Tag: 18e eeuw

Brugge: schelling 1751

Gevonden door Bart Hulsmans

Materiaal: zilver 582 / 1000

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3,79 gr

Voorzijde: Klimmende leeuw naar links met wapenschild en geheven zwaard. In de afsnede klimmend leeuwtje naar links als muntteken voor Brugge. Tekst: MAR·TH·D:G·R·JMP·G·HUN·BOH·R· Voluit: Maria Theresia Dei Gratia Rex Imperium Hungaria Bohemia Rex. Wat wil zeggen: Maria Theresia bij gratie Gods Keizerin van Hongarije en Bohemen.

Keerzijde: Gekroond wapenschild van Oostenrijk-Bourgondië in cartouche gelegen op een scheef geplaatst stokkenkruis, onderaan 1751. Tekst: ARCH·AUS·DUX ( 1751 ) BURG·BRAB·C·FL· Voluit: Archidux Austria dux Burgundie Brabant Comes Flandria. Wat wil zeggen: Aartshertogin van Oostenrijk, hertogin van Bourgondië en Brabant, Gravin van Vlaanderen.

Muntteken:

Slagplaats: Brugge

Maria Theresia van Oostenrijk

Lit: Vanhoudt J17; Vankeymeulen 200; Vanhoudt new 820 BG

Gedetermineerd door rimidi

Koninkrijk Frankrijk: 15 sols type ‘ FRANÇOIS ‘ 1791 ( I )

Gevonden door Eric Aerts

Materiaal: zilver 666 / 1000

Diameter: 23 mm 

Gewicht: 4 gr

Voorzijde: Hoofd naar links, het haar samengebonden met een lint in de nek. Onder de hals het muntmmesterteken. Tekst: LOUIS XVI ROI DES FRANÇOIS·1791·

Graveur: Benjamin Duvivier

Keerzijde: Een engel met doek over de linker bovenarm, staande naar rechts voor een voetstuk, hij houdt met de linkerhand een rechthoekige plaat ( Grondwet ) vast die schuin op het voetstuk rust en schrijft met de rechterhand het woord CONSTI / TUTION op de plaat. In de afsnede: L’AN 3 DE LA / LIBERTE. In het veld, op halve hoogte en gesplitst door de beeldenaar, I5 / (een lier) – SOL[S] / I. Tekst: REGNE DE LA LOI. 

Graveur: Augustin Dupré

Muntmeesterteken: François Alluaud ( 1791 – 1793 )

Muntteken: I

Slagplaats: Limoges 

Slagaantal: 4.218.160

Lodewijk XVI van Frankrijk

Referentie

Referentie

Referentie

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1744

Gevonden door Bart Hulsmans

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld NIET INGEBOGEN wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapen onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Aan weerszijden van het wapen de cijfers van het jaartal (1744). Tekst: I. THEODORVS. D. G. D. BAV (of variant). Dit is voluit: Johannus Theodorus dei gratia dux Bavaria. Dit betekent: Johann Theodor, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H (of variant). Dit is voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne.

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Geslagen op de voet van 1 Luikse patard of sol = 1 Brabantse liard.

Referentie

LUI.84C

Gedetermineerd door Bart Hulsmans

Franse uniformknoop: na de revolutie tot 1ste keizerrijk, na 1792 – 1804

Gevonden door Bart Hulsmans

bart

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 2,81 gr

Voorzijde: Binnen twee samegebonden eikentakken een Fasces afgebeeld ( roedebundel ) met daarop een Frygische muts, wat symbool staat voor vrijheid. Tekst: REPUBLIQUE FRANCAISE

De tekst REPUBLIQUE FRANCAISE op de uniformknoop werd verplicht vanaf 1792!

Het koningsleger was ten tijde voor de revolutie in dienst van de koning, tijdens de revolutie waren er een deel trouw aan de koning maar een deel ook niet (revolutie !) en na de revolutie zat het leger totaal op zijn gat.
Er werd beroep gedaan op vrijwilligers en even later werd de dienstplicht ingevoerd (met boerenkrijg als gevolg).
In de 19e eeuw zette Napoleon het Franse leger terug op punt.

Lit: Le Bouton Uniforme Francais

Gedetermineerd door Bart Hulsmans

Zeeland: duit 1784

Gevonden door Joeri Wauters

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 3,84 gr

Voorzijde: Een weelderige rococo stijl versiering met daarin ✽♜✽, daaronder ZELAN DIA met 1 E en het jaartal 1784.

Keerzijde: Een gekroond ovaalvormig wapenschild met leeuw in de golven. Het wapenschild is versierd in de zogenaamde rococo stijl. Tekst: LUCTOR ET EMERGO (of variant). Wat betekent: ik worstel en kom boven. Het begin van de tekst begint bij dit type aan de linkeronderzijde van het wapenschild.

Wapen van Zeeland

Muntmeester: Martinus Holtzhey (zoon) 1764 – 1788

Muntteken: burchtje ♜

Slagplaats: Middelburg

Wettelijk voorschrift: (mij) niet bekend.

In 1765 werd gezocht naar een nieuw type duit. Uiteindelijk resulteerde dat in dit type. Er bestaat echter een proef uit 1765 met een afwijkend wapen welke in het bezit is van het Amsterdams Museum, zie HIER.

De vorm van de versiering onder aan het wapenschild kan mede behulpzaam zijn bij het determineren van een jaartal overslag. De duiten met het jaartal 1785 hebben b.v. een versiering van het type I onder het wapenschild. De duiten met de stempel verandering 1786/85 hebben ook dit type versiering. De “gewone” duiten van 1786 hebben echter een versiering van het type III onder het wapenschild. Dit hulpmiddel moet wel met enige voorzichtigheid gehanteerd worden omdat sommige jaartallen met alle drie de versieringstypen voorkomen. Zo komen de duiten van 1784 voor met alle drie de versieringstypes. Bij munthandel G. Henzen kwam in de augustuslijst 1999 onder nummer 1205 de overslag 1787 over 1783 voor. Omdat mogelijk verwarring kan bestaan met de overslag 1787 over 1786 (vermeld door Purmer en van der Wiel) heb ik deze overslag nog niet opgenomen.

De Staten van Holland en West-Friesland herhaalden in een plakkaat van 24 mei 1769 nog eens dat alleen de duiten geslagen te Holland en West-Friesland gangbaar waren. De Staten-Generaal namen de inhoud van dit plakkaat grotendeels over op 24 augustus 1769. Zij stelden in dit plakkaat dat binnen de grenzen van de Republiek alleen kopergeld mocht circuleren dat daar ook geslagen was. Zeeland volgde door in hun plakkaat te stellen dat binnen hun grenzen alleen de Zeeuwse duiten geldig waren. Mogelijk vanwege dit over en weer elkaars duiten verbieden is er op 13 november 1769 een resolutie verschenen van de Staten-Generaal. Hier in werd alle provincies bevolen voortaan duiten te slaan op de voet van Holland. Deze resolutie heb ik (nog) nergens terug kunnen vinden. Hij wordt ook niet vermeld bij van Gelder. Er wordt naar gerefereerd in een plakkaat van Holland en West-Friesland waar in de duiten van andere provincies werden toegelaten mits geslagen na 1769. Deze resolutie kan de plotselinge veranderingen in de diverse provincies voor wat betreft de aanmunting van duiten verklaren.

Referentie

ZEE.17

Gedetermineerd door Eric Aerts

Jülich – Berg: ½ stuber 1794

Gevonden door Marco Sanders

Materiaal: koper

Diameter: 27 mm

Gewicht: 6 gr

Voorzijde: Monogram van Carl Theodor. Tekst: ✿ GULICH UND BERGISCHE LAND MUNZ

Keerzijde: In vier regels *1/2* STUBER 1794 P·R

Muntmeesterteken: PR ( Peter Rüdesheim 1785-1804 )

Karel Theodoor van Beieren

Referentie

Referentie

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1745

Gevonden door Marco Sanders

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld INGEBOGEN wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapen onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Tekst:  I. THEODORVS. D. G. BAV. D (of variant). Dit is voluit: Johannus Theodorus dei gratia Bavaria dux. Dit betekent: Johann Theodor, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H. ( of variant ) Dit is voluit: episcus et princeps Leodiensis dux Bulloniensusmarchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Nouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Geslagen op de voet van 1 Luikse patard of sol = 1 Brabantse liard.

Het wapenschild op de voorzijde kan verschillend uitgevoerd zijn.

Referentie

LUI.84B

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1723

Gevonden door Werner Crols

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld ingebogen wapenschild waarbij de bonnet de tekst onderbreekt. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat ( leeuw ) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Aan weerszijden van het wapenschild de gesplitste cijfers van het jaartal 17 / 23. Tekst: IOSEPH. CLEM. D. G. ARC. COL. ( of variant ). Dit is voluit: Josephus Celemens dei gratia archiepiscopus Colonia. Dit betekent: Joseph Clemens, bij Gods gratie aartsbisschop van Keulen.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een wapenschildje met daarin het perron van Luik, het wapenschildje is gelegen op een schuin kruis gevormd door een degen en een staf. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). De wapenschildjes zijn nu van een andere uitvoering dan op het vorige type. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. / DVX. BVL. M. F. C. L. H. (of variant). Dit is voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne.

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Jozef Clemens van Beieren

Geslagen volgens toestemming van 23 september 1720, goedgekeurd werd een hoeveelheid van 50.000 livres. Bekend zijn overslagen op dubbele liards uit Namen die bij Chestret (665) en Dengis (1141) een eigen nummer hebben.

De variant 17ZZ heeft boven het wapenschildje van Loon op de keerzijde iets wat lijkt op een letter K.

Referentie

LUI.79

Gedetermineerd door Eric Aerts