Categorie: Brugge

Vlaamse munt te Brugge

Vlaanderen was een graafschap in de zuidelijke Nederlanden, ontstaan uit de Karolingische pagus Flandrensis, het gebied rondom het huidige Brugge. De grondslag voor het grafelijk gezag werd gelegd door Boudewijn met de ijzeren arm († 879), die als beloning voor zijn succesvolle strijd tegen de Noormannen Kroon-Vlaanderen (ten westen van de Schelde) van de Franse koning in leen kreeg. In 1065 werd hier Rijks-Vlaanderen (ten oosten en noorden van de Schelde) als leen van de Duitse keizer aan toegevoegd. De stad Brugge (in het Frans Bruges) is thans hoofdstad van de Belgische provincie West-Vlaanderen. Brugge is ontstaan rond de door Boudewijn met de ijzeren arm (9e eeuw) gestichte burcht. De stad groeide in de 13e en 14e eeuw uit tot een belangrijk handelscentrum (lakennijverheid). In de 14e/15e eeuw ontstond achteruitgang door verzanding van het Zwin en de opkomst van andere havensteden die voor grotere schepen toegankelijke havens hadden. Brugge verloor hierdoor haar marktpositie voor de lakenindustrie en veel buitenlandse handelshuizen vertrokken naar elders. In de 17e eeuw werd Vlaanderen een onderdeel van de Spaanse Nederlanden, in 1713 van de Oostenrijkse Nederlanden. Tijdens de Franse bezetting werd het opgedeeld in verschillende departementen. Vervolgens werd Vlaanderen in 1814 deel van het verenigd koninkrijk der Nederlanden en in 1830 van de onafhankelijke staat België.

Voor het graafschap Vlaanderen was Brugge één van de belangrijkste muntplaatsen. In de Karolingische tijd werden er voor het eerst munten geslagen op naam van de Karolingische vorsten. In de middeleeuwen werden er tot in de dertiende eeuw munten geslagen door de Vlaamse graven. In de 14e en 15e eeuw was het munthuis echter eertijds gevestigd te Gent maar vanaf 1467 werd het weer verplaatst naar Brugge waar het tot de sluiting in 1754 bleef.

Muntteken

Op de munten uit Brugge komt sinds 1434 een lelie voor als muntteken. Alleen onder Maria Theresia (1740-1780) is er een leeuwtje gebruikt in plaats van een lelie.

Bron: duiten.nl

Brugge: oord 1749

Gevonden door Amine Beldjoudi

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 3,22 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts met halssnoer om en oorbel in. Tekst: M. T. D.G. R. JMP. G. H. – B. REG. A. A. D. BURG. (of variant). Voluit: Maria Theresia Dei gratia Romanorum imperatrix, Germania, Hungaria, Bohemia regina, archidux Austria, dux Burgundie wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie Rooms keizerin, koningin van Duitsland, Hongarije en Bohemen, Aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië

Keerzijde: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / jaar. /  Wat betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden.

Datum: 1749

Muntmeester: ?

Muntteken:

Slagplaats: Brugge 

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Oplagen niet bekend.

De gegevens van de overslag/medailleslag oord zijn: gewicht 3,28 gram en diameter 24 mm terwijl de normale diameter van de oorden ca. 22 is.
Op 17 april 1752 vaardigden de Staten-Generaal een plakkaat uit waarin de zogenaamde Brabantse “Koninginne oortjes” in Staats Vlaanderen niet meer gangbaar werden verklaard voor twee duiten maar slechts voor een duit.

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.23

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: dubbel oord 1752

Gevonden door Amine Beldjoudi

Materiaal: koper

Diameter: 27 mm

Gewicht: 6,03 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts met halssnoer om en oorbel in. Tekst:  M. T. D.G. R. JMP. G. H. B. REG. A. A. D. BURG. (of variant). Voluit: Maria Theresia Dei gratia  Romanorum Imperatrix, Germania, Hungaria, Bohemia Regina, Archidux Austria, Dux Burgundie wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie Rooms keizerin, koningin van Duitsland, Hongarije en Bohemen, Aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië.

Keerzijde: Binnen een takkenversiering: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / 1752. / . Wat betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden.

Muntmeester: Lambert Millé 1752 – 1754

Muntteken: 

Slagplaats: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Oplagen niet bekend.

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.24

Lit: Vanhoudt I J 22; nieuwe Vanhoudt 824·BG

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: oord 1713

Gevonden door Ben De Poortere

ben d1.1-800 ben d1-800

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Borstbeeld van Karel VI naar links, met daaronder een lelie. Tekst: CAROLVS VI D:G: – ROM: IMP: HISP: REX. (of variant). Voluit: Carolus VI Dei gratia Romanorum Imperator Hispaniarum rex, wat betekent: Karel VI, bij Gods gratie Duits keizer en koning van Spanje (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond monogram van drie maal de letter C, boven de kroon het jaar. Tekst: .ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAND. c. (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie Zc, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

Muntmeester: Jean de la Court 1712 – 1715

Muntteken:

Slagplaat: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Geslagen aantallen: periode 20 mei 1712 tot 12 mei 1713 ca. 3.199.408 stuks.

Op 17 juni 1712 vaardigden de Staten-Generaal een plakkaat af tegen het uitgeven van Brabantse en Vlaamse oorden. Hier zullen wel de oorden van dit type mee zijn bedoeld. Deze liards komen veel voor als overslag over oudere exemplaren, zie hier een voorbeeld.

Keizer Karel VI

Referentie

VLA.21

Lit: Vanhoudt new 794 BG

Gedetermineerd op facebook

Brugge, Doornik: Dubbele penning 1615

Gevonden door Mathieu Vens

mathieu1.1 mathieu1

Muntheren:  Albrecht & Isabella, landsheren van de Spaanse Nederlanden, 1599-1621.

Materiaal: koper

Diameter: 21,2 mm

Gewicht: 0,95 gr; uitgifte: 2,55 gr

Voorzijde: Gekroond monogram van de landsheren. Tekst: (lelie/toren)] ALBERTVS ET [ ELISABET.D.G.

Keerzijde: Gekroond wapenschild van Oostenrijk-Bourgondië gelegen op een Bourgondisch takkenkruis en ter weerszijden het gesplitste jaartal (16) – 15 Tekst: (lelie/toren)ARC]H AVST DV[C BVRG Z COM FLA of DVCES BVR DOM TOR Z of variant.

1 = Oostenrijk (Zilveren faas).
2 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).

Datum: 1615

Slagplaats: Brugge / Doornik

mathieu1.2

Albrecht en Isabella

Lit: Vanhoudt atlas I 398; van Gelder Hoc 299-x; Van Keymeulen 25; Vanhoudt new 599.x

Gedetermineerd door Mathieu Vens en rimidi

Brugge: oord 1712 t.e.m. 1715

Gevonden door Jerry Van de Vel

jerry1.1 jerry1

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3,43

Voorzijde: Borstbeeld van Karel VI naar links, met daaronder een lelie. Tekst: CAROLVS VI D:G: – ROM: IMP: HISP: REX. (of variant). Voluit: Carolus VI Dei gratia Romanorum Imperator Hispaniarum rex, wat betekent: Karel VI, bij Gods gratie Duits keizer en koning van Spanje (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond monogram van drie maal de letter C, boven de kroon het jaar. Tekst: .ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAND. c. (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie Zc, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

Muntmeester: Jean de la Court ( 1712 – 1715 )

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Geslagen aantallen: periode 20 mei 1712 tot 12 mei 1713 ca. 3.199.408 stuks.

Op 17 juni 1712 vaardigden de Staten-Generaal een plakkaat af tegen het uitgeven van Brabantse en Vlaamse oorden. Hier zullen wel de oorden van dit type mee zijn bedoeld. Deze liards komen veel voor als overslag over oudere exemplaren, zie hier een voorbeeld.

Keizer Karel VI

Referentie

VLA.21

Lit: Vanhoudt new 794 BG

Gedetermineerd door Jerry Van de vel

Brugge: oord 1693

Gevonden door Phil Coene

Materiaal: koper

Diameter: 24,69 mm

Gewicht: 4,04 gr

Voorzijde: Gekroond vuurijzer omgeven door 3 wapenschildjes. Links Oostenrijk, rechts Bourgondië en onder Brabant. Tekst: CAROL. II. D.G. HISP. ET. INDIARVM. REX (of variant). Voluit: Carolus II Dei gratia Hispaniarum et Indiarum rex, en betekent: Karel II, bij Gods gratie koning van Spanje en de Indiën (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Wapens van Oostenrijk, Bourgondië en Brabant

Keerzijde: Gekroond Spaans wapenschild, aan weerszijden v/d kroon het jaartal 16 / 93. Tekst: ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAN. (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

1 = Castilië (Kasteel).
2 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
3 = Aragon (4 rode palen).
4 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
5 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
6 = Oostenrijk (Zilveren faas).
7 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
8 = Valois (3 Lelies).
9 = Brabant (Gouden leeuw).
10 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
11 = Tirol (Rode adelaar).

Muntmeester: Jean François de la Derrière 1686 – 1700

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Op 11 september 1689 kreeg muntmeester de la Derrière een paspoort om 12.000 mark koperen plaatjes via de Nederlanden naar Brugge te transporteren om daar oorden van te slaan. Op 11 juni 1693 werd hem wederom een paspoort verleend voor de hoeveelheid van 20.000 mark koperen plaatjes. Deze hoeveelheden plaatjes waren goed voor ca. 2.048.000 stuks oorden. Op 15 april 1693 is ook een paspoort verleend voor 60.000 stuks koperen plaatjes voor de muntmeesters van Brabant en Vlaanderen. Hoeveel er hier van naar ieder munthuis zijn gegaan is mij niet bekend.

Geslagen aantallen:
Periode 4 januari 1690 tot 14 april 1693 ca. 3.817.952 stuks.
Periode 2 augustus 1693 tot 15 januari 1696 ca. 5.271.160 stuks.
Periode 16 januari 1696 tot 3 juli 1700 ca. 9.223.440 stuks.

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk.

Karel II van Spanje

Referentie

VLA.20

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: oord 1582

Gevonden door Davy Baele

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Ongekroond borstbeeld van Frans van Anjou naar rechts. Tekst: FRAN. F. FRAN. D:G. COM. FLAN (of variant). Voluit: Franciscus filius Franciae Dei gratia comes Flandrie, wat betekent: François, zoon van Frankrijk, bij Gods gratie graaf van Vlaanderen.

Keerzijde: Gekroond wapenschild met de wapens van Vlaanderen en Valois. Tekst: ✠ AETERNVM. MEDITANS. DECVS (of variant). Wat betekent: voorbereidend op eeuwige roem.

Datum: z.j. ( 1582 )

Muntmeester: Laurens van Liebeke ( 1582 – 1584 )

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Uit een opgave vermeld bij Chalon en de Coster (RBN 1878) blijkt dat onder muntmeester Laurens van Liebeke 11746 mark en 2 ons koper vermunt is tot deze liards van twaalf mijten. Uit een mark koper moesten 40 stuks worden geslagen wat een gewicht opleverde van ca. 6,15 gram per stuk. Oplage ca. 469.850 stuks.

Voorschrift: 27 oktober 1582 – “Den XXVIIe dach van octobre 1582, heift tcollegie van scepenen der stede van Brugghe, omme den dienst ende ghemeene oirboir van deser stede, gheconsenteirt ende consenteirt by desen Laureins van Liebeke muntmeestere te slaene nieuwe twaelfaerts van copere van XL in tmarck. ende zeskens van tachentich in tmarck, metter beilde wapene ende divise van zyne hocheit, volghende dordonnancie dies thove behanghen, tot het ghewichte van vier dunst marck; ende belooft daerof te verwittighen de generaels van der munte, ten hende hemlieden believe eerst daechs over te zendene ordonnancie tot thien duust marck met de instructie daer toe dienende”.

Frans van Anjou

Referentie

VLA.9

Lit: Vanhoudt I 205 

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: korte 1545

Gevonden door Mark Boeckhout

Materiaal: koper

Diameter: 18,62 mm

Gewicht: 1,2 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Karel V naar rechts. Tekst: CA. D.G.V. IMP. HISP. REX. en jaar. Voluit: Carolus V Dei gratia imperi Hispaniarum rex, wat betekent: keizer Karel V, bij Gods gratie koning van het Spaanse rijk.

Keerzijde: Klauwende leeuw naar links binnen een cirkelvormige versiering.

Muntmeester: Antoine Humbelot 1544 – 1545

Muntmeesterteken:

Slagplaats: Brugge

De koperen korte was bij ordonnantie van 7 april 1543 ingevoerd. De exemplaren met het muntteken handje, ster en Gelders kruisje zijn geslagen te Antwerpen, Maastricht en Nijmegen. Op de Vlaamse exemplaren staat het muntteken lelie. Het herkennen van het juiste munthuis kan problemen geven bij gesleten exemplaren. Van deze muntjes gingen er 128 in een mark werks wat een gewicht van 1,92 gram moest opleveren.

Keizer Karel V

Referentie

VLA.1

Gedetermineerd op facebook

Brugge: oord 1751

Gevonden door Mike de Baere

Materiaal: koper

Diameter: 21 mm

Gewicht: 2,85 gr

Voorzijde: Borstbeeld van Maria Theresia naar rechts met halssnoer om en oorbel in. Tekst: M. T. D.G. R. JMP. G. H. – B. REG. A. A. D. BURG. (of variant). Voluit: Maria Theresia Dei gratia Romanorum imperatrix, Germania, Hungaria, Bohemia regina, archidux Austria, dux Burgundie wat betekent: Maria Theresia, bij Gods gratie Rooms keizerin, koningin van Duitsland, Hongarije en Bohemen, Aartshertogin van Oostenrijk en hertogin van Bourgondië

Keerzijde: AD / USUM / BELGII / AUSTR. / jaar. /  Wat betekent: voor gebruik in de Oostenrijkse Nederlanden.

Datum: 1751

Muntmeester: ?

Muntteken:

Slagplaats: Brugge 

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Oplagen niet bekend.

De gegevens van de overslag/medailleslag oord zijn: gewicht 3,28 gram en diameter 24 mm terwijl de normale diameter van de oorden ca. 22 is.
Op 17 april 1752 vaardigden de Staten-Generaal een plakkaat uit waarin de zogenaamde Brabantse “Koninginne oortjes” in Staats Vlaanderen niet meer gangbaar werden verklaard voor twee duiten maar slechts voor een duit

Maria Theresia van Oostenrijk

Referentie

VLA.23

Gedetermineerd door Eric Aerts

Brugge: penning 1586

Gevonden door Nick Lauwers

Materiaal: koper

Diameter: 18 mm

Gewicht: 1,11 gr

Voorzijde: Een scheef geplaatst stokken kruis welke door een vuurijzer heen gestoken is, van het vuurijzer springen vonken. Tekst: PHS. D:G. HISP. Z. REX. CO. FL. (of variant). Voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex comes Flandrie, wat betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en graaf van Vlaanderen.

Keerzijde: Gekroond wapenschild met hierin de klauwende leeuw van Vlaanderen, aan weerszijden van het wapen de laatste 2 cijfers van het jaartal. Tekst: DOMINVS. MIHI. ADIVTOR (of variant), wat betekent: de Heer is mijn helper.

Muntmeester: Jean Billet ( 1584 – 1586 )

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Oplage ca. 181.621 stuks.

Deze penningen werden geslagen met een gewicht van ca. 1,36 gram (180 uit een mark).

Filips II van Spanje

Referentie

VLA.11

Lit: nieuwe Vanhoudt 330.BG

Gedetermineerd door Eric Aerts