Een wartel vormde een draaibare verbinding binnen het middeleeuwse paardentuig. Het beslag verbond riemen of andere onderdelen met elkaar, terwijl beide delen ten opzichte van elkaar konden draaien. Hierdoor raakten de leren riemen tijdens het lopen en wenden van het paard minder gemakkelijk verdraaid of in de knoop. Wartels werden doorgaans gegoten uit een koperlegering en bestonden uit twee verbonden delen rond een centrale draaipen. Door slijtage of breuk worden bij detectoronderzoek vaak slechts afzonderlijke helften teruggevonden.