Categorie: Luik: Johan Theodoor van Beieren

Het prinsbisdom Luik

Het prinsbisdom Luik strekte zich uit over het grootste deel van de huidige provincie Luik en de zuidelijke helft van de huidige provincie Namen. Tot 1795 werd Luik geregeerd door prins-bisschoppen. Bovendien verwierven de bisschoppen van Luik in 1366 ook het graafschap Loon, dat grotendeels samenvalt met de huidige Belgische provincie Limburg.

Ernst van Beieren, Ferdinand van Beieren, Maximiliaan van Beieren, Joseph Clemens van Beieren en Clemens August I van Beieren waren ook aartsbisschop van Keulen. Zij zijn begraven in de dom van Keulen vóór de drie koningen kapel.

Dankzij gegevens verstrekt door de heer L.J.G.W. Schelberg uit Roermond kan ik hier wat meer informatie geven over de muntmeesters uit het geslacht van Schelberg. Franciscus van Schelberg is als zoon van Thijs van Schelberg en Margaretha Berten omstreeks 1610 in Venlo geboren. Hij is goudsmid van beroep en de stamvader van een klein aantal familieleden die in Luik wonen. Van 1630 tot 1652 wordt op Luiks goud- en zilversmeedwerk zijn stempel ‘FS’ aangetroffen. In november 1640 wordt hij vermeld als onderkoster of virgifer van de kathedraal van Saint-Lambert in Luik en vanaf 8 februari 1642 verricht hij goudsmeedwerk voor deze kerk. Op 26 april 1645 wordt hij officieel aangesteld tot goudsmid van de kathedraal als opvolger van wijlen André de Wattinnes en blijft dit tot aan zijn overlijden. Hij ontvangt in deze periode aanzienlijke bedragen voor de levering van een aantal zilveren kruisen en kandelaars. Op 27 april 1660 wordt hij onder de naam “Maître France Schilbert” genoemd als bestuurder van het goudsmedengilde.
Daarnaast is Franciscus van Schelberg actief als muntmeester in dienst van twee Luikse prins-bisschoppen. Onder Ferdinand van Beieren is hij vanaf 1640 muntmeester in de werkplaatsen van Bouillon, Dinant, Hasselt en Visé. Daar worden onder zijn leiding grote hoeveelheden kopergeld geslagen. Henri Munters, de voorman van de muntslagers van Hasselt, moet hem alle arbeiders ter beschikking stellen die hij nodig heeft. Als in 1656, onder Maximiliaan-Hendrik van Beieren, de muntmeester van de Luikse munt Jean Goffin overlijdt wordt Franciscus van Schelberg op 15 juli van dat jaar als zijn opvolger aangesteld. Hij vervult deze functie tot zijn overlijden op 8 april 1672 in Luik.
Franciscus van Schelberg is gehuwd met Catharina de Coninck; mogelijk is zij een dochter van Charles de Coninck, essayeur en waardijn van de Hasseltse munt in 1613. Op 23 september 1675 verkrijgt zij voor haarzelf en haar kinderen de aanstelling tot muntmeester in het land Luik onder de zelfde voorwaarden als van haar overleden echtgenoot. Uit het huwelijk van Franciscus van Schelberg en Catharina de Coninck stammen een viertal kinderen:

1. Egidius Franciscus van Schelberg, kanunnik en scholaster van de Collegiale Kerk van St. Paulus in Luik.
2. Paulus Joannes Franciscus van Schelberg, meestal Paul-Jean genoemd, die volgt.
3. Margaretha van Schelberg.
4. Ferdinande Ernestine van Schelberg.

Paulus Joannes Franciscus (Paul-Jean) van Schelberg of de Schelberg is aanvankelijk kanunnik van de St. Pauluskerk in Luik, maar trouwt vervolgens met Margaretha Rongier, de dochter van Leonard Rongier en Martine Delvaulx. Hij legt onder prins-bisschop Maximiliaan-Hendrik van Beieren de eed als muntmeester af op 16 februari 1678. Na het overlijden van de prins-bisschop in 1688 wordt zijn eed op 7 juni 1688 voor het kapittel vernieuwd waarna hij de opdracht ontvangt om voor het kapittel munten te slaan. Onder prins-bisschop Jean-Louis van Elderen wordt op 29 oktober 1688 zijn opdracht wederom vernieuwd onder dezelfde condities als voorheen. Op 12 februari 1691 ontvangt hij de opdracht om 15000 pond duiten te slaan. Ook onder de volgende prins-bisschop, Joseph-Clemens van Beieren, is hij muntmeester. Paulus Joannes Franciscus van Schelberg overlijdt op 12 april 1717. Uit zijn huwelijk met Margaretha Rongier stammen:

1. Karel Hendrik van Schelberg (de Schelberg) die is geboren in Luik op 2 december 1681. Hij verkrijgt van de Staten-Generaal op 16 februari 1693 de prebende als kanunnik aan St. Servaas te Maastricht. Hij promoveert in 1703 tot licentiaat in beide rechten aan de universiteit van Pont à Mousson (departement Meurthe-et-Moselle in de regio Lotharingen). Bij akte van 18 januari 1743 legt hij zijn prebende neer ten behoeve van zijn neef Thomas Jozef Hubertus Woot de Trixhe. Hij overlijdt op 11 februari 1743 in Luik en is daar bijgezet in het familiegraf in de kerk van O.L. Vrouw ad Fontes.
2. Margaretha Ernestina van Schelberg (de Schelberg) huwt Thomas Frans Woot de Trixhe, “Seigneur de Jannée”, geboren in 1699 als zoon van Thomas Florentius Woot de Trixhe en Maria Aldegonda de Pernet. Uit dit huwelijk is op 28 juli 1723 in Pessoux nabij Ciney een zoon geboren, Thomas Jozef Hubertus Woot de Trixhe, die op 11 februari 1743 de prebende aan het kapittel van St. Servaas krijgt die vacant geworden is door het overlijden van zijn oom Karel Hendrik van Schelberg.
3. Pierre-Joseph Schelberg volgt zijn vader op als muntmeester. Op 23 september 1720 geeft het kapittel hem toestemming om voor 50.000 pond duiten te slaan. Tijdens dit werk, in 1721, overlijdt Pierre-Joseph Schelberg waarna hij opgevolgd wordt door Jean-François Knaeps.

Bron: duiten.nl

Huisvlijt loden afslag van twee Luikse oorden: 18e eeuw

Gevonden door Mike Creemers

Voorzijde 

Muntheer: Jozef Clemens van Beieren, prins-bisschop van Luik, 1694-1723

Denominatie: oord

Materiaal: lood

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Gevierendeelde wapenschild getopt door een electoraal bonnet van Beieren- Palts met ter weerszijden het jaartal 17 – 23. De zijkanten van het wapenschild zijn “ingebogen” type “à l’allemande“. Tekst: IOSEPH CLEM(ens). D(ei). G(ratia). ARC(hiepiscopus). COL(oniae).; Jozef Clemens bij gratie.

Datum: Puntig wapenschild onderaan=> vermoedelijk 1723 (maar ook geslagen in 1716, 1721, 1722) 

Slagplaats: Luik

Lit: Dengis 1140; Vanhoudt atlas G 1330; de Chestret 666 

Keerzijde

Muntheer: Joris-Lodewijk van Berghes, prins-bisschop van Luik, 1724-1744 of Johan-Theodoor van Beieren, prins-bisschop van Luik, 1744-1763 

Denominatie: oord

Keerzijde: Vijf wapenschildjes (met rechte zijkanten) in kruisvorm geplaatst, in het midden dat van Luik getopt met een bonnet, bovenaan dat van Loon, onderaan dat van Horne, links dat van Bouillon en rechts dat van Franchimont. Tekst bvb: EP.ET.PRI.LEO.DVX.BVL.M.F.C.L.H. of variante. 

Slagplaats: Luik

Lit. bvb: Dengis 1152/1161; Vanhoudt atlas G 1338/G1345; de Chestret 674/685 

Gedetermineerd door rimidi

Luik: dubbel oord of bouhe 1750

Gevonden door Kurt Cr

Materiaal: koper

Diameter: 25 mm

Gewicht: 5,78 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld sterk ingebogen wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De onderzijde van het wapenschild onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Aan weerszijden van het wapen de waarde aanduiding 2 – L (twee liards). Tekst: I. THEOD. CAR. D. G. BAV. D (of variant). Voluit: Johannus Theodorus cardinalis dei gratia Bavaria dux. en betekent: Johann Theodor, kardinaal, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H (of variant). Voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis en betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne.

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Referentie

Referentie

LUI.89

Gedetermineerd door Mario Raeymaekers

Luik: Incuus geslagen oord 1745

Gevonden door Kiss Imre

kiss1.1-800 kiss1-800

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 2,5 gr

Incuus: Wordt gebruikt voor een munt, waarvan de beeldenaar op de ene zijde in hoog reliëf staat, terwijl op de andere zijde dezelfde beeldenaar hol is geslagen. 

Bij misslagen wordt ook wel de naam ‘ incuus ‘ gebruikt, als de munt blijft steken en de nieuwe munt tussen bovenstempel en vorige munt komt te zitten. Daardoor krijgt de munt een normale voorzijde en de verdiepte voorzijde van de vorige munt.

Referentie

Johan Theodoor van Beieren

Gedetermineerd door Kiss Imre

Luik: dubbel oord of bouhe 1752

Gevonden door Nancy Van Orle

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 6,8 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld sterk ingebogen wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De onderzijde van het wapenschild onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Aan weerszijden van het wapen de waarde aanduiding 2 – L (twee liards). Tekst: I. THEOD. CAR. D. G. BAV. D (of variant). Voluit: Johannus Theodorus cardinalis dei gratia Bavaria dux. en betekent: Johann Theodor, kardinaal, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H (of variant). Voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis en betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne.

Proon van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Referentie

LUI.89

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1745

Gevonden door Stef Andries

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 2,53 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld NIET INGEBOGEN wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapen onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Tekst: I. THEODORVS. D. G. BAV. D (of variant). Voluit: Johannus Theodorus dei gratia Bavaria dux. Wat betekent: Johann Theodor, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H (of variant). Voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Wat betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne.

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Geslagen op de voet van 1 Luikse patard of sol = 1 Brabantse liard.

Referentie

LUI.84C

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1746

Gevonden door Tom Daerden

Materiaal: koper

Diameter: 23 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld INGEBOGEN wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapen onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Tekst:  I. THEODORVS. D. G. BAV. D (of variant). Dit is voluit: Johannus Theodorus dei gratia Bavaria dux. Dit betekent: Johann Theodor, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H. ( of variant ) Dit is voluit: episcus et princeps Leodiensis dux Bulloniensusmarchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Nouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Geslagen op de voet van 1 Luikse patard of sol = 1 Brabantse liard.

Het wapenschild op de voorzijde kan verschillend uitgevoerd zijn.

Referentie

LUI.84B

Gedetermineerd door Tom Daerden

Luik: oord 1752

Gevonden door Jan Meynendonckx

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 2,59 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld sterk ingebogen wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapenschild onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Tekst: THEOD. CAR. D: G. BAU. D (of variant). Dit is voluit: Johannus Theodorus cardinalis dei gratia Bavaria dux. Dit betekent: Johann Theodor, kardinaal, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond ovaal wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DUX. B. M. F. C. L. H (of variant). Dit is voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Referentie

Referentie

LUI.90

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1751

Gevonden door Patrick Buelens

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld sterk ingebogen wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapenschild onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat ( leeuw ) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren ( ruiten ). Tekst: THEOD. CAR. D: G. BAU. D ( of variant ). Dit is voluit: Johannus Theodorus cardinalis dei gratia Bavaria dux. Dit betekent: Johann Theodor, kardinaal, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond ovaal wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DUX. B. M. F. C. L. H (of variant). Dit is voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Referentie

LUI.90

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: 4 oord 1751

Gevonden door Eric Aerts

Materiaal: koper

Diameter: 30 mm

Gewicht: 9,36 gr

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld sterk ingebogen wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De onderzijde van het wapenschild onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Aan weerszijden van het wapen de waarde aanduiding 4 – L (vier liards). Tekst: I. THEOD. CAR. D. G. BAV. D (of variant). Dit is voluit: Johannus Theodorus cardinalis dei gratia Bavaria dux. Dit betekent: Johann Theodor, kardinaal, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DVX. B. M. F. C. L. H (of variant). Dit is voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne.

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Referentie

LUI.87

Gedetermineerd door Eric Aerts

Luik: oord 1750

Gevonden door Eric Aerts

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 3 gram

Voorzijde: Met bonnet gekroond en gevierendeeld sterk ingebogen wapenschild gelegen op een schuin kruis gemaakt van een staf en een degen. De bonnet boven het wapenschild onderbreekt de tekst. In kwartier 1 en 4 het wapen van Palatinat (leeuw) en in kwartier 2 en 3 het wapen van Beieren (ruiten). Tekst: THEOD. CAR. D: G. BAU. D (of variant). Dit is voluit: Johannus Theodorus cardinalis dei gratia Bavaria dux. Dit betekent: Johann Theodor, kardinaal, bij Gods gratie hertog van Beieren.

Wapen van Beieren-Palts

Keerzijde: In het centrum een met bonnet gekroond ovaal wapenschildje met daarin het perron van Luik. Om dit wapenschildje zijn in een kruisvorm vier andere wapenschildjes geplaatst. Dit zijn de wapens van Loon (boven), Franchimont (rechts), Horne (onder) en Bouillon (links). Het bovenste wapen onderbreekt de tekst. In de vlakken van het door de de wapenschildjes gevormde kruis staan de cijfers van het jaartal. Tekst: EP. ET. PRIN. LEO. DUX. B. M. F. C. L. H (of variant). Dit is voluit: episcopus et princeps Leodiensis dux Bulloniensis marchionis Franchimontis comes Losensis Hornensis. Dit betekent: prinsbisschop van Luik, hertog van Bouillon, markies van Franchimont, graaf van Loon en Horne

Perron van Luik

Wapens van Loon, Franchimont, Horne en Bouillon

Slagplaats: Luik

Johan Theodoor van Beieren

Referentie

LUI.90

Gedetermineerd door Eric Aerts