Dag: 31 mei 2025

Utrecht: oord 1578

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Emissie van de opstandelingen op naam van Philips II. 

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm 

Gewicht: 3,9 gr; uitgifte: 4,62 gr

Voorzijde: Het gekroonde enkelvoudige wapenschild van Philips II (3). Tekst: PHS.D.G.HISPANI(Æ).REX 

1 = Wapen van Oostenrijk (in rood een zilveren dwarsbalk).
2 = Wapen van nieuw Bourgondië (blauw bezaaid met gouden lelies).
3 = Wapen van oud Bourgondië (geschuinbalkt van goud en blauw, rood omzoomd).
4 = Wapen van Brabant (in zwart een gouden leeuw, rood getongd).
5 = Wapen van Vlaanderen (in goud een zwarte leeuw, rood getongd).

Tijdens de aanmuntingen welke nog op naam van Philips II in het Koninklijke munthuis zijn geslagen is het Oostenrijks-Bourgondisch wapenschild gebruikt. 

Keerzijde: Het wapenschild van Utrecht  gelegen op een leliekruis, in de vrije hoeken het jaartal 1-5-7-8. Tekst onderbroken door de lelies van het kruis: MONF – NOV – CIVI – TRA; NF in ligatuur voor MONE(ta) .

Datum: 1578

Slagplaats: Utrecht

Filips II van Spanje

Onlangs is een exemplaar bekend geworden waar de 7 in het jaartal over een 0 is een gesneden (zie hier een afbeelding). Helaas is de munt fragmentarisch bewaard gebleven. Waarschijnlijk wilde de stempelsnijder het cijfer 9 maken maar kwam er op tijd achter dat hij aan de verkeerde kant stond en sneed er een 7 overheen.

Wettelijk voorschrift: geslagen volgens een akkoord met muntmeester Henrick Joesten van 28 januari 1578. Uit een mark 53 stuks is ca. 4,64 gram per stuk.

Referentie

UTR.10

Lit: Vanhoudt atlas I 365; Vanhoudt new 404; Purmer/vd Wiel 5115; Verkade 115.5.6 

Gedetermineerd door rimidi

Æ3 Follis: Valentinianus I 364 – 367 n.Chr.

Gevonden door René Hoenselaar

Materiaal: brons

Diameter: 18 mm

Gewicht: 2,7 gr

Voorzijde: Gedrapeerde en geharnaste buste met pareldiadeem naar rechts. Tekst: DN VALENTINI-ANVS PF AVG

Keerzijde: Victoria met krans en palmtak lopend naar links. Tekst: SECVRITAS-REIPVBLICAE en in de afsnede het muntteken CONSPA?

Slagplaats: Constantinopel

Lit: RIC 21a

Gedetermineerd door Balten De Temmerman

Flavius Valentinianus, geboren te Pannonië in 321, bekend als Valentinianus I, was van 26 februari 364 tot 17 november 375 keizer van het Romeinse Keizerrijk. Diende Flavius Valens in 357 in Gallia, was lid van de lijfwacht van Iulianus en werd na de dood van Iovianus, onder wie hij eveneens diende, op 26 januari 364 te Nicaea door de troepen tot keizer geproclameerd. Terstond benoemde hij zijn broer Valens tot medekeizer voor het Oosten, maar behield zelf als heerser over het middelste en westelijke rijksdeel de potior potestas. Zijn residentie was Milaan. Al spoedig moest hij Gallië tegen de binnenvallende Alamannen verdedigen, die hij met succes bestreed. Nadat Valentinianus in 368 en 371 de Rijn overgestoken was, kwam tenslotte in 374 een vrede tot stand. Door een grondige reorganisatie van de grensbescherming werd de grens beveiligd. Valentinianus resideerde sindsdien in Trier. In Britannia sloeg intussen zijn veldheer Theodosius de Picten, Scoten en Saksen terug (368-370). Ook in Afrika waren er moeilijkheden. Hier plunderden en verwoestten de Austurianen Tripolitanië en rebelleerde, ten gevolge van het wanbeleid van Romeinse dienst getreden Berbervorst Firmus, die zich tot Augustus liet uitroepen en vooral onder de religieuze secte van de Donatisten veel aanhang vond. Na langdurige strijd slaagde Theodosius erin Firmus te overwinnen, die zelfmoord pleegde. In 375 keerde Valentinianus zich tegen de Quaden en Sarmaten, die Pannonia en Moesia geteisterd hadden. Tijdens vredesonderhandelingen aan de Donau stierf de keizer echter aan een beroerte op 17 november 375 en werd opgevolgd door zijn reeds in 367 tot Augustus verheven zoon Gratianus. Valentinianus was een bekwaam soldaat en goed regent. Ondanks zijn strengheid had hij een hoge moraal en zorgde hij goed voor de provinciebewoners, waardoor hij weerstanden opriep bij de senaat. Hij was tolerant in godsdienstig opzicht, maar steunde wel paus Damasus. Zijn verstandig economisch beleid was verdienstelijk, maar werd verijdeld door de vele oorlogen en de hebzucht van zijn ambtenaren. Valentinianus werd 54 jaar.

West – Friesland: duit, voor- en keerzijde met zelfde stempel geslagen

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: koper

Diameter: 22 mm

Gewicht: 3 gr

Voorzijde: Gekroond wapenschild van West-Friesland met de twee gaande leeuwen boven elkaar. De leeuwen hebben hun kop tot de kijker gericht.

Keerzijde: Gekroond wapenschild van West-Friesland met de twee gaande leeuwen boven elkaar. De leeuwen hebben hun kop tot de kijker gericht.

Wapen van West-Friesland

Gedetermineerd door rimidi

Rozenkranskruisje ( houtinleg vergaan ): eind 19e eeuw – begin 20ste eeuw

Gevonden door Piet Baccaert

Materiaal: koperlegering ( houtinleg vergaan )

Afmetingen: 25,7 mm / 43,7 mm

Gewicht: ?

De houtinleg symboliseert het houten kruis waaraan Jezus gekruisigd werd. Met het bij zich hebben of dragen toonde men uiterlijk dat men christen was en niet één of andere heidenen. 

Gedetermineerd door Grot Marmot

Muntgewicht voor 1 cruzado: 17e eeuw

Gevonden door Piet Baccaert

Materiaal: messing

Afmetingen: 14,3 mm / 15 mm

Gewicht: 2,5 gr

Maker: Gerard / Geeraerdt (van) Dunwalt ( werkzaam Antwerpen van – 1640 – 1644 – / – 1666 – / – 1667 – 1669 – )

Initialen: G D

Voorzijde: 1 cruzado

Keerzijde: krans hand eikel

Referentie

Gedetermineerd door Eric Aerts

Utrecht: duit 1625

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: koper

Diameter: 20 mm

Gewicht: 1,4 gr

Voorzijde: Een tulpkrans met daarin de tekst TRA / IEC / TVM / 1625 

Keerzijde: Het stadswapen van Utrecht rondom versiert met lelievormen. In het kwartier linksonder een vlamversiering (4).

Muntmeester: Floris van Dompselaer 1615 – 1628

Slagplaats: Utrecht

Wettelijk voorschrift: toestemming tot aanmunting werd verleend middels raadsbesluiten van de stad, bekend zijn besluiten van:

19 april 1619, uit een mark 128 stuks is ca. 1,92 gram per stuk.
7 maart 1625, uit een mark 140 stuks is ca.1,76 gram per stuk.
13 januari 1633, uit een mark 120 stuks is ca. 2,05 gram per stuk.
16 januari 1637, uit een mark 116 stuks is ca. 2,12 gram per stuk.

Exemplaren met een jaartal dat lijkt op 1617 zijn valse exemplaren. Recent zijn ook exemplaren opgedoken waar 1611 en 1616 op lijken te staan. De uitleg dat het jaar 1617 een slecht of verkeerd gesneden stempel van 1637 zou zijn kan volgens mij niet langer stand houden. Zij komen qua type wapenschild/versiering wel overeen met dit jaartal maar er zijn te veel verschillende stempels om dit aan een fout toe te schrijven. Het lijkt mij logischer dat het vervalsingen zijn die rond 1637 zijn gemaakt met een fictief jaartal. 

Het cijfer vijf op de duiten met het jaartal 1625 lijkt op sommige exemplaren sterk op een zes zodat men deze duiten gemakkelijk als een exemplaar van 1626 kan lezen. In dat jaar zijn echter geen duiten geslagen. Een leuke afwijking is een exemplaar van 1637 met een vreemd gevormde 6 in het jaartal, zie hier een afbeelding. De uitvoering van de letters is echter dermate afwijkend dat ook dit exemplaar waarschijnlijk een contemporaine vervalsing is. Mede omdat er ook een exemplaar van 1617 bestaat met een dergelijke vreemde 6 en er meer valse exemplaren bestaan met het jaartal 1637. Een ander waarschijnlijk vals exemplaar is dit exemplaar van 1637. Wat opvalt is dat ook hier het wapen onderaan niet dicht is en uit loopt in een puntje maar dat de onderkant zich splitst in krullen. De tekstzijde is zeer rommelig van opzet en de bloemkrans is afwijkend.

Van dit type duit bestaan ook nog zeer veel verschillende nagemaakte exemplaren welke geslagen zijn te Reckheim. Deze zijn te herkennen aan hun slechte afwerking en hun afwijkende teksten. Ook staat dan op de keerzijde vaak een afwijkend wapen, soms van een heel andere provincie of stad. Zie voor deze duiten bij Reckheim. Een exemplaar dat bekend is met een jaartal dat lijkt op 1638 is waarschijnlijk ook vals of mogelijk een Reckheimse imitatie.

Referentie

UTR.12

Gedetermineerd door Eric Aerts