Gelderland: duit 1758

Gevonden door Hennie van Esch

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 2,4 gr

Voorzijde: Een zgn. rococostijl versiering met daarin de tekst in drie regels: .D. GEL RIÆ Voluit: ducatus Gelriæ, en betekent: hertogdom Gelderland. Daaronder 1758 en het muntmeesterteken: afgeknotte boom.

Keerzijde: Gekroond wapen van Gelderland. Tekst: IN DEO. EST. SPES NOSTRA (of variant) wat betekent: onze hoop is in de Heer.

Wapen van Gelderland

Muntmeesterteken: boom

Muntmeester: Carel Christiaan Novisadi 1758 – 1776

Vanaf dit type is aan de spreuk op de keerzijde het woordje EST toegevoegd. Recentelijk is er echter een (gecorrodeerd) exemplaar bekend geworden zonder het woordje EST.³² Helaas is niet het jaartal genoemd bij dit exemplaar maar het kan zijn dat het een vroeg stempel van het jaartal 1758 betreft. De duiten van het vorige type hadden nog niet het woordje EST in het opschrift waardoor de stempelsnijder, nog niet geheel vertrouwd met de nieuwe tekst, het woordje EST op enkele vroege stempels heeft weggelaten. Vanwege de slechte staat en afwerking wordt door het KPK ook de optie open gehouden dat het een vals exemplaar betreft. Muntmeester Novisadi heeft waarschijnlijk veel heil gezien in het aanmunten van duiten. Gedurende 11 jaren achtereen munt hij ze aan. Waarschijnlijk mede door het overschot aan duiten wat hierdoor is ontstaan vaardigden de Staten van Gelderland op 19 december 1769 en 18 oktober 1770 enkele plakkaten uit³³. Hierin werd het verboden om duiten in te voeren boven een bedrag van 6 stuivers (48 stuks). In het plakkaat van 1770 worden tevens alleen de Gelderse duiten voor gangbaar verklaard. Nawegen van enkele duiten uit de periode 1758-1768 leverde gewichten op tussen de 2,6 en 3,0 gram. Maar één exemplaar (1768) had een gewicht van 3,2 gram. Het jaartal 1765 is bekend met een onbekende klop I en een ander exemplaar uit deze serie met de klop WH. Een interessante duit is DIT exemplaar uit waarschijnlijk 1761. Op de ene zijde is een klop rad of rozet ingeslagen en de andere zijde is zo bewerkt dat er een gezicht te zien is. Het gezicht lijkt op die uit pompoenen gesneden wordt om er een zogenaamde Jack-o-lantern van te maken. Het verhaal gaat dat ene Jack de duivel wist te overtuigen om zich in een geldstuk te veranderen waarna hij de duivel in dit geldstuk gevangen hield door hem op te bergen naast een crucifix. Misschien dat iemand met deze duit symbolisch de duivel gevangen hield op dezelfde wijze.

Referentie

GEL.147

Gedetermineerd door Marco Sanders