Dag: 20 juli 2017

Philips van de Elzas: eenzijdig geslagen munt 12e eeuw

Gevonden door Mark Volleberg

Materiaal: koper

Diameter: 20 mm

Gewicht: 0,68 gr

Voorzijde de letters VERMANS die zullen verwijzen naar VERMANDOIS

Philips van de Elzas, graaf van Vlaanderen en Artois (1168-1191), verwierf door zijn huwelijk met Isabella van Vermandois in 1155 aanzienlijke gebieden in Frankrijk: de graafschappen Amiens, Valois en Vermandois. Tevens was hij graaf van Lens. Als graaf van Vlaanderen had hij bovendien rechten op Zeeland, waardoor hij een van de grootste territoriale vorsten van zijn tijd was.
Aan het einde van zijn leven brokkelde zijn macht af: in 1180 gaf hij, in de hoop de Franse politiek te kunnen beïnvloeden, Artois aan zijn nicht als bruidsschat mee toen zij trouwde met de Franse koning Philips II Augustus (1180-1223); deze laatste eiste na de dood van Isabella van Vermandois in 1182 haar graafschappen op, die in 1186 gewapenderhand aan de Franse kroon kwamen.
Philips van de Elzas heeft penningen en/of obolen aangemunt in Vlaanderen te Gent, Ieper,, Sint-Omaars (Saint-Omer); in het graafschap Amiens te Amiens (zijn naam samen met die van muntmeester Simon) en Péronne; in Artois te Arras (op eigen naam en alleen met de naam van muntmeester Simon); in het graafschap Lens te Lens; in Valois te Crépy (zijn naam samen met die van muntmeester Simon); in Vermandois te Saint-Quentin( Ned.: St.Kwintens) en waarschijnlijk in Zeeland te Middelburg.

Tekst van Paul Callewaert

Filips van de Elzas

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Gronsveld: oord z.j. 1649

Gevonden door Jos Hagens

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 2 gr

Voorzijde: Gekroond wapenschild met 4 kwartieren en een hartschild. Tekst: IOES.COMES.D.BRONCHORST.ET (of variant). Voluit: Ioes comes de Bronckhorst et, en betekent: Jan, graaf van Bronckhorst en (de tekst gaat verder op de keerzijde).

1: Wapen van Bronckhorst (klimmende leeuw naar rechts).
2: Wapen van Batenburg (Andrieskruis met in de vlakken droogscheerders scharen).
3: Wapen van Gronsveld (drie bollen).

Keerzijde: Drie wapenschildjes met daarboven een kroon en tussen de twee bovenste schildjes een klimmende leeuw of dubbelkoppige adelaar. Tekst: IN.GRONSVELT.BARO.D.BATO.ET.R. (of variant). Voluit: in Gronsvelt baron de Batenburg et Rimburg, en betekent: in Gronsveld, baron van Batenburg en Rimburg.

De wapenschildjes op de keerzijde en de figuur daartussen zijn:

A is een klimmende leeuw (wapen van Bronckhorst) naar rechts.
        B is een klimmende leeuw (wapen van Bronckhorst) naar links.
         C zijn de 3 bollen van Gronsveld.
        D is een tweekoppige adelaar.
        E is een leeuw naar links op gestreepte achtergrond.

Dit wordt hier weergegeven als:

A  ( D of E )   C

B

Muntteken: 3 bollen in een wapenschild: vanaf de 15e eeuw 

Slagplaats: Gronsveld

W. van den Nieuwenhof beschreef een variant met in het hartschild 3 lelies i.p.v. 3 bollen en de leeuwen naar links gewend. Deze variant is ook al eens beschreven door Neumann (plaat XIV – 12412). Recent is een exemplaar gevonden door een detectoramateur, zie hier de afbeelding. Dit type komt voor met tekst welke door de kroon wordt onderbroken maar ook met tekst welke boven de kroon doorloopt.

Referentie

GRONS.2

Gedetermineerd door Paul Callewaert