Maand: juni 2025

Scharnierend beslagstuk paardentuigage: 950 – 1200

Gevonden door Benito Vantorre

Materiaal: brons

Lengte: 35 mm

Gewicht: 5 gr

Artikel van Wessel Spoelder in DDA De groep scharnierende beslagstukken omvat een groep met pendant-achtige hangers.

De verscheidenheid van de hangers als wel de ophangconstructie variëren, pendantachtige hangers konden dan ook op verschillende plaatsen op het paardentuig aangebracht worden. Onder andere op de frontriem die zich op het voorhoofd van het paard bevond. Maar we zien ook bij laat 10e eeuwse hoofdstellen op de bokriemen ( rond de wang van het paard ) lederen riemdelen verticaal opgehangen. Hieraan konden scharnierende of hakende hangers worden gemonteerd. Ingrid Stoumann behandeld in ryttergraven fra grimstrub og andre vikingetidsgrave ved Esbjerg fig 98 dit soort hangers.

Op het riemdeel wat rond de heup van het paard liep, zien we in de periode tussen 900-1200 grote aantallen linten van leer verticaal naast elkaar gemonteerd. Deze lederen strippen waren beslagen met allerlei beslagstukken, variërend van wafel structuur , kruis vormig of bloemachtig decor met aan het einde van de lederen strip een driepas achtig uiteinde.

Dit zelfde decor (gelobde uiteinde) wat we terug vinden bij het grootste deel van de Fries/Ottoonse beslagen zijn mogelijk ook aan deze riemdelen opgehangen. voorbeeld van soort gelijke hanger roel de cock datering van dit exemplaar 1050-1200

Gedetermineerd door Gerben Van Bergeijk en Wessel Spoelder

’s Hertogenbosch: oord 160(3 of?) 5

Gevonden door Bart Bosmans

Muntheren: Albrecht & Isabella, landsheren van de Spaanse Nederlanden, 1599-1621. 

Materiaal: koper

Diameter: 24 mm

Gewicht: 3,61 gr; uitgifte: 4,80 gr

Voorzijde: Gekroond wapenschild van de landsheren. Tekst: ALBERTVS ET ELISABET D GRA. 

1 = Hongarije (3 dwarsbalken).
2 = Bohemen (Leeuw).
3 = Castilië (Kasteel).
4 = Leon (Leeuw met gouden kroon).
5 = Sicilië (Bestaat uit de 4 rode palen van Aragon en de adelaar van Hohenstaufen).
6 = Portugal (5 blauwe schildjes in een rand van 7 gouden kasteeltjes).
7 = Oostenrijk (Zilveren faas).
8 = Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
9 = Valois (3 Lelies).
10 = Brabant (Gouden leeuw).
11 = Vlaanderen (Zwarte leeuw).
12 = Tirol (Rode adelaar).

Keerzijde: Het stadswapen van ’s Hertogenbosch, erboven 160(3/5 ?). Tekst: boompje ARCHIDVCES AVST DVCES BVR ET B. 

1 = Leeuw van Brabant.
2 = Leeuw van Vlaanderen.
3 = Boom (stadswapen van den Bosch)

Datum: 160(3 of?) 5 

Slagplaats: ’s Hertogenbosch

Albrecht en Isabella

Deze oorden zijn geslagen op naam en op de voet van de aartshertogen Albert & Elisabeth. De muntvoet was tot 1606 gesteld op 51 stuks uit een mark. Dit geeft een gewicht van ca. 4,82 gram. Over de geslagen aantallen is bekend: periode 26 februari 1602 tot 26 februari 1604 ca. 310.182 stuks.

Referentie

BOS.6

Lit: Vanhoudt atlas I 420; van Gelder Hoc 297-4; Vanhoudt new 601 

Gedetermineerd door rimidi

Reliekhouder in kruisvorm: 19e eeuw

Gevonden door Ralph Delil

Materiaal: koperlegering ( houtinleg vergaan )

Afmetingen: 20 mm / 40 mm

Gewicht: 8,15 gr

De houtinleg symboliseert het houten kruis waaraan Jezus gekruisigd werd. Met het bij zich hebben of dragen toonde men uiterlijk dat men christen was en niet één of andere heidenen. 

De inhoud kan divers zijn. Naar geloof toe een partikel van een heilige (maar dan zou er een certificaat moeten bijzijn – mogelijk verloren in de tijd. Op persoonlijk vlak: haar, tand, as van een familielid of geliefde (kind, eega, enz…).

Gedetermineerd door Grot Marmot

Huissen: oord 1611

Gevonden door Peter Peeters

Muntheer: Stad Huissen onder de bezittende vorsten,1611-1613 & 1624-1626. 

Materiaal: koper

Diameter: 26 mm

Gewicht: 2,35 gr; uitgifte: 3,5 gr

Voorzijde: Gekroond wapenschildje van Gulik en Berg gelegen op een Bourgondisch stokkenkruis. Het gesplitste jaartal ter weerszijden van het wapenschild 16 – I I Tekst: MO : POSS – I : PRIN – IVL : E: MON (of variant); Moneta possidentes Iuliae et Montensis; Munt van de bezittende vorsten van Gulik en Berg.

Keerzijde: Gekroond wapenschild met zes kwartieren binnen een gladde binnencirkel, de kroon doorbreekt de binnenrand. In de zes kwartieren staan de wapens van: Gulik (leeuw), Kleef (Karbonkel), Berg (gekroonde leeuw), Mark (gekanteeld vlak), Ravensberg (3 kepers), en Meurs (faas). 

1: Gulik (leeuw).
2: Kleef (karbonkel).
3: Berg (gekroonde leeuw)
4: Mark (gekanteeld veld).
5: Ravensberg (3 chevrons).
6: Meurs (faas).

Muntmeester: Hendrik Wijntgens 1611-1613

Stempelsnijder: Paulus Uttenwaell 1611-1613 

Muntmeesterteken: 

Slagplaats: Huissen

Het oortje met het jaartal 1609 met de volledige tekst: IUSTITIA. THRONUM. FIRMAT is waarschijnlijk net als de taler en de eerste schilling geslagen om de machtsovername van de bezittende vorsten in dat jaar te gedenken. De overname van de macht door de twee bezittende vorsten word hier uitgedrukt door te stellen dat de overname gerechtigd was en dat de gerechtigheid nu stevig gezeteld was. De overige oorden met het jaartal 1609 hebben deze tekst in meerdere of mindere mate afgekort. Al snel zijn de oorden geslagen met het werkelijke jaartal van aanmaak namelijk 1611. Van de oorden met het jaartal 1611 bestaan exemplaren waarbij bedrieglijk onder aan het wapenschild een vage afbeelding van het teken van het gulden vlies is geplaatst. Zo lijken deze oorden nog meer op die uit de zuidelijke Nederlanden zodat zij waarschijnlijk gemakkelijker van de hand gingen. De afbeelding van dit gulden vlies is bedrieglijk omdat geen van de twee Duitse bezittende vorsten in 1611 de orde van het gulden vlies bezat. In een opgave aan de kreits blijkt dat de oorden alleen zouden zijn geslagen in de periode juni-juli 1611. Er is ca. 632 Keulse mark aan koper verwerkt tot oorden, bij een gemiddeld gewicht van 3,32 gram
geeft dit een oplage van ca. 44469 stuks. Het oord met het jaartal 1614 is recent terug gevonden en is met hoge waarschijnlijkheid geslagen te Mülheim. Terwijl Hendrik in hechtenis zat was de Rijn buiten zijn oevers getreden en was het munthuis te Mülheim onder water komen te staan. De generaalwaardijn van de kreits haalde daarop de muntstempels uit het munthuis en nam deze in bewaring. In een kist werden roestende stempels gevonden voor schillingen, appelgroschen, fettmännchen en örtchen oder düttchen. De in de kist aangetroffen stempels voor schillingen zullen voor Gulik-Bergse exemplaren zijn geweest, de overige stempels zullen het jaartal 1614 hebben gedragen bestemd voor Werdense munten; deze dragen het muntmeesterteken lelie van Hendrik Weijntges. De vermelding van stempels voor örtchen oder düttchen is interessant. Toevallig is dit jaar (2022) een liard gevonden in Épinois (Henegouwen België) met het jaartal 1614. De uitvoering is zoals deze te Huissen zijn geslagen met de jaartallen 1609 en 1611. Dit stuk draagt echter het jaartal 1614 en heeft een typisch kenmerk zoals die ook op liards van Thorn te vinden zijn namelijk de uitvoering van het scheefgeplaatste kruis, waarschijnlijk zijn de stempels gesneden door dezelfde stempelsnijder. Het is aannemelijk dat deze liards in een zeer kleine oplage zijn geslagen in de munt van Mülheim en dat de vermelding van de stempels voor örtchen oder düttchen op

Referentie

HUI.10

Gedetermineerd door rimidi

Hongarije: Denar, denarius, denier ca. 1440 – 1441

Gevonden door Peter Peeters 

Muntheer: Wladislaus van Varna, ( ook Wladislaus III, Władysław III, Wladyslaw Warnenczyk koning van Polen, Wladislaus I of I. Ulászló koning van Hongarije, in Kroatië, Tsjechië en Slowakije als Vladislav I (Jagelovic) in Bulgarije als Vladislav Varnenchik en in Litouwen als Vladislovas III) koning van Hongarije, 1440-1444. 

Materiaal: biljoen

Diameter: 15 mm

Gewicht: 0,5 gr

Voorzijde: Patriarchaal kruis tot aan de rand met ter weerzijde de muntmeesterteken/muntplaatsteken “V of W – n of h?” (niet gekend?). Tekst: m•WLADIS – LAI REGIS 

Keerzijde: In een dubbele driepas met uitstaande hoekpunten drie wapenschildjes met de schildhoofden naar elkaar gekeerd rondom een klein kruisje. De drie wapenschilden zijn: Polen = adelaar, Hongarije = drie horizontale balken en Litouwen = bereden ridder. 

Datum: z.j. ca. 1440-1441

Slagplaats: Veszprém (Hongarije)? 

Wladislaus III van Polen

Lit: ÉH# 469, H# 598, 599, CNH II# 149A; Frynas H30.2

Gedetermineerd door Jelle Venema en rimidi

Kleef: duit, 3 heller z.j. na 1609

Gevonden door Peter Peeters

Materiaal: koper

Diameter: 20 mm

Gewicht: 1,3 gr

Voorzijde: Een vaak ruw gevormde tulprand met op ‘W’ en ‘M’ gelijkende tulpen. Tekst: DV. CLI VIÆ (of variant) in drie regels. Voluit: Ducatus Cliviae, wat betekent: Hertogdom Kleef.

Keerzijde: Een tulprand met daarin een gekroond wapenschild met 6 kwartieren, in de kwartieren de wapens van Kleef, Gulik, Berg, Mark, Ravensberg en Ravenstein.

Wapenschild gebruikt door Johann Wilhelm en de ‘possidiernde Fürsten’

1=Kleef (karbonkel).
2=Gulik (leeuw naar links).
3=Berg (leeuw naar links, soms met kroontje op).
4=Mark (veld met blokjes).
5=Ravensberg (drie chevrons).
6=Ravenstein (egaal veld (faas).

Jaartal: z.j. na 1609

Muntmeester: Conrad Hoyer

Muntmeesterteken: CH ( niet op deze munt )

Slagplaats: Emmerich

Geslagen onder Johann Wilhelm van Kleef 1592-1609 of onder de possiderende vorsten: Ernst von Brandenburg en Wolfgang Wilhelm von Pfalz-Neuburg 1609-1624.

Voorschrift: geslagen volgens bepalingen geldend in het Duitse rijk.

Diameter van deze muntjes is ca. 20 tot 21 mm. en het gewicht varieert tussen de 1,15 en 1,52 gram. Te kleef gingen 56 stubers in een thaler, de stuber was onderverdeeld in 21 heller. Een thaler bestond dus uit 1176 heller, dit muntje was dus 1/392 thaler. Deze drie hellers hebben geen waarde aanduiding in Romeinse cijfers. Zij lijken hierdoor sterk op de Noord-Nederlandse duiten en hebben hier dan ook als zodanig gecirculeerd. In plakkaten van de Staten-Generaal van 27 september 1611, 15 maart 1613 en 2 januari 1617 werden steeds weer de buitenlandse en andere vreemde duiten verboden verklaard. Een exemplaar van dit type is bekend als overslag over een Luikse gigot (type LUI.59 of LUI.61) op naam van Ferdinand van Beieren. Deze gigots van Luik zonder jaartal worden omschreven als geslagen rond 1640. Aangezien deze Kleefse duiten voor die datum geslagen zijn moeten de Luikse gigots van vroeger datum zijn.

Referentie

KLE.6

Gedetermineerd door Peter Peeters