde buste van Constantius II Caesar, gezien vanaf driekwart naar voren. Tekst: FL IVL CONSTANTIVS NOB C

Keerzijde: Twee soldaten, gehelmd en militair gekleed die tegenover elkaar staan, elk met speer in de hand en leunend op een schild; in het midden een standaard met militaire banner. Tekst:GLOR-IA EXERC-ITVS en in de afsnede • TRP •

Slagplaats: Trier

Opmerking: veel varianten

Lit: RIC VII 592

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Flavius Julius Constantius, bekend als Constantius II werd in Sirmium, in Illyricum geboren op 7 augustus 317, als tweede zoon van Constantijn de Grote en diens vrouw Fausta. Lichamelijk en geestelijk zeer begaafd, werd Flavius Iulius Constantius reeds in 324 tot Caesar verheven. Toen Constantijn de Grote in mei 337 stierf was Constantius er snel bij om zo veel mogelijk macht te grijpen. Hij was waarschijnlijk de drijvende kracht achter het uitroeien van de halve mannelijke familie van Constantijn. In september datzelfde jaar verdeelde hij het rijk samen met zijn broers Constantijn II en Constans. op 9 september 337 namen zij de Augustustitel aan. Hij werd uiteindelijk de enige heerser na de dood van zijn broers en de nederlaag van de usurpator Magnentius in 353 na Christus. Constantius II was een toegewijd christen en voorstander van het Arianisme, een omstreden theologische stroming. Hij vervolgde aanhangers van de Nicene Creed en voerde conflicten met zowel interne opstanden als externe vijanden zoals Perzië. Zijn neef Julianus kwam in 360 na Christus tegen hem in opstand, wat het einde van zijn alleenheerschappij inluidde. Hij regeerde tot aan zijn dood op 3 november 361 in Cilicië, verzwakt door koorts en ook door de strapatsen van de afgelopen jaren. Constantius II werd 44 jaar.