Categorie: Religieuze insignes

Pelgrimstekens waaronder religieuze insignes kon men kopen in een bedevaartsoord. Zo’n teken bestond uit edelmetaal, koper of lood-tinlegering en werd dan op de kleding gedragen d.m.v. de aanwezige oogjes, gaatjes of draagspelden. De religieuze insignes konden ook als attribuut in een huisaltaartje gebruikt worden en werden dan daarin opgehangen of geplaatst als deze voorzien waren van staanders. Meestal werd er dan een religieuze insigne gekocht als bewijs dat men daar was geweest of als een soort amulet waarbij de religieuze insigne in aanraking met een reliekschrijn of graf van een heilige was geweest en de kracht van de vereerde heilige of reliek naar het insigne overging.
Elk bedevaartsoord had wel een heilige die daar vereerd werd en in veel van die bedevaartsoorden lag de productie en verkoop van pelgrimstekens in handen van de kerk en had deze het alleenrecht op de verkoop hiervan. Vooral de pelgrimstekens in lood-tinlegering waren veel in omloop omdat dit vrij goedkoop en makkelijk te produceren was, er worden er hier dan ookrelatief veel meer van gevonden dan van andere metalen. Een insigne werd gegoten in een mal van natuursteen (meestal leisteen), vandaar ook dat veel insignes een raster netwerk hebben aan de achterkant, en kon men deze mal veelvuldig gebruiken. Het ontstaan van de insignes zal rond eind 12e eeuw gelegen hebben en vermoedelijk door de opkomst van de Reformatie heeft dit tot ongeveer 1550 geduurd.
Doordat elk bedevaartsoord wel een heilige had, weten wij hierdoor waar het insigne van afkomstig is.
Daarnaast zijn er religieuze insignes die bedoeld waren voor algemene devotie en natuurlijk zijn er nog religieuze insignes van onbekende bedevaartsplaatsen waardoor niet alle religieuze insignes aan een specifiek bedevaartsoord gekoppeld kunnen worden. Bron: Gezocht en Gevonden, bodemvondsten uit Gent

Heiligeninsigne: Sint-Servatius van Maastricht ca. 1250 – 1350

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 31,8 mm / 37,5 mm

Gewicht: 8,25 gr

Staande en aanziende Sint-Servatius, met mijter en bisschoppelijk gewaad. In de rechterhand een kromstaf naar binnen gericht, in de linkerhand zijn attribuut, een sleutel.

Lit. Heilig en Profaan III pag.157 nr.2448.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Insigne H. Cunera, van Rhenen: 1450 – 1500

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 35,4 mm / 63,6 mm

Gewicht: 14,39 gr

Staand onder een gotische nis, getopt met een lelie. De H. Cunera wordt gewurgd door de koningin en haar hofdame. Onderaan een tekstband met de gotische letters CVNERA

Lit: Heilig en Profaan III, soortgelijke insigne pag.116 afb.2297.

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Gefragmenteerd ovalen tweezijdig pelgrimsteken, Tunica Aken: 1350 – 1450

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 32 mm / 39 mm

Gewicht: 6,84 gr

Centraal stond de tunica van Maria afgebeeld, twee priesters houden een roede vast waaraan het Mariakleed is opgehangen. Doorgaans zijn deze insignes in ronde uitvoering. En werd op de keerzijde een gekleurde achtergrond van perkament, leder of papier geplaatst, ook niet uitgesloten is een spiegelend glas. Merkwaardig is het insigne met Franstalig en Latijns randschrift voorzien: VECHI LA CHEMIZE NOSTER DAME DAEIS / AVE MARIA GRACIA PLENA DOMINUS 

Lit: Heilig en Profaan deel III pag.178 nr. 2517. Erfgoed publicaties, Middeleeuwse en late insignes en devotionalia uit Raversijde. pag. 265.     

Gedetermineerd door Paul Callewaert       

Heiligeninsigne St-Christoffel: ca. 1425 – 1500

Uit particuliere collectie

Materiaal: tin

Afmetingen: 32 mm / 66 mm

Gewicht: 7,19 gr

Staand in het water, St-Christoffel met nimbus en gaanstaf. Op de rechterschouder kindje Jezus met stralenkrans, in zijn hand een kruisje. Voorzien van drie opnaaioogjes. 

Opmerking: Niet vermeld in de literatuur van Heilig en Profaan, nieuwe nog niet gekende heiligeninsigne. 

Gedetermineerd door Paul Callewaert

Religieuze hanger: 1475 – 1525

Gevonden door Jean – pierre Schoutens

Materiaal: tin

Diameter: 20 mm

Gewicht: 1,99 gr

Voorzijde: Madonna staande op een maansikkel en, soms, een slag vertrappelend. Ze is omgeven door manenstralen. Deze afbeelding bestaat al sinds de oudheid en waarbij de maan, in diverse culturen, vrouwelijk is en zo de verschillende levensfasen symboliseert. De slang is in dit geval het kwade dat uitgeroeid moet worden.

Keerzijde: Afbeelding van het Heilig Tuniek (tunica = onderkleed) van Jezus. In het Duits Heiliger Rock en bevindt zich in Trier (of Aachen). Het is een tweedegraads reliek (er zijn 3 gradaties).

Referentie

Gedetermineerd door Grot Marmot