Dag: 13 november 2018

Gevonden door Filip Behiels

Materiaal: lood / tin legering

Afmetingen: 19,2 mm / 21,3 mm 

Gewicht: 2,48 gr

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel omgeven in een stralenkrans een gekroonde H. Maria met op haar rechterarm het kindje Jezus. Het geheel omsloten met een krans van gebedsknopjes.

Keerzijde: Binnen een dubbele gladde cirkel de gotische letters IHS. Voluit: Iesus Hominum Salvator. Wat wil zeggen: Jezus de redder der mensen. Het geheel omsloten met een krans van gebedsknopjes.

Datering: z.j. 1475-1525

Aanmaakplaats: z.pl. onbekend

Opmerking: Juiste datering van deze draaginsigne is onbekend.

IHS is een monogram dat geregeld gebruikt wordt op katholieke voorwerpen. Dit monogram kwam op in de hoge middeleeuwen. IHS vindt men bijvoorbeeld terug op kerkgevels, biechtstoelen, bidprentjes, kazuifels en altaardwalen. Het monogram IHS is de weergave van de eerste drie letters van Jezus in Griekse hoofdletters (ΙΗΣΟΣ): Iota, Eta en Sigma. Dit wordt ook geschreven als IHC. De hoofdletter S wordt in het Grieks oorspronkelijk als Σ geschreven. In de late oudheid en gedurende de vroege middeleeuwen werd dit geschreven als een C. Vanaf de latere middeleeuwen (circa. 14e eeuw) werd de S gebruikt, steeds als weergave van de sigma (Σ). De H bleef echter H, ook al gaat het eigenlijk om een E. Omdat niet iedereen besefte dat het oorspronkelijk Griekse letters zijn en dat de letter H in het Grieks een E is, bleek het monogram raadselachtig geworden. Dit was waarschijnlijk de aanleiding voor het bedenken van andere verklaringen waarbij het monogram een afkorting werd voor een Latijnse zinsnede. De meest gangbare varianten hiervan zijn: • Iesus hominum salvator (Jezus de redder der mensen). • In hoc signo (In dit teken (zult gij overwinnen)), als verwijzing naar de droom die de Romeinse keizer Constantijn de Grote gehad zou hebben. Het monogram wordt veel gebruikt als logo door de katholieke orde der jezuïeten, sinds de stichter van de orde, Ignatius van Loyola, het als zijn zegelmerk koos. Zij gaven er ook enkele nieuwe betekenissen aan: • Iesum habemus socium (Wij hebben Jezus als metgezel); • Iesu humilitas societas (De geringe sociëteit van Jezus).

Lit: Heilig en Profaan deel I, pag. 233, afb. 506

Gedetermineerd door Paul Callewaert