Dag: 5 november 2018

As: Trajanus 101 – 102 n.Chr.

Gevonden door Kristof Bruyndonckx

Materiaal: brons

Diameter: 27 mm

Gewicht: 10,10 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP CAES NERVA TRAIAN AVG GERM PM

Keerzijde: Victory wandelend naar links, in de hand een schild met de inscriptie S P / Q R. Tekst: TR POT COS IIII P P, in het veld S C

Lit: RIC 434; Cohen 640: Sear -.

Gedetermineerd op facebook

Trajanus werd op 18 september 53 in Italica (Hispania) geboren als zoon van Marcus Ulpius Traianus en de Spaanse Marcia. Hij was Romeins keizer van 28 januari 98 tot 9 augustus 117. Na onder zijn vader in Syria gediend te hebben werd in 78 quaestor en ca. 84 praetor, waarna hij als commandant naar Spanje ging. Daar kreeg hij de opdracht de opstand van Saturninus in Germania Superior te dempen (88). Na zijn consulaat in 91 keerde hij als stadhouder naar Opper-Germanië terug, waar hij door de aanleg van wegen en castella en de stichting van kolonies de Rijn- en Donaugrens versterkte. Met zijn naam zijn de steden Nijmegen (Noviomagus) en Xanten (colonia Traiana) verbonden (Hiernaast een bronzen portretkop van Trajanus, gevonden in de Waal bij Xanten (?)). In 97 werd hij door Nerva geadopteerd en, voorzien van speciale bevoegdheden, tot mederegent onder titel Caesar verheven. Het jaar daarop volgde hij Nerva in Keulen op. Zijn eerste daad was de bestraffing van opstandige praetorianen, die hij naar Germania ontbood, waar hij voorlopig bleef en de titel Germanicus verwierf. In Rome, waar hij in 99 aankwam, werd hij algemeen verwelkomd. Het gebruikelijke donativum werd door hem gehalveerd, geschenken bij zijn troonsbestijging wees hij van de hand. Voor alles bereidde hij zich voor op de oorlog tegen de Dacische Decebalus, met het doel de Donaugrens te beveiligen. Ook lokt het Dacische goud. In 101 rukte Trajanus uit en overwinterde na een onbesliste slag bij Tapae aan de overzijde van de Donau. Toen hij het volgend jaar de hoofdstad Sarmizegetusa bedreigde, gaf Decebalus zich over, waarna de keizer de titel Dacicus aannam en te Rome een triomf vierde. In 105 roerde Decebalus zich opnieuw. Weer rukt Trojanus uit over de door Apollodorus bij Dobretae gebouwde Donaubrug en veroverde de Dacische hoofdstad, waarop Decebalus zich het leven benam. Zijn land werd de provincie Dacia, zijn hoofdstad een Romeinse kolonie. De zuil van Trajanus te Rome en het Tropaeum Traiani te Adamklissi (Roemenië) zijn een blijvende herinnering aan deze veldtochten. De Donaulinie kon nu worden versterkt en het spoedig tot rust gekomen gebied werd beveiligd en weldra geheel geromaniseerd (Roemeens!). Intussen werd ook in het Oosten de rijksgrens afgerond doordat Aulus Cornelius Arabia Nabataea als provincie inlijfde (105). In Numidië versterkten de Romeinen in alle stilte hun greep op het land door de stichting van Thamugadi en Lambaesis. Om de Parthische dreiging het hoofd te bieden verklaarde Trajanus in 113 de Parthen de oorlog. Zijn legers bezetten Armenië en een deel van Mesopotamië, waarna Armenië, Cappadocië en Klein-Armenië aan het rijk werden toegevoegd. In 115 keerde de keizer zich tegenkoning Osroës zelf en trok, na in Antochië overwinterd te hebben in 116 de Tigris over, waarna hij de hoofdstad Ctesiphon bezette en de Perzische golf bereikte. Assyrië en Mesopotamië werden Romeinse provincies en aan ’s keizers eerder verworven titels werd die van Parthicus toegevoed. Het veroverde gebied met zijn belangrijke verbindingsroutes naar het Oosten bleef echter onrustig. Weliswaar werden revoltes onderdrukt, sloeg Lusius Quietus aanvallen in het noorden af en werd in Ctesiphon een vazalkoning aan de macht gebracht, maar de situatie bleek moeilijk in de hand te houden. Ook in Cyrene, Cyprus, Egypte en de Levant, waar Joden rebelleerden, deden zich problemen voor. Zo besloot Trajanus van een voorgenomen tocht naar Indië af te zien en terug te keren. Ernstig ziek bereikte hij Antiochië. Hij stierf, op doorreis naar Rome, op 9 augustus 117 in het Cilicische Selinus. Zijn opvolger was de door hem geadopteerde Hadrianus. Trajanus werd 63 jaar.

Denarius: Elagabalus 221 n.Chr.

Gevonden door Kristof Bruyndonckx

Materiaal: zilver

Diameter: 17 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts. Tekst: IMP ANTONINVS PIVS AVG

Keerzijde: Elagabalus staat naar links met een tak van een cypres in zijn ene hand en in zijn andere een offerbeker boven een altaar, in het linkerveld een ster. Tekst: PM TR P IIII COS III PP

Lit: RIC 46, RSC 196, BMC 256

Gedetermineerd op facebook

Marcus Aurelius Antoninus (geboren al Sextus Varius Avitus Bassianus, ca. 204 ), algemeen bekend bij zijn bijnaam Elagabalus of Heliogabalus, was een Romeins keizer van 16 mei 218 – 13 maart 222. Door een intrige van zijn grootmoeder, Iulia Maesa, die hem voor een zoon van Caracalla uitgaf, werd Heliogabalus op 14-jarige leeftijd door de omgekochte legioenen als Marcus Aurelius Antoninus nog tijdens de regering van Macrinus tot Augustus uitgeroepen. Na diens nederlaag en dood (juni 218) gaf hij zich te Nicomedia met zijn moeder Iulia Soaemias aan godsdienstige uitspattingen over, die hij vanaf najaar 219 te Rome voortzette. Heliogabalus trachtte de Syrische zonnegod, voor wie hij prachtige tempels liet bouwen, tot universele rijksgod te maken. Niet alleen godsdienstig geperverteerd, miste hij bovendien alle eer- en verantwoordelijksheidgevoel. Staatszaken liet hij aan zijn moeder en grootmoeder over, die zitting namen in de senaat. Aan mensen van het laagste allooi werden belangrijke bestuursposten toevertrouwd. De reactie hierop kon niet uitblijven. Om de dynastie der Severi in stand te houden adopteerde de keizer op instigatie van Iulia Maesa zijn neef Alexander Bassianus, die medekeizer werd (221). Het leger koos de zijde van deze laatste. Heliogabalus en zijn moeder werden daarop vermoord, hun lijken in de Tiber geworpen ( 13 maart 222). Elagabalus werd 18 jaar.

Denarius: Julius Caesar 49 – 48 v.Chr

Gevonden door Kristof Bruyndonckx

Materiaal: zilver

Diameter: 18 mm

Gewicht: 3, 15 gr

Voorzijde: Olifant ( Caesar ) gaande naar rechts, vertrappelt een slang ( zijn tegenstanders ). In de afsnede CAESAR

Keerzijde: Priesterlijke werktuigen: culullus, aspergillum, bijl met wolvenkop op de top en apex

Slagplaats: Rome

Geslagen te velde tijdens de verovering van Gallië in 49 of 48 v.Chr. In die tijd had een veldheer het recht om te velde munten te slaan ten behoeve van zijn leger. Onder Augustus werden de eerste keizerlijke munten geslagen, echter nog zonder portret. Pas sinds Caligula (37-41) lieten de Romeinse keizers gouden en zilveren munten slaan met hun beeltenis. Dit gebruik hield stand tot de 5e eeuw.

Referentie

Lit: Crawford. 443/. Sear 9; Sydenham 1006

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Julius Caesar, geboren op 12 juli 100 v.Chr. in Subura ( Rome ) was een Romeins politicus, generaal en schrijver. Hij doorliep zowel een militaire als politieke loopbaan en werd na de verovering van Gallië en de daaropvolgende burgeroorlog tegen Pompeius dictator van het Romeinse Rijk. Door zijn bewind werd de Romeinse Republiek omgevormd tot het Romeinse Keizerrijk. Hij wordt meestal kortweg Julius Caesar of Caesar genoemd. Zijn uitzonderlijke persoonlijkheid en belangrijke rol in de val van de Romeinse Republiek maken hem de bekendste Romein ooit. Tijdens zijn carrière was Caesar zeer succesvol. Hij beklom de politieke ladder gestaag en maakte een aantal machtige bondgenoten, zoals de invloedrijke politici Crassus en Pompeius. Met hun gezamenlijke invloed kreeg hij veel gedaan in de Senaat en zette hij zich vooral in voor het welzijn van de lagere klassen. Hiermee haalde hij zich de vijandigheid van de conservatievere politici op de hals. Toen Caesar van 58 voor Christus tot 50 voor Christus een prestigieuze oorlog in Gallië uitvocht, maakten de conservatieven gebruik van de jaloezie van Pompeius en zorgden ervoor dat hij zich keerde tegen Caesar.
Caesar wordt dictator van Rome.
Deze vijandigheid resulteerde in 49 voor Christus in een burgeroorlog. Caesar vocht met zijn doorgewinterde leger tegen de gezamenlijke strijdkrachten van Pompeius en de conservatieven, waarbij de strijd hem naar Spanje, Griekenland, Egypte, het huidige Turkije en het huidige Tunesië voerde. Hij versloeg zijn vijanden en keerde in 45 voor Christus terug naar Rome als dictator. Er was echter een groep senatoren die terug verlangde naar de democratische Romeinse Republiek en die Caesar zijn autocratische politiek afkeurden. Op 15 maart 44 voor Christus pleegden zij een aanslag op Caesar in het Theater van Pompeius in Rome. Met 23 messteken werd Caesar om het leven gebracht.

Sestertius: Lucius Verus 161 – 169 n.Chr.

Gevonden door Kristof Bruyndonckx

Materiaal: brons

Diameter: 33 mm

Gewicht: 22,5 gr

Voorzijde: Gelauwerd hoofd naar rechts: Tekst: IMP CAES L AVREL VERVS AVG

Keerzijde: Marcus Aurelius en Lucius Verus geven elkaar de hand. Tekst: CONCORD AVGVSTOR TR P, in het veld S C en in de afsnede COS II

Lit: RIC 1284, Cohen 28

Gedetermineerd door Andre van Erkom

Lucius Aurelius Verus, geboren in Rome op 15 december 130 en Romeins keizer van 7 maart 161-169. Hadrianus had oorspronkelijk Lucius’ vader Aelius benoemd tot zijn opvolger. Door diens vroegtijdige dood, slechts enkele maanden voor de dood van Hadrianus zelf in 138, benoemde Hadrianus Antoninus Pius tot zijn opvolger. Voorwaarde was evenwel dat hij twee opvolgers zou adopteren, namelijk Marcus Aurelius en Lucius, de 7-jarige zoon van Aelius. Zij zouden beiden Antoninus moeten opvolgen en gezamenlijk regeren. Tot de leraren die hem samen met Marcus onderrichtten, behoorden Herodes Atticus en Fronto. Reeds in 145 ontving Lucius Verus de toga virilis, in 153 de quaestuur en in 154 het consulaat, dat hij in 161 samen met Marcus nog eens bekleedde. Bovendien was hij augur en frater Arvalis. Bij de dood van Antoninus Pius in 161 verhief Marcus Lucius Verus terstond tot medekeizer en schiep daarmee het eerste voorbeeld van een gemeenschappelijk bewind. In 164 gaf hij zijn dochter Annia Lucilla aan zijn nu Lucius Aurelius Verus geheten ambtgenoot tot vrouw. Hij was weeldezuchtig, slap en toegeeflijk en miste het nodige verantwoordelijkheidsgevoel. In 162 naar het Oosten gegaan, waar de Parthen Syrië waren binnengevallen, liet hij dan ook het praktische bevel over aan zijn legaten, van wie Avidius Cassius zelfs Ctesiphon veroverde. Bij de vrede in 165 werden Armenië en Osroëne Romeinse vazalstaten en Mesopotamië een Romeinse provincie. Samen met Marcus Aurelius vierde Lucius Verus in 166 een triomf en kreeg de titels Parthicus Maximus, Medicus en Pater Patnae, alsmede de corona civica. In 168 rukte hij samen met Marcus uit tegen de Marcomannen aan de Donau. Hier stierf in begin 169 te Altinum aan een hersenbloeding. Zijn dood was wel een verlichting voor het Rijk. Lucius Verus werd 38 jaar.

Denarius Caracalla 217 n.Chr.

Gevonden door Kristof Bruyndonckx

Materiaal: zilver

Diameter: 25 mm breedste punt

Gewicht: 3,25 gr

Voorzijde: Hoofd met stralenkroon naar rechts. Tekst: ANTONINVS PIVS AVG GERM

Keerzijde: Diana ( of Luna? ) met crescent op het hoofd en loshangende mantel achter haar aan in biga ( strijdwagen ) met stieren naar links.

Slagplaats: Rome

Lit: RIC IV 284a

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Marcus Aurelius Antoninus, beter bekend onder de naam Caracalla (Keltische naam voor een cape die hij droeg tijdens campagnes), werd geboren op 4 april 188 te Lugdunum (het huidige Lyon). Hij was Romeins keizer van 211-217. Hij staat bekend als de bouwer van de Thermen van Caracalla maar ook als een wrede, geestelijk gestoorde keizer, die zijn broer Geta vermoordde en uiteindelijk zelf door de Praetoriaanse garde vermoord werd onder leiding van de latere keizer Macrinus. Hij stierf op 8 april 217 te Mesopothamië door een dolkstoot in de rug toen hij op weg was van Edessa naar Carrhae, waar hij een beroemd heiligdom van de maangod Sin wilde bezoeken. Met Caracalla stierf de Severische dynastie in mannelijke lijn uit.

AR Antoninianus: Trajanus Decius 249 – 250 n.Chr.

Gevonden door Kristof Bruyndonckx

Materiaal: zilver

Diameter: 22 mm

Gewicht: 4,55 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met stralenkroon naar rechts. Tekst: IMP C M Q TRAIANVS DECIVS AVG

Keerzijde: De keizer te paard naar links lopend, met de rechterhand opgeheven als groet en in zijn linkerhand een scepter. Tekst: ADVENTVS AVG

Slagplaats: Rome

Lit: RIC 11b, RSC 4.

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Gaius Messius Quintus Trajanus Decius, geboren ca. 195 in Budalia, 
Illyricum, (hedendaags Servië), gekend als Trajan Decius. Hij was vanaf 234 gouverneur van Moesia, in 249 werd hij tot praefectus urbi benoemd en door keizer Philippus Arabs met het opperbevel in Moesia en Pannonia en de strijd tegen de Goten belast. Door zijn troepen te Viminacium tot keizer uitgeroepen, werd Decius vrijwel algemeen erkend. Philippus sneuvelde tegen hem bij Verona (249). Decius voerde grote bouwwerken uit (wegen, thermen op de Aventijn) en schonk zorg aan de graanvoorziening en de financiën. Als overtuigd vernieuwer van oude tradities ondernam hij de eerste systematische christenvervolging. Door speciale offercommissies loyaal bevonden christenen ontvingen een schriftelijke verklaring. Tot de slachtoffers behoorden o.a. paus Fabianus; bisschop Cyprianus en vele anderen konden slechts door te vluchten hun leven redden. Na een zege bij Berola veroverden de Goten Philippopolis in Thracië. Decius trok zelf tegen hen op, maar sneuvelde, door zijn veldheer Trebonianus Gallus in de steek gelaten, samen met zijn zoon en Caesar Herennius Etruscus bij Abrittus (Dobroedsja) in juni 251. Trajanus Decius werd na zijn dood vergoddelijkt. Twee borstbeelden van hem zijn met zekerheid geïdentificeerd: een in de Musei Capitolini en een in het Museo Torlonia (beide te Rome). Hij figureert als boosdoener in verschillende christelijke legenden, zoals die van Sint-Christoffel, de Zevenslapers van Efeze en van de heilige Agatha.