Dag: 26 september 2022

Ottoonse teugelspanner: ca. 950 – 1200

Gevonden door Mike de Baere

Materiaal: brons

Afmetingen: 20 mm / 35 mm

Gewicht: 10,45 gr

Afbeelding van een door Wessel Spoelder geschreven artikel in de Detector amateur nummer 161 en 162 

In de context van middeleeuws paardentuig is een teugelspanner (ook wel bekend als teugelverdeler of riemverdeler) een essentieel metalen onderdeel dat de verbinding tussen verschillende riemen van het hoofdstel regelt. Op basis van zie afbeelding en historische bronnen zijn dit de belangrijkste kenmerken:

Functie: Het zorgt voor de bevestiging en een stabiele overgang tussen de bitring en de teugel. Het helpt de druk op het bit gelijkmatig te verdelen en voorkomt dat riemen in de war raken of verschuiven tijdens het rijden.

Materiaal en Vorm: Deze objecten werden meestal gegoten uit een koperlegering of brons. Ze variëren in vorm van eenvoudige ringen tot rijk versierde, kruisvormige of opengewerkte beslagstukken, vaak met zoomorfe (dierlijke) of geometrische motieven.

Datering: De exemplaren op de afbeelding, zoals de Ottoonse varianten, dateren vaak uit de periode tussen 950 en 1200 na Christus.

Gedetermineerd door Wessel Spoelder

Henegouwen: oord 1584

Gevonden door Tom Devos

Muntheer: Philips II, 1555-1598  

Materiaal: koper

Diameter: 25 mm

Gewicht: 3,4 gr

Voorzijde: Gekroond borstbeeld van Philips II naar links. Tekst: PHS. D.G. HIS. Z. REX. CO. HAN. (of variant). Onder het borstbeeld staat het afgekorte jaartal  welke gesplitst is door een toren: 8 ♜4. De tekst is voluit: Philippus Dei gratia Hispaniarum z rex comes Hannonia, dit betekent: Philips, bij Gods gratie koning van Spanje en graaf van Henegouwen.

Keerzijde: Gekroond Bourgondisch wapenschild (1). Tekst: DOMINVS. MIHI. ADIVTOR (of variant), dit betekent: de Heer is mijn helper.

1 = Wapen van Oostenrijk (zilveren faas).
2 = Wapen van Valois (3 lelies).
3 = Wapen van Bourgondië (3 schuine balken in blauw en goud).
4 = Wapen van Brabant (gouden leeuw).
5 = Wapen van Vlaanderen (zwarte leeuw).

Datum: 1584

Muntmeester: Jean Delley 1582 – 1587

Muntmeesterteken: ♜

Slagplaats: Bergen

Filips II van Spanje

Deze oorden werden geslagen met een gewicht van ca. 5,44 gram (45 uit een mark).

Referentie

HEN.2

Gedetermineerd door Arjan Wagemakers

Rekenpenning Frankrijk, type I/R, “voor de aumônerie van de Koningin”, anoniem, z.j. ca. 14e eeuw – 15e eeuw.

Gevonden door Filip Behiels

Materiaal: koperlegering

Diameter: 17,7 mm

Gewicht: 1,31 gr

Voorzijde: Letter I, omgeven door vier lelies en twee vijfblad-rozetten. Het geheel binnen een dubbele zespas.

Keerzijde: Letter R, omgeven door vier lelies, binnen een dubbele zespas met een stip in elke buitenhoek.

Lit: M. Mitchiner, Volume I, blz. 157, No’s 366-367; De la Tour, ” Catalogue de la collection Rouyer”, Deel 1, blz. 19, No. 98. Voorbeeld: Roelandt e.a, “les Jetons du Moyen Age”, blz. 30, No. 64. 

Gedetermineerd door Jan Ooms

Romeinse scherf: terra sigillata

Gevonden door Luc Wijnants

Materiaal: aardewerk

Afmetingen: 42 mm / 48 mm

Gewicht: ?

Referentie

Gedetermineerd door Luc Wijnants

Brugge: oord 1712 t.e.m. 1715

Gevonden door Danny Demarre

Materiaal: koper

Diameter: ?

Gewicht: ?

Voorzijde: Borstbeeld van Karel VI naar links, met daaronder een lelie. Tekst: CAROLVS VI D:G: – ROM: IMP: HISP: REX. (of variant). Voluit: Carolus VI Dei gratia Romanorum Imperator Hispaniarum rex, wat betekent: Karel VI, bij Gods gratie Duits keizer en koning van Spanje (de tekst gaat op de keerzijde verder).

Keerzijde: Gekroond monogram van drie maal de letter C, boven de kroon het jaar. Tekst: .ARCHID. AVST. DVX. BVRG. C. FLAND. c. (of variant). Voluit: archidux Austria dux Burgundie comes Flandrie Zc, wat betekent: aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen.

Muntmeester: Jean de la Court 1712 – 1715

Muntteken:

Slagplaat: Brugge

Voorschrift 64 stuks uit een mark, dit geeft een gewicht van ca. 3,84 gram per stuk. Geslagen aantallen: periode 20 mei 1712 tot 12 mei 1713 ca. 3.199.408 stuks.

Op 17 juni 1712 vaardigden de Staten-Generaal een plakkaat af tegen het uitgeven van Brabantse en Vlaamse oorden. Hier zullen wel de oorden van dit type mee zijn bedoeld. Deze liards komen veel voor als overslag over oudere exemplaren, zie hier een voorbeeld.

Keizer Karel VI

Referentie

VLA.21

Lit: Vanhoudt new 794 BG

Gedetermineerd op facebook

Pelgrimspenning / pelgrimsinsigne: St-Cornelius en St-Ghislain ca. 1350 – 1400

Gevonden door Friso Langen

Materiaal: lood/tin legering

Diameter: 19 mm

Gewicht: ?

Voorzijde: Binnen een verhoogde afgeronde gladde rand/boord, en lijncirkel. De aanziende heilige St-Cornelius in halve lijve, gekroond met een tiara/pauselijke driekroon. Symbolisch weergegeven als: Vader van alle vorsten en koningen. Bestuurder van de Wereld, en plaatsbekleder van Christus op aarde. In de rechterhand een schuin geplaatste patriarchale staf, in de linkerhand een hoorn.

Keerzijde: Binnen een verhoogde afgeronde gladde rand/boord, en lijncirkel. Een geknielde persoon/pelgrim met een brandende kaars. Rechts de attributen van de H.Ghislain: een adelaar en een beer.

Datering: z.j. ca.1350-1400.

Aanmaakplaats: z.pl. onbekend.

Opmerking: De juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

Beide heiligen werden ingeroepen tegen koorts en andere kwalen waaronder epilepsie, in de middeleeuwen aangeduid met ‘ Sint-Cornelisziekte ‘ of ‘ Cornelisnevel ‘. Pikante anecdote: vrouwen die niet zwanger werden gingen ’s nachts naar de kerk, gewijd aan St-Ghislain. Met hun ontblote geslachtsdelen wreven ze over de beer die aan zijn voeten lag. In de hoop om zwanger te worden.

Zeker hier niet uit te sluiten is de patroonheiligen van het Brugse Sint-Janshospitaal; de heiligen Cornelius en Giselenus, vanwege de bijstand aan hulpbehoevenden. Waar ook pelgrims en zieken werden opgevangen en verzorgd. 

In handschriften uit het Sint-Janshospitaal uit 1472 en 1476 wordt reeds van een bijzondere devotie tot beide heiligen gesproken.

Referentie

Gedetermineerd door Paul Callewaert met hulp van Grot Marmot